Τι είναι ο φυσικός κύκλος ύπνου-αφύπνισης και πώς σχετίζεται με τη γήρανση του εγκεφάλου;
Η βιολογική ροή του ανθρώπου παίζει σημαντικό ρόλο στη συνολική υγεία του ατόμου. Ένας υγιής κυκλικός ρυθμός βοηθά στο να διασφαλιστεί ότι λαμβάνει κανείς επαρκή ύπνο κάθε βράδυ, ότι διατηρεί το ανοσοποιητικό του σύστημα δυνατό, εξισορροπεί τις ορμόνες και ρυθμίζει το μεταβολισμό.
Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι η διαταραχή του κυκλικού ρυθμού μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων ασθενειών, όπως οι καρδιαγγειακές παθήσεις, το μεταβολικό σύνδρομο, η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και η άνοια.
Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Alzheimer’s & Dementia: The Journal of the Alzheimer’s Association έδειξε ότι οι ηλικιωμένοι με «διασπασμένο» κυκλικό ρυθμό ανάπαυσης-δραστηριότητας, μπορεί να παρουσιάσουν συρρίκνωση του εγκεφάλου ή εγκεφαλική ατροφία σε περιοχές που σχετίζονται με τη μνήμη και τα συναισθήματα, οι οποίες επηρεάζονται συνήθως στη νόσο Αλτσχάιμερ.
Τι είναι ο διασπασμένος ρυθμός ανάπαυσης-δραστηριότητας;
Για τη συγκεκριμένη μελέτη, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα υγείας για 344 ενήλικες συμμετέχοντες με μέση ηλικία τα 73 έτη, οι οποίοι δεν παρουσίαζαν σημάδια γνωστικής έκπτωσης και συμμετείχαν στην έρευνα Baltimore Longitudinal Study of Aging.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να φορέσουν έναν επιταχυνσιόμετρο στον καρπό τους για έως και μία εβδομάδα, προκειμένου να μετρηθούν οι 24ωροι ρυθμοί ανάπαυσης/δραστηριότητας (της κίνησης και της αδράνειας), ενώ ταυτόχρονα υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία (MRI) σε τρεις περιοχές του εγκεφάλου που επηρεάζονται συνήθως από τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Ο καθηγητής Adam Spira, από το Bloomberg School of Public Health του πανεπιστημίου Johns Hopkins και κύριος συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε: “Ενώ ο διαταραγμένος ύπνος έχει συνδεθεί με αρνητικά αποτελέσματα σχετικά με την υγεία του εγκεφάλου, γνωρίζουμε λιγότερα για το πώς οι ρυθμοί ανάπαυσης/δραστηριότητας σχετίζονται με τις αλλαγές στην εγκεφαλική δομή με την πάροδο του χρόνου.”
Τα δεδομένα από τα επιταχυνσιόμετρα επέτρεψαν στους επιστήμονες να μετρήσουν πόσο διασπασμένος ήταν ο καθημερινός ρυθμός ανάπαυσης/δραστηριότητας κάθε συμμετέχοντα.
Ο Marc Kaizi-Lutu, διδακτορικός ερευνητής και συν-συγγραφέας της μελέτης, εξήγησε: “Οι διασπασμένοι ρυθμοί αναφέρονται στο πόσο συχνά ένα άτομο εναλλάσσεται μεταξύ δραστηριότητας και ανάπαυσης κατά τη διάρκεια της ημέρας. Κάποιος με πιο διασπασμένο ρυθμό τείνει να εναλλάσσεται συχνότερα μεταξύ δραστηριότητας και αδράνειας, ενώ κάποιος με λιγότερη διάσπαση έχει μεγαλύτερες, πιο συνεχείς περιόδους δραστηριότητας ή ανάπαυσης.”
