Αν νιώθετε πως όλοι γύρω σας είναι άρρωστοι με γρίπη, δεν είναι ιδέα σας — η έξαρση είναι ιδιαίτερα έντονη φέτος. Αν και τα παγκόσμια στοιχεία για το 2025 δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, οι πρώτες αναφορές για την περίοδο 2025-2026 δείχνουν ιδιαίτερα υψηλή δραστηριότητα. Στις ΗΠΑ, τα κρούσματα είχαν ήδη ξεπεράσει τα 11 εκατομμύρια στις αρχές Ιανουαρίου 2026, ενώ σοβαρές εξάρσεις καταγράφονται στην Ευρώπη, την Αυστραλία και τον Καναδά.
Μέρος του προβλήματος οφείλεται σε ένα νέο στέλεχος του ιού, γνωστό ως στέλεχος Κ, το οποίο παρουσιάζει «αντιγονικές διαφορές» σε σχέση με τα στελέχη που χρησιμοποιήθηκαν για το φετινό εμβόλιο, εξηγεί ο Δρ. Yonatan Grad, καθηγητής ανοσολογίας και λοιμωδών νοσημάτων στο Harvard T.H. Chan School of Public Health.
Γιατί ορισμένες εξάρσεις είναι πιο έντονες από άλλες;
Η διακύμανση στα κρούσματα οφείλεται σε δύο βασικούς παράγοντες. Ο πρώτος αφορά το πόσο μεγάλο μέρος του πληθυσμού είναι ευάλωτο στο στέλεχος της γρίπης που κυκλοφορεί κάθε χρονιά. Η ανοσολογική προστασία προέρχεται τόσο από προηγούμενη νόσηση όσο και από τον εμβολιασμό, όμως και οι δύο μορφές ανοσίας μειώνονται με τον χρόνο και προσφέρουν λιγότερη προστασία όσο ο ιός εξελίσσεται αντιγονικά.
Ο δεύτερος παράγοντας αφορά την ανθρώπινη συμπεριφορά — δηλαδή το πόσο συχνά και με ποιους τρόπους αλληλεπιδρούν οι άνθρωποι, επιτρέποντας στον ιό να εξαπλωθεί. Αυτοί οι δύο παράγοντες —η ευαλωτότητα του πληθυσμού και ο βαθμός κοινωνικής αλληλεπίδρασης— φαίνεται να καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό πόσο «βαριά» θα είναι η εποχική γρίπη, υποστηρίζει ο Δρ. Yonatan Grad.
Τι πρέπει να ξέρουμε για την γρίπη Κ;
Οι δύο βασικές κατηγορίες της γρίπης είναι οι τύποι Α και Β. Στο παρελθόν κυκλοφορούσαν κάθε χρόνο δύο στελέχη της γρίπης Β: ένα από τη γενεαλογική γραμμή Victoria και ένα από τη γραμμή Yamagata. Το στέλεχος Yamagata φαίνεται πως έχει εξαφανιστεί στη διάρκεια της πανδημίας.
Στη γρίπη Α, τα στελέχη H3N2 και H1N1 κυκλοφορούν σχεδόν αδιάλειπτα εδώ και περίπου 50 χρόνια. Τον τελευταίο περίπου αιώνα, διάφοροι τύποι της γρίπης Α έχουν περάσει διαδοχικά από τον ανθρώπινο πληθυσμό.
Η πανδημία του 1918 προκλήθηκε από τον τύπο H1N1, ο οποίος συνέχισε να κυκλοφορεί εποχικά μέχρι το 1957, όταν μια νέα πανδημία από τον H2N2 τον αντικατέστησε ως το κυρίαρχο εποχικό στέλεχος. Το 1968, μια ακόμη πανδημία, αυτή τη φορά από τον H3N2, είχε ως αποτέλεσμα να επικρατήσει ο τύπος H3N2 και να εκτοπιστεί τον H2N2, ο οποίος έκτοτε δεν έχει ξαναεμφανιστεί. Το 1977, το H1N1 επανήλθε, αλλά αντί να αντικαταστήσει τον H3N2, συν-κυκλοφορεί μαζί του μέχρι σήμερα.
Συνήθως, κάθε σεζόν ένα στέλεχος της γρίπης Α κυριαρχεί, ενώ η γρίπη Β κυκλοφορεί παράλληλα. Τη φετινή χρονιά, όπως αναφέρει ο Δρ. Yonatan Grad, το H3N2 είναι το κυρίαρχο στέλεχος. Η γρίπη Β τείνει να είναι ηπιότερη, αν και μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσηση. Το H3N2 θεωρείται γενικά πιο «βαρύ», αλλά οι λόγοι γι’ αυτό δεν είναι πλήρως κατανοητοί.
Το εμβόλιο καλύπτει το στέλεχος K;
Το στέλεχος H3N2 που χρησιμοποιήθηκε για το εμβόλιο —ένα ιικό στέλεχος της γενεαλογικής ομάδας J.2— φαίνεται να έχει σημαντικές αντιγονικές διαφορές από το H3N2 που κυκλοφορεί αυτή τη στιγμή, το οποίο ανήκει στη γενεαλογική ομάδα K. Αυτό έχει δημιουργήσει ανησυχία ότι τα αντισώματα που προκαλεί το εμβόλιο ίσως να μην προσφέρουν την ίδια προστασία απέναντι στο κυκλοφορούν στέλεχος.
Ωστόσο, μια πολύ πρόσφατη μελέτη δείχνει ότι η εικόνα δεν είναι τόσο αρνητική όσο παρουσιάστηκε αρχικά: φαίνεται πως ο εμβολιασμός εξακολουθεί να προκαλεί ανοσολογική απόκριση και απέναντι στο στέλεχος Κ. Επιπλέον, οι πρώιμες εκτιμήσεις για την αποτελεσματικότητα του φετινού εμβολίου βρίσκονται περίπου στα επίπεδα που συνήθως παρατηρούνται για τα στελέχη H3N2.
