Νέα έρευνα υποδεικνύει ότι η επιθυμία για τελειότητα μπορεί να είναι η επικίνδυνη γέφυρα μέσω της οποίας συνδέεται ο ναρκισσισμός με τα συμπτώματα της καταναγκαστικής-ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής (OCD). Η εν λόγω έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Personality and Individual Differences εντοπίζει πώς το χάσμα ανάμεσα στις προσδοκίες ενός ατόμου και τα πραγματικά του επιτεύγματα μπορεί να προκαλέσει ψυχική δυσφορία.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι για άτομα με ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά, η αδυναμία να ανταποκριθούν στις δικές τους υψηλές προσδοκίες είναι ο κύριος παράγοντας που οδηγεί σε ενοχλητικές σκέψεις και καταναγκαστικές συμπεριφορές.
Ναρκισσισμός και είδη
Οι ψυχολόγοι ταξινομούν τον ναρκισσισμό σε διάφορες κατηγορίες. Δεν είναι απλώς ένα μονολιθικό χαρακτηριστικό αλαζονείας. Υπάρχει ο μεγαλειώδης ναρκισσισμός, ο οποίος χαρακτηρίζεται από μια διογκωμένη αίσθηση ανωτερότητας, επιθετικότητα και ανάγκη για θαυμασμό.
Υπάρχει επίσης ο ευάλωτος ναρκισσισμός, που περιλαμβάνει μια εύθραυστη αυτοεκτίμηση, έντονη ανασφάλεια και τάση να εναλλάσσεται ανάμεσα στο να νιώθει ανώτερος και στο να αισθάνεται κατώτερος. Και οι δύο τύποι σχετίζονται με την αδιάκοπη επιδίωξη ενός «τέλειου» εαυτού.
Ναρκισσισμός και τελειομανία
Οι ερευνητές έχουν ήδη εντοπίσει συνδέσεις μεταξύ του ναρκισσισμού και της τελειομανίας. Έχουν επίσης παρατηρήσει συνδέσεις μεταξύ του ναρκισσισμού και της OCD. Οι ερευνητές προσπάθησαν να εντοπίσουν τις συγκεκριμένες οδούς που οδηγούν από έναν ναρκισσιστικό χαρακτήρα στην ψυχική δυσφορία της καταναγκαστικής-ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής.
Τι έδειξε η έρευνα
Οι επικεφαλής της μελέτης εστίασαν στην έννοια της κακώς εννοούμενης τελειομανίας. Η τελειομανία δεν είναι πάντα κάτι βλαβερό. Η ψυχολογία διακρίνει την προσαρσμοστική τελειομανία, όπου το άτομο θέτει υψηλούς στόχους και προσπαθεί για την αριστεία, από τη μη προσαρμοστική τελειομανία, όπου το άτομο κάνει αυστηρές αυτοεκτιμήσεις και εστιάζει στα λάθη του.
Η μελέτη περιλάμβανε 214 συμμετέχοντες από τον γενικό πληθυσμό της Βραζιλίας, ηλικίας από 19 έως 78 ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο μεγαλειώδης ναρκισσισμός είχε ασθενή συσχέτιση με τα συμπτώματα OCD. Ωστόσο, η ανάλυση των δεδομένων αποκάλυψε έναν κρυφό μηχανισμό. Όταν η πραγματικότητα δεν συμβαδίζει με την υπερβολική εικόνα του εαυτού του, το άτομο αρχίζει να βιώνει ψυχική δυσφορία, η οποία εκδηλώνεται σε ενοχλητικές σκέψεις.
Από την άλλη, οι ευάλωτοι ναρκισσιστές τείνουν να βλέπουν τον κόσμο ως απειλητικό και είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι στην κριτική. Αυτό τους οδηγεί σε ένα αίσθημα αποτυχίας που συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη ενοχλητικών σκέψεων και επαναλαμβανόμενων συμπεριφορών.
