Μέχρι πρόσφατα, ο ρυθμός ανόδου της θερμοκρασίας του πλανήτη θεωρείτο ότι παρέμενε σταθερός εδώ και αρκετές δεκαετίες. Όμως οι ακραίες θερμοκρασίες της τελευταίας τριετίας, υψηλότερες από ό,τι προέβλεπαν τα κλιματικά μοντέλα, αναγκάζουν τους κλιματολόγους να εξετάσουν αν η κλιματική αλλαγή έχει πλέον επιταχυνθεί.
Νέα στατιστική ανάλυση των παγκόσμιων θερμοκρασιών υποστηρίζει ότι ο ρυθμός ανόδου έχει αυξηθεί κατά 75% από το 2015 και φτάνει σήμερα τους 0,35 βαθμούς ανά δεκαετία. Και αυτό σημαίνει ότι ο στόχος της Συμφωνίας του Παρισιού, σύμφωνα με τον οποίο η άνοδος της θερμοκρασίας έως το 2100 δεν πρέπει να υπερβεί τους 1,5 βαθμούς, σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, θα ξεπεραστεί οριστικά γύρω στο 2030.
Δεδομένου ότι η ανθρωπότητα εκπέμπει όλο και μεγαλύτερες ποσότητες CO2 στην ατμόσφαιρα, θα περίμενε κανείς ότι η κλιματική αλλαγή διαρκώς επιταχύνεται. Η σύνδεση αυτή είναι μεν υπαρκτή, αλλά όχι γραμμική: το μεγαλύτερο μέρος της πλεονάζουσας θερμότητας απορροφάται από τους ωκεανούς, καθυστερώντας τη θέρμανση της ατμόσφαιρας. Επιπλέον, ο ρυθμός της θέρμανσης είναι δύσκολο να υπολογιστεί λόγω της φυσικής μεταβλητότητας του κλίματος.
Η νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο έγκριτο Geophysical Research Letters υποστηρίζει ότι είναι η πρώτη που δείχνει ότι η επιτάχυνση είναι «στατιστικά σημαντική», κάτι που αντιστοιχεί σε βεβαιότητα τουλάχιστον 95%.
Κλιματική αλλαγή και φυσική μεταβλητότητα
Η ανάλυση, με επικεφαλής τον Στέφαν Ράμστορφ του Ινστιτούτου του Πότσνταμ στη Γερμανία, αφαιρεί τις επιδράσεις των τριών σημαντικότερων παραγόντων φυσικής μεταβλητότητας: το φαινόμενο Ελ Νίνιο στον Ειρηνικό, τις εκπομπές ηφαιστείων που σκιάζουν τον πλανήτη και τις φυσικές διακυμάνσεις της ηλιακής δραστηριότητας.
Οι εξωγενείς αυτοί παράγοντες που δημιουργούν στατιστικό θόρυβο αφαιρέθηκαν από πέντε σετ μετρήσεων των παγκόσμιων θερμοκρασιών. Και στις πέντε περιπτώσεις, το συμπέρασμα είναι ότι η κλιματική αλλαγή επιταχύνθηκε την τελευταία δεκαετία και εξελίσσεται σήμερα ταχύτερα από ποτέ.
Προηγούμενες εκτιμήσεις έδιναν μικρότερους ρυθμούς ανόδου γύρω στους 0,3 βαθμούς ανά δεκαετία, ενώ μια πρόσφατη μελέτη του Τζέιμς Χάνσεν -του αμερικανού ερευνητή που προειδοποίησε το Κογκρέσο για την παγκόσμια θέρμανση το 1988- υπολόγιζε ότι η κλιματική αλλαγή έχει επιταχυνθεί και φτάνει σήμερα τους 0,27 βαθμούς ανά δεκαετία.
Σύμφωνα με τους συντάκτες της νέας ανάλυσης, οι προηγούμενες αυτές μελέτες είτε δεν εξέτασαν τη στατιστική σημαντικότητα της τάσης είτε δεν πετύχαιναν το επίπεδο βεβαιότητας του 95%.
Οι ερευνητές σημείωσαν επίσης ότι το σημαντικό δεν είναι το πόσο γρήγορα ανεβαίνει η θερμοκρασία αλλά το γεγονός ότι ο ρυθμός έχει αυξηθεί σημαντικά και περιορίζει τα περιθώρια αντιμετώπισης της κρίσης –μια διαπίστωση που βρίσκει σύμφωνους τους περισσότερους, αν και όχι όλους, τους κλιματολόγους.
Η μελέτη δεν εξετάζει τα αίτια της επιτάχυνσης, παραπέμπει όμως σε προηγούμενες μελέτες για τους δύο επικρατέστερους παράγοντες: μεταβολές στα μοτίβα της νέφωσης και, το κυριότερο, μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που ανακλά την ηλιακή ακτινοβολία και τείνει να μειώνει τις θερμοκρασίες.
Τώρα που ο αέρας καθάρισε, η πραγματική ταχύτητα της κλιματικής αλλαγής γίνεται ορατή.
