Όταν επιθυμούμε την επιτυχία στην καριέρα μας ή όταν προσπαθούμε να κάνουμε τους άλλους να ακολουθήσουν το παράδειγμά μας -είτε σε κοινωνικό, είτε σε επαγγελματικό πλαίσιο- συχνά δεν ξέρουμε ποια στάση να κρατήσουμε. Να είμαστε ευγενικοί; Να είμαστε διεκδικητικοί; Τι πρέπει να κάνουμε τελικά;
Τα χαρακτηριστικά που οδηγούν στην επιτυχία
Σύμφωνα με μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Personality and Social Psychology Bulletin, το κλασικό μοντέλο με τα πέντε βασικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας μπορεί να βοηθήσει ανθρώπους να διαχειριστούν δύσκολες καταστάσεις. Το μοντέλο αυτό υποστηρίζει ότι η προσωπικότητα οργανώνεται γύρω από πέντε βασικές διαστάσεις:
- ευχάριστη/συνεργατική διάθεση
- ευσυνειδησία
- εξωστρέφεια
- νευρωτισμός
- ανοιχτότητα στην εμπειρία
Τι συμβαίνει με την ηγεσία;
Αν και αυτά τα χαρακτηριστικά δεν είναι άμεσα ορατά, εκφράζονται μέσα από τη συμπεριφορά. Δεν χρειάζεται κανείς να «δει μέσα στο μυαλό μας» για να καταλάβει αν είμαστε π.χ. συνεργάσιμοι, αρκεί να παρατηρήσει πώς φερόμαστε. Η έκφραση αυτών των χαρακτηριστικών φαίνεται να παίζει ρόλο ιδιαίτερα σε καταστάσεις ηγεσίας. Αν δείχνετε καλοσύνη και φροντίδα, οι άλλοι μπορεί να θέλουν να σας ακολουθήσουν. Αν όμως είστε υπερβολικά «καλοί», μπορεί να σας θεωρήσουν αδύναμο.
Οι επικεφαλής της έρευνας σημειώνουν ότι ο ρόλος της προσωπικότητας στην ηγεσία δεν είναι απλός. Η ηγεσία περιλαμβάνει δύο διαστάσεις:
- να επιλεγούμε για τον ρόλο του ηγέτη
- να είμαστε αποτελεσματικοί σε αυτόν τον ρόλο
Τα χαρακτηριστικά που μας βοηθούν να επιλεγούμε ως ηγέτες δεν είναι απαραίτητα τα ίδια που μας βοηθούν να πετύχουμε σε αυτόν τον ρόλο.
Πώς «ευθυγραμμίζονται» τα δύο βασικά χαρακτηριστικά
Σε δείγμα 364 συμμετεχόντων, κυρίως φοιτητές, μέση ηλικία 24 ετών, η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε μια καινοτόμο μεθοδολογία. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε διαδικτυακές ομάδες 4-5 ατόμων και ανέλαβαν ομαδικές εργασίες, στις οποίες έπρεπε να πάρουν σημαντικές αποφάσεις για την «επιβίωση» της ομάδας.
Οι συμμετέχοντες εναλλάσσονταν στον ρόλο του ηγέτη και στη συνέχεια αξιολογούσαν ο ένας τον άλλον. Πριν από το πείραμα, είχαν συμπληρώσει τεστ προσωπικότητας. Οι ερευνητές αξιολόγησαν τις ηγετικές συμπεριφορές σε τρεις άξονες:
- εστίαση στο έργο (οργάνωση, δομή, αποτελεσματικότητα)
- εστίαση στα μέλη (υποστήριξη, εκτίμηση, συνεργασία)
- ηρεμία (συναισθηματικός έλεγχος, σιγουριά, απουσία υπερευαισθησίας)
Οι συμμετέχοντες αξιολόγησαν επίσης τους ηγέτες ως προς τη διεκδικητικότητα, την αξιοπιστία, την ψυχραιμία, την ηγετική ικανότητα, την αποτελεσματικότητα και τη συνολική ικανοποίηση.
Τα δύο χαρακτηριστικά που προέβλεπαν περισσότερο τα θετικά ηγετικά αποτελέσματα ήταν η εξωστρέφεια και η ευχάριστη/συνεργατική διάθεση. Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι ομάδες προτιμούσαν εξωστρεφείς ηγέτες, αλλά θεωρούσαν ότι λειτουργούσαν πιο αποτελεσματικά, όταν ο ηγέτης ήταν συνεργάσιμος και υποστηρικτικός. Επιπλέον, η ηρεμία -αν και δεν είναι μέσα στα πέντε βασικά χαρακτηριστικά που αναφέρθηκαν παραπάνω- αποδείχθηκε κρίσιμο στοιχείο.
Εξωστρέφεια και συνεργατικότητα, το «κλειδί» για την επιτυχία
Τα ευρήματα δείχνουν ότι ένα αρκετά εξωστρεφές άτομο που έχει επιλεγεί ήδη ως ηγέτης, χρειάζεται να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στη συνεργατικότητα, δηλαδή να ακούει τα μέλη της ομάδας, να υποστηρίζει τις ιδέες τους και να μην πιέζει υπερβολικά για να επικρατήσει η δική του άποψη.
Και φυσικά, η ψυχραιμία είναι καθοριστική. Ακόμη κι αν η πίεση είναι μεγάλη και οι προθεσμίες ασφυκτικές, το να «χάσουμε την ψυχραιμία μας» μπροστά στην ομάδα μπορεί να ακυρώσει κάθε θετική εντύπωση καλοσύνης και φροντίδας.
Η προσωπικότητα παίζει καθοριστικό ρόλο στις καθημερινές μας αλληλεπιδράσεις. Όταν χρειάζεται να συνεργαστούμε και να ηγηθούμε αποτελεσματικά, ο συνδυασμός εξωστρέφειας και συνεργατικότητας, μαζί με την ηρεμία, αποτελεί μια από τις πιο ισχυρές και αποδοτικές στρατηγικές.
