Για χρόνια πιστεύαμε ότι η άσκηση «χτίζει» κυρίως μύες. Όμως νέα επιστημονικά δεδομένα υποστηρίζουν ότι κάθε προπόνηση ίσως «εκπαιδεύει» τον εγκέφαλο εξίσου έντονα με το σώμα. Ερευνητές ανακάλυψαν ότι ορισμένα εγκεφαλικά κύτταρα παραμένουν ιδιαίτερα ενεργά ακόμη και μετά το τέλος της άσκησης, και αυτή η παρατεταμένη δραστηριότητα φαίνεται να συμβάλλει καθοριστικά στη βελτίωση της αντοχής μακροπρόθεσμα.
Σε πειράματα, όταν οι επιστήμονες μπλόκαραν αυτά τα κύτταρα, τα πειραματόζωα δεν κατάφεραν να αυξήσουν την αντοχή τους, παρότι συνέχιζαν να γυμνάζονται τακτικά, εύρημα που αλλάζει όσα θεωρούσαμε δεδομένα γύρω από την άσκηση.
Όταν η άσκηση σταματά, ο εγκέφαλος συνεχίζει
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Neuron, αποκαλύπτει ότι η επαναλαμβανόμενη άσκηση φαίνεται να τροποποιεί την εγκεφαλική δραστηριότητα που σχετίζεται με την ικανότητα του σώματος να τρέχει πιο γρήγορα και για μεγαλύτερη διάρκεια. «Πολλοί άνθρωποι λένε ότι μετά την άσκηση έχουν πιο καθαρό μυαλό», αναφέρει ο επικεφαλής της μελέτης, J. Nicholas Betley από το Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια. «Θέλαμε να καταλάβουμε τι συμβαίνει στον εγκέφαλο μετά την προπόνηση και πώς αυτές οι αλλαγές επηρεάζουν τα οφέλη της».
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι μετά το τρέξιμο σε διάδρομο, τα πειραματόζωα εμφάνιζαν αυξημένη δραστηριότητα σε μια περιοχή του εγκεφάλου που ρυθμίζει την ενέργεια, το βάρος και τα επίπεδα σακχάρου. Εστίασαν σε μια συγκεκριμένη ομάδα νευρικών κυττάρων, τους SF1 νευρώνες, οι οποίοι φάνηκαν να ενεργοποιούνται έντονα κατά τη διάρκεια του τρεξίματος και να παραμένουν ενεργοί για τουλάχιστον μία ώρα μετά το τέλος της άσκησης.
Μετά από δύο εβδομάδες καθημερινής προπόνησης, τα πειραματόζωα έτρεχαν μεγαλύτερες αποστάσεις, διατηρούσαν υψηλότερες ταχύτητες ενώ εμφάνιζαν πολύ μεγαλύτερη ενεργοποίηση των SF1 νευρώνων σε σχέση με την αρχή της μελέτης.
Οι νευρώνες που καθορίζουν την αντοχή
Για να κατανοήσουν τον ρόλο των SF1 νευρώνων, οι επιστήμονες μπλόκαραν την επικοινωνία τους με τον υπόλοιπο εγκέφαλο. Τα πειραματόζωα φάνηκαν να κουράζονται πολύ πιο γρήγορα και δεν εμφάνιζαν καμία βελτίωση αντοχής, παρά την καθημερινή άσκηση. Μάλιστα, αρκούσε να μπλοκαριστούν οι νευρώνες μετά την άσκηση – όχι κατά τη διάρκειά της – για να εξαφανιστούν τα οφέλη της προπόνησης.
Αυτό το εύρημα υποδηλώνει ότι η κρίσιμη «δουλειά» της γυμναστικής ίσως γίνεται στη φάση της αποκατάστασης, όταν νομίζετε ότι απλώς ξεκουράζεστε.
Πώς συνδέεται η εγκεφαλική δραστηριότητα με την αποκατάσταση;
Παρότι ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί, οι ερευνητές πιστεύουν ότι η παρατεταμένη δραστηριότητα των SF1 νευρώνων ίσως βοηθά το σώμα να ανακτά ενέργεια πιο αποτελεσματικά, πιθανώς βελτιώνοντας τη χρήση της αποθηκευμένης γλυκόζης. Αυτό, όπως εξηγούν, θα μπορούσε να βοηθά τους μύες, την καρδιά και τους πνεύμονες να προσαρμόζονται πιο γρήγορα σε όλο και πιο απαιτητικές ασκήσεις.
Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι τα ευρήματα μπορεί να αξιοποιηθούν στο μέλλον για για να βοηθήσουν τους ηλικιωμένους να παραμείνουν δραστήριοι, να υποστηρίξουν άτομα που αναρρώνουν από εγκεφαλικό επεισόδιο ή τραυματισμό, ακόμα και για την ενίσχυση της απόδοσης και της ανάκαμψης αθλητών.
