Η καθημερινότητά μας είναι γεμάτη πληροφορίες και ερεθίσματα, που συνεχώς κατακλύζουν τον εγκέφαλό μας. Από τις επαγγελματικές υποχρεώσεις μέχρι τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το μυαλό μας ποτέ δεν φαίνεται να σταματά.
Ωστόσο, υπάρχει μια φαινομενικά “παράξενη” κατάσταση, που όλοι έχουμε βιώσει τουλάχιστον μία φορά: το «άδειασμα» του μυαλού. Πρόκειται για τις στιγμές εκείνες όταν αισθανόμαστε ότι η σκέψη μας παγώνει, και το μυαλό μας αδειάζει εντελώς, χωρίς να μπορούμε να επικεντρωθούμε ή να σκεφτούμε καθαρά.
Όταν ο εγκέφαλος «πατάει pause»…χωρίς να μας ρωτήσει
Ο όρος «απώλεια σκέψης» ή “mind blanking” αναφέρεται στις στιγμές που αισθανόμαστε ότι το μυαλό μας παγώνει και δεν μπορούμε να σκεφτούμε ή να αντιδράσουμε σε κάτι που συμβαίνει γύρω μας. Αυτή η κατάσταση μπορεί να διαρκέσει μόνο για μερικά δευτερόλεπτα. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, όταν το μυαλό μας «αδειάζει», ο εγκέφαλος πιθανόν να “παγώνει” τη συνείδηση, δημιουργώντας ένα κενό στην νοητική μας ροή.
Συγκεκριμένα, μελέτη ερευνητών από το Sorbonne Université, αναφέρει ότι οι στιγμές απώλειας σκέψης δεν είναι σπάνιες και εμφανίζονται συχνότερα απ’ ότι φανταζόμαστε. Κατά μέσο όρο, οι άνθρωποι βιώνουν την απώλεια σκέψης το 16% του χρόνου, ενώ οι στιγμές περιπλάνησης της σκέψης (mind wandering) φτάνουν το 35%. Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι κατά τη διάρκεια αυτών των διακοπών του μυαλού, η οπτική αντίληψη παραμένει ενεργή, αλλά ο εγκέφαλος δεν επεξεργάζεται τις πληροφορίες με τον ίδιο τρόπο που το κάνει όταν είμαστε πλήρως συνειδητοί και συγκεντρωμένοι.
Αυτή η νέα έρευνα αμφισβητεί την παραδοσιακή αντίληψη ότι η συνείδηση είναι μια συνεχής και αδιάκοπη κατάσταση, με τους επιστήμονες να επισημαίνουν ότι το μυαλό μας μπορεί να “παγώσει” και να δημιουργήσει μικρά χρονικά κενά μέσα στη ροή της καθημερινότητας, ενώ το σώμα μας παραμένει ξύπνιο και ενεργό. Η διαταραχή αυτών των μικρών χρονικών κενών μπορεί να μοιάζει με αυτά που συμβαίνουν κατά τον ύπνο, με τη διαφορά ότι συμβαίνουν σε πολύ πιο σύντομα διαστήματα, ακόμα και ενώ βρισκόμαστε σε πλήρη εγρήγορση.
Η ψυχολογία πίσω από την απώλεια σκέψης
Η ψυχολογία πίσω από την κατάσταση αυτή δείχνει ότι οι στιγμές “αδειάσματος” του μυαλού είναι στενά συνδεδεμένες με την αναγνώριση του άγχους, την υπερφόρτωση πληροφοριών και την ανάγκη για αποφόρτιση. Οι άνθρωποι που βιώνουν υψηλά επίπεδα άγχους ή διάσπασης προσοχής τείνουν να εμφανίζουν συχνότερα αυτό το φαινόμενο. Αντίθετα, όσοι βρίσκονται σε πιο χαλαρές καταστάσεις ή αφιερώνουν χρόνο για διαλείμματα και αυτοφροντίδα φαίνεται να έχουν λιγότερες τέτοιες στιγμές.
Τι προσπαθεί να μας πει το μυαλό και το σώμα μας;
Μπορεί να αισθανόμαστε ανησυχία όταν το μυαλό μας “αδειάζει”, αλλά στην πραγματικότητα, αυτό μπορεί να είναι το σώμα μας που μας στέλνει ένα μήνυμα να κάνουμε ένα διάλειμμα. Η επιστήμη δείχνει ότι αυτές οι στιγμές απώλειας σκέψης δεν είναι απαραίτητα κάτι ανησυχητικό, αλλά είναι σημαντικές για την υγεία μας. Το άδειασμα του μυαλού μπορεί να λειτουργεί ως μηχανισμός προστασίας από την υπερφόρτωση πληροφοριών, προσφέροντας στον εγκέφαλό μας τον απαραίτητο χρόνο για να ξεκουραστεί και να ανασυγκροτηθεί.
Το να κάνουμε συνειδητές διακοπές κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να μας βοηθήσει να αποτρέψουμε την υπερφόρτωση και να ενισχύσουμε τη δημιουργικότητά μας. Δοκιμάστε να αφιερώσετε λίγα λεπτά καθημερινά για να απομακρυνθείτε από τις ανησυχίες και να εστιάσετε στην αναπνοή ή στην παρατήρηση του περιβάλλοντος γύρω σας. Αυτή η μικρή πρακτική μπορεί να βοηθήσει να μειώσετε τις στιγμές απώλειας σκέψης και να επαναφέρετε τη νοητική σας διαύγεια.