Υγιής γήρανση: Λιγότερη διάσπαση του ρυθμού = μεγαλύτερος όγκος εγκεφάλου
Στο τέλος της μελέτης, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες με λιγότερο διασπασμένο καθημερινό ρυθμό ανάπαυσης/δραστηριότητας, είχαν μεγαλύτερο όγκο στις περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη, όπως ο ιππόκαμπος, και λιγότερη συρρίκνωση στην αμυγδαλή, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για τα συναισθήματα.
Ο Daniel Callow, PhD, αναπληρωτής καθηγητής στο Department of Psychiatry and Behavioral Sciences του Johns Hopkins University School of Medicine και συν-συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε: “Οι περιοχές του εγκεφάλου που επηρεάζονται ιδιαίτερα από τη νόσο Αλτσχάιμερ είναι αυτές που παρατηρήσαμε με μεγαλύτερο όγκο στον εγκέφαλο των συμμετεχόντων με λιγότερο διασπασμένους ρυθμούς. Οι ευρήματά μας δείχνουν ότι τα άτομα με πιο συνεπείς και λιγότερο διασπασμένους ρυθμούς τείνουν να έχουν μεγαλύτερο όγκο σε αυτές τις περιοχές και να υφίστανται λιγότερη συρρίκνωση της αμυγδαλής με την πάροδο του χρόνου.”
Επιπλέον, οι επιστήμονες παρατήρησαν μια συσχέτιση μεταξύ του πιο διασπασμένου ρυθμού ανάπαυσης/δραστηριότητας και της ταχύτερης αύξησης του όγκου των εγκεφαλικών κοιλοτήτων.
“Οι εγκεφαλικές κοιλότητες είναι οι υγρές κοιλότητες που γεμίζουν με υγρό και συχνά διαστέλλονται καθώς χάνεται ο γύρω εγκεφαλικός ιστός,” εξήγησε ο Callow. “Το εύρημά μας υποδηλώνει ότι οι πιο διασπασμένοι ρυθμοί ανάπαυσης/δραστηριότητας σχετίζονται με ταχύτερη αύξηση του μεγέθους των κοιλοτήτων με την πάροδο του χρόνου, κάτι που υποδεικνύει μια σχέση μεταξύ των διαταραγμένων ρυθμών και μιας πιο εκτεταμένης εγκεφαλικής ατροφίας.”
Συμπερασματικά, η μελέτη αυτή προσφέρει σημαντικές ενδείξεις για τη σύνδεση μεταξύ του κυκλικού ρυθμού ανάπαυσης/δραστηριότητας και της υγείας του εγκεφάλου. Φαίνεται ότι η διατήρηση μιας πιο συνεπούς και λιγότερο διασπασμένης ρουτίνας ύπνου-αφύπνισης μπορεί να προσφέρει προστασία από τις βλαβερές συνέπειες της νόσου Αλτσχάιμερ και άλλων εκφυλιστικών νευρολογικών ασθενειών.
«Γερός» εγκέφαλος: Στοχεύστε στην ισορροπία
Για να ενισχύσετε την υγεία του εγκεφάλου καθώς μεγαλώνετε, φροντίστε να:
- Ξυπνάτε περίπου την ίδια ώρα κάθε μέρα
- Εκτίθεστε στο φυσικό φως το πρωί
- Παραμένετε σωματικά ενεργοί κατά τη διάρκεια της ημέρας
- Διατηρείτε σταθερές τις ώρες των γευμάτων και του ύπνου
- Περιορίζετε τους παρατεταμένους μεσημεριανούς ή απογευματινούς ύπνους
- Αποφεύγετε καφεΐνη και αλκοόλ τη νύχτα
Είναι επίσης σημαντικό να συζητάτε με τον γιατρό σας προβλήματα όπως η αϋπνία και το στρες που μπορεί να διαταράξουν τόσο τον ύπνο όσο και την εγρήγορσή σας. Ένας πιο συνεπής ρυθμός ημέρας-νύχτας είναι γενικά πιο υγιής, παρόλο που αυτή η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η βελτίωση της «κανονικότητας» του ρυθμού θα αποτρέψει με βεβαιότητα τη συρρίκνωση του εγκεφάλου.
