Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει όλο και πιο δυναμικά στην ιατρική πράξη, διευρύνοντας τις εφαρμογές της πέρα από τη διάγνωση, προς την συνολική εκτίμηση της υγείας του ασθενούς. Νέα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι ακόμη και μια απλή selfie μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την πορεία του καρκίνου, συμβάλλοντας στην πιο εξατομικευμένη προσέγγιση στη φροντίδα των ασθενών.
Σύμφωνα με δύο μελέτες από ερευνητές του Harvard Medical School και του Mass General Brigham, ένας αλγόριθμος τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να «διαβάσει» τη βιολογική ηλικία ενός ατόμου μέσα από τα χαρακτηριστικά του προσώπου του και να τη συσχετίσει με την έκβαση ασθενειών, όπως ο καρκίνος.
Το εργαλείο, που ονομάζεται FaceAge, βασίζεται στην ιδέα ότι η βιολογική ηλικία (δηλαδή η πραγματική κατάσταση του οργανισμού) δεν συμπίπτει πάντα με τη χρονολογική. Και αυτή η απόκλιση φαίνεται να έχει ουσιαστική σημασία για την πορεία της νόσου.
Όσα αποκάλυψε μια selfie
Στην πρώτη μελέτη, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 24.000 ασθενείς με καρκίνο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι στο 65% των περιπτώσεων ο αλγόριθμος «έβλεπε» στο πρόσωπο των συμμετεχόντων μια ηλικία μεγαλύτερη από την πραγματική.
Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, ήταν η διαφορά ανάμεσα στις δύο τιμές. Οι ασθενείς που φαίνονταν τουλάχιστον πέντε χρόνια νεότεροι από την πραγματική τους ηλικία είχαν σαφώς καλύτερη πρόγνωση. Αντίθετα, όσοι έδειχναν δέκα ή περισσότερα χρόνια μεγαλύτεροι παρουσίαζαν σημαντικά χειρότερη έκβαση της νόσου.
Ο ρυθμός γήρανσης ως ένδειξη εξέλιξης της νόσου
Η δεύτερη μελέτη εστίασε στο πόσο γρήγορα αλλάζει η εικόνα του προσώπου των συμμετεχόντων κατά τη διάρκεια κύκλων θεραπείας.
Οι ερευνητές ανέλυσαν φωτογραφίες 2.276 ασθενών με καρκίνο που είχαν υποβληθεί σε τουλάχιστον δύο κύκλους ακτινοθεραπείας. Χρησιμοποιώντας τον αλγόριθμο FaceAge, υπολόγισαν τον λεγόμενο «ρυθμό γήρανσης του προσώπου», δηλαδή πόσο αυξήθηκε η εκτιμώμενη βιολογική ηλικία μεταξύ των δύο χρονικών σημείων.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι ασθενείς των οποίων το πρόσωπο εμφάνιζε ταχύτερα σημάδια γήρανσης είχαν σαφώς μειωμένο προσδόκιμο επιβίωσης. Αντίθετα, όσοι παρουσίαζαν βραδύτερο ή επιβραδυνόμενο ρυθμό γήρανσης φάνηκαν να ανταποκρίνονταν καλύτερα στη θεραπεία και να ζουν περισσότερο.
Γιατί έχει σημασία η βιολογική ηλικία;
Η χρονολογική ηλικία αποτελεί βασικό κριτήριο στις ιατρικές αποφάσεις, όμως δεν αποτυπώνει πάντα την πραγματική κατάσταση του οργανισμού. Παράγοντες όπως ο τρόπος ζωής, η φυσική κατάσταση, οι συνήθειες και οι χρόνιες παθήσεις επηρεάζουν σημαντικά τα επίπεδα βιολογικής φθοράς.
Έτσι, δύο άτομα της ίδιας ηλικίας μπορεί να έχουν διαφορετική αντοχή στις θεραπείες και διαφορετική πρόγνωση. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι εργαλεία όπως το FaceAge, θα μπορούσαν στο μέλλον να βοηθήσουν τους γιατρούς να προσαρμόζουν καλύτερα τις θεραπευτικές επιλογές, λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο την ηλικία, αλλά και τη συνολική βιολογική κατάσταση του ασθενούς.
Selfie… Ένα εργαλείο που συμπληρώνει, δεν αντικαθιστά
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η τεχνολογία αυτή δεν προορίζεται να αντικαταστήσει τις καθιερωμένες διαγνωστικές μεθόδους, όπως οι αξονικές ή οι μαγνητικές τομογραφίες. Αντίθετα, μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά, προσφέροντας μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης του ασθενούς.
Παράλληλα, οι ερευνητές εργάζονται για να διασφαλίσουν ότι ο αλγόριθμος αποδίδει εξίσου καλά σε διαφορετικούς τύπους δέρματος και σε περιπτώσεις όπου το πρόσωπο επηρεάζεται από παράγοντες όπως το μακιγιάζ ή οι αισθητικές επεμβάσεις.
Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν, μια απλή φωτογραφία θα μπορούσε στο μέλλον να αποτελέσει ένα εύχρηστο εργαλείο στα χέρια των ειδικών, βοηθώντας τους να κατανοήσουν καλύτερα την πορεία του καρκίνου και να προσαρμόσουν τη θεραπεία στις ανάγκες κάθε ασθενούς.
