Λένε πως τα μάτια είναι ο καθρέφτης της ψυχής. Η επιστήμη, όμως, δείχνει ότι μπορεί να είναι και ο καθρέφτης… των οστών μας. Ως το μοναδικό σημείο του σώματος όπου νεύρα, αγγεία και μεταβολικοί δείκτες είναι ορατοί χωρίς επεμβατικές εξετάσεις, τα μάτια φαίνεται πως αποκαλύπτουν πολύ περισσότερα απ’ όσα νομίζαμε.
Νέα δεδομένα από πληθυσμιακές μελέτες στη Σιγκαπούρη και το Ηνωμένο Βασίλειο, που δημοσιεύθηκαν στο PLOS Digital Health, δείχνουν ότι ο κίνδυνος οστεοπόρωσης μπορεί να συνδέεται με το πόσο «γρήγορα» γερνά ο αμφιβληστροειδής σας.
Όταν τα μάτια «μιλούν» για τα οστά
Η οστεοπόρωση πρόκειται για την «σιωπηλή» απώλεια οστικής πυκνότητας που επηρεάζει σχεδόν 1 στους 5 ανθρώπους παγκοσμίως. Συχνότερη στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση και στους ηλικιωμένους, οδηγεί σε εύθραυστα οστά και αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων, συχνά με σοβαρές συνέπειες.
Η διάγνωση έρχεται συνήθως αργά, συχνά μετά από ένα κάταγμα. Γι’ αυτό και η ιδέα ότι μια απλή φωτογράφιση του αμφιβληστροειδούς θα μπορούσε να λειτουργήσει ως προειδοποιητικό σημάδι έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων.
Τι έδειξαν οι μελέτες
Μελετώντας 2.000 ενήλικες στη Σιγκαπούρη, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο πιο «γηρασμένος» φαινόταν ο αμφιβληστροειδής – με βάση συγκεκριμένους βιολογικούς δείκτες – τόσο χαμηλότερη η οστική πυκνότητα.
Στη συνέχεια, η ίδια ερευνητική ομάδα εξέτασε δεδομένα από σχεδόν 44.000 συμμετέχοντες από την UK Biobank. Το μοτίβο επαναλήφθηκε, καθώς όσο πιο γηρασμένος» φαινόταν ο αμφιβληστροειδής, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα εμφάνισης οστεοπόρωσης μέσα στα επόμενα χρόνια.
Αυτό το εύρημα φάνηκε να ισχύει ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη παράγοντες όπως ηλικία, φύλο, δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ), κάπνισμα, φυσική δραστηριότητα και καρδιαγγειακή υγεία.
To AI εργαλείο που «διαβάζει» τη γήρανση των ματιών
Η ομάδα των ερευνητών εκπαίδευσε ένα μοντέλο βαθιάς μάθησης, χρησιμοποιώντας σχεδόν 130.000 εικόνες αμφιβληστροειδούς από πάνω από 40.000 άτομα στη Νότια Κορέα. Το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης υπολόγιζε πόσο «βιολογικά γρήγορα» γερνά ο αμφιβληστροειδής. Όταν εφαρμόστηκε στα δείγματα της Σιγκαπούρης και του Ηνωμένου Βασιλείου, προέβλεψε με αξιοσημείωτη ακρίβεια τον δεκαετή κίνδυνο οστεοπόρωσης.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, για κάθε μία τυπική απόκλιση αύξησης, ο κίνδυνος οστεοπόρωσης αυξανόταν κατά 12%, ενώ στους άνδρες, η συσχέτιση φάνηκε ακόμη πιο ισχυρή με 25% υψηλότερο κίνδυνο.
Τα μάτια και τα οστά «γερνούν» μαζί;
Παρότι πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικά συστήματα του σώματος, μοιράζονται κοινές επιρροές. Οι ίδιες υγιεινές συνήθειες (άσκηση, διατροφή, έκθεση στον ήλιο) τα ωφελούν, ενώ κοινοί γενετικοί παράγοντες φαίνεται να επηρεάζουν τόσο τα οστά όσο και τον αμφιβληστροειδή. Ένα γονίδιο που ρυθμίζει τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος στο μάτι, για παράδειγμα, είναι επίσης υπεύθυνο για την παραγωγή σημαντικών οστικών κυττάρων.
Επιπλέον «μοιράζονται» κινδύνους. Προβλήματα που σχετίζονται με τη φλεγμονή ή το αγγειακό σύστημα μπορούν να επηρεάσουν τα οστά, αλλά και τα μάτια. Μάλιστα η υπέρταση και η οστεοπόρωση φαίνεται να συνδέονται στενά, καθώς παρουσιάζουν κοινά υποκείμενα χαρακτηριστικά.
