Όλοι το έχουμε ζήσει: μόλις φάγαμε ένα χορταστικό δείπνο και καθόμαστε να δούμε τηλεόραση ή την αγαπημένη μας σειρά… και ξαφνικά μας πιάνει η επιθυμία για ένα σνακ, για το γνωστό τσιμπολόγημα. Δεν είναι θέμα έλλειψης θέλησης ή πειθαρχίας—είναι ο εγκέφαλος που παίζει τα δικά του παιχνίδια.
Σύμφωνα με τους ειδικούς τόσο στη διατροφή όσο και στην ψυχολογία, υπάρχουν δύο είδη πείνας: η φυσική και η συναισθηματική. Κατανοώντας τη διαφορά, μπορούμε να ανακτήσουμε τον έλεγχο και να τρώμε πιο συνειδητά.
Όταν το μυαλό προηγείται του στομαχιού, ακολουθεί το τσιμπολόγημα
Χάρη σε μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Appetite, έχουμε μια καλύτερη ιδέα για το γιατί συμβαίνει αυτό. Η έρευνα επισημαίνει ότι τα ερεθίσματα φαγητού λειτουργούν σαν συνήθειες: είναι μαθημένες, αυτόματες αντιδράσεις που έχουν διαμορφωθεί μέσα από μια ζωή όπου συνδέουμε το φαγητό με την ευχαρίστηση και οι οποίες είναι δύσκολο να αγνοηθούν. Στην ουσία είναι αυτά τα ερεθίσματα που μας κάνουν να θέλουμε να φάμε, ακόμη και αν το σώμα μας δεν χρειάζεται ενέργεια. Μπορεί να είναι:
- Οσφρητικά ή οπτικά: μυρωδιές ή εικόνες φαγητού
- Περιβαλλοντικά: συγκεκριμένες ώρες ή μέρη
- Κοινωνικά: όταν είμαστε με φίλους ή οικογένεια
- Συναισθηματικά: βαρεμάρα, στρες, αναμνήσεις
Φυσική vs. συναισθηματική πείνα
Φυσική πείνα
- Έρχεται σταδιακά
- Μπορεί να ικανοποιηθεί με ποικιλία φαγητού
- Σταματάς όταν χορτάσεις
- Δεν συνοδεύεται από ενοχές
Συναισθηματική πείνα
- Ξεκινά ξαφνικά
- Δείχνει αδύνατο να χορτάσεις
- Θέλεις άμεση ικανοποίηση
- Προκαλεί cravings για συγκεκριμένα φαγητά
- Συχνά συνοδεύεται από ενοχές ή αίσθηση αδυναμίας
Η συναισθηματική πείνα μας δείχνει ότι έχουμε αποσυνδεθεί από τα φυσικά σήματα του σώματος και τρώμε για συναισθηματική ικανοποίηση ή συνήθεια.
Τι είναι η ηδονική πείνα;
Υπάρχει κάτι που οι επιστήμονες ονομάζουν ηδονική πείνα. Είναι η επιθυμία να φας για την ευχαρίστηση και όχι επειδή χρειάζεσαι ενέργεια. Ο εγκέφαλος, μέσω περιοχών όπως η αμυγδαλή και ο ιππόκαμπος, συνδέει ορισμένα τρόφιμα με ανταμοιβή, δημιουργώντας ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται και δυναμώνει με τον χρόνο.
Τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη ή λιπαρά ενισχύουν αυτή την διαδικασία, καθώς προκαλούν έκκριση ντοπαμίνης—της ορμόνης της χαράς.
Πώς να ανακτήσουμε τον έλεγχο και να μειώσουμε το τσιμπολόγημα
- Αναγνωρίστε την πείνα σας
Ρώτησε τον εαυτό σας: «Είμαι πραγματικά πεινασμένος ή θέλω απλώς μια κάποια διέγερση;» Παρατηρήστε πότε και πού εμφανίζονται οι επιθυμίες για φαγητό.
- Κάντε παύση
Μερικά λεπτά καθυστέρησης πριν φάτε μειώνουν την ένταση της επιθυμίας και δίνουν χρόνο στο σώμα να στείλει τα σωστά σήματα κορεσμού.
- Συνειδητή διατροφή
Είναι σημαντικό να τρώτε μακριά από τηλεόραση ή κινητό, να παρατηρείτε τη γεύση, την υφή και τη θερμοκρασία του φαγητού. Η προσοχή στο φαγητό αυξάνει την ικανοποίηση και μειώνει την υπερκατανάλωση, συνεπώς και το τσιμπολόγημα.
