Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, πολλοί από εμάς παρατηρούμε ότι οι διατροφικές μας συνήθειες μεταβάλλονται. Η όρεξη συχνά αυξάνεται και συνοδεύεται από μια φυσική στροφή προς πιο «βαριά», χορταστικά και ζεστά φαγητά, όπως οι σούπες και τα μαγειρευτά.
Παράλληλα, η όρεξη αυτή την εποχή του χρόνου επηρεάζεται και από κοινωνικούς αλλά και συναισθηματικούς παράγοντες. Οι γιορτές, τα οικογενειακά τραπέζια και οι κοινωνικές συγκεντρώσεις που περιστρέφονται γύρω από το φαγητό μπορούν εύκολα να μας οδηγήσουν σε υπερκατανάλωση.
Τι είναι όμως αυτό, που σύμφωνα με την επιστήμη, κάνει τον χειμώνα να επηρεάζει τόσο έντονα την όρεξή μας;
Μεγαλύτερη όρεξη; Η φυσική αντίδραση του σώματος στο κρύο
Ο χειμώνας μπορεί να προκαλέσει την αύξηση του μεταβολισμού μας, καθώς το σώμα μας προσπαθεί να διατηρήσει τη θερμοκρασία του στα φυσιολογικά επίπεδα. Όταν οι θερμοκρασίες πέφτουν, το σώμα χρησιμοποιεί μια ειδική μορφή λίπους για να παράγει θερμότητα. Αυτό συμβαίνει γιατί το σώμα μας προσπαθεί να παράγει περισσότερη ενέργεια και θερμότητα για να παραμείνει ζεστό.
Επιστημονική μελέτη αναφέρει ότι αυτό το είδος λίπους (καφέ λίπος) μπορεί να αυξήσει τον μεταβολικό ρυθμό μέχρι και 14% μετά από έκθεση σε κρύο. Αυτό σημαίνει ότι το σώμα καίει περισσότερες θερμίδες για να παραμείνει ζεστό, και αυτό μπορεί να προκαλέσει την επιθυμία να φάμε περισσότερo για να αναπληρώσουμε αυτές τις καμένες θερμίδες.
Η διαδικασία της πέψης
Δεν είναι μόνο ο μεταβολισμός που αυξάνεται με τον χειμώνα, αλλά και η διαδικασία της πέψης. Όταν καταναλώνουμε φαγητό, το σώμα χρειάζεται να εργαστεί σκληρά για να το επεξεργαστεί, και αυτό παράγει θερμότητα. Η πέψη λειτουργεί ως ένας φυσικός μηχανισμός για την παραγωγή θερμότητας και την ενίσχυση του μεταβολισμού μας.
Έτσι, όταν τρώμε πιο συχνά ή επιλέγουμε πιο πλούσιες τροφές το χειμώνα, αυτό μπορεί να συνεισφέρει στην αίσθηση ότι ζεσταίνουμε το σώμα μας μέσω της διατροφής μας. Για παράδειγμα, τα πλούσια σε υδατάνθρακες και πρωτεΐνες πιάτα βοηθούν στην παραγωγή θερμότητας και παρέχουν ενέργεια που χρειάζεται το σώμα για να ανταπεξέλθει στο κρύο.
Σεροτονίνη: Η σύνδεση κρύου και καλής διάθεσης
Οι λιγότερες ηλιόλουστες μέρες τον χειμώνα μπορεί να επηρεάσουν την παραγωγή σεροτονίνης, της λεγόμενης «ορμόνης της ευτυχίας». Εκείνη ρυθμίζει τη διάθεσή μας, και όταν τα επίπεδά της πέφτουν, μπορούμε να νιώσουμε πιο μελαγχολικοί ή με λιγότερη ενέργεια. Αυτό μπορεί να μας οδηγήσει στην αναζήτηση της ευχαρίστησης από άλλες πηγές, όπως το φαγητό.
Αυτός είναι και ο λόγος που πολλοί άνθρωποι τείνουν να αναζητούν τρόφιμα πλούσια σε υδατάνθρακες και θερμίδες κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Οι υδατάνθρακες, εκτός από την ενέργεια που προσφέρουν, συμβάλλουν στην αύξηση των επιπέδων σερτονίνης, βοηθώντας μας να αισθανόμαστε καλύτερα και να αντισταθμίζουμε τη μείωση της διάθεσης που προκαλείται από την έλλειψη φωτός.
Μάλιστα, σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό European Neuropsychopharmacology, οι ερευνητές ανέφεραν ότι τα άτομα με Εποχική Συναισθηματική Διαταραχή (SAD) είχαν κατά 5% περισσότερη SERT, μια πρωτεΐνη που καθορίζει τα σήματα της σεροτονίνης, τον χειμώνα σε σύγκριση με το καλοκαίρι.
Είναι λόγος ανησυχίας αν έχουμε αυξημένη όρεξη τον χειμώνα;
Είναι φυσιολογικό τον χειμώνα να αισθανόμαστε μεγαλύτερη πείνα και να στρεφόμαστε σε πιο «πλούσια» φαγητά, καθώς το σώμα μας προσαρμόζεται στις εποχικές και φυσιολογικές αλλαγές.
Ωστόσο, όταν η αυξημένη όρεξη συνοδεύεται από συχνή υπερκατανάλωση ή έντονη συναισθηματική υπερφαγία, μπορεί να αξίζει λίγη περισσότερη προσοχή, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να σχετίζεται με καταστάσεις όπως η εποχιακή συναισθηματική διαταραχή (SAD) ή η διαταραχή υπερφαγίας. Αν οι αλλαγές στην όρεξη ή στις διατροφικές σας συνήθειες σας προκαλούν προβληματισμό ή δυσκολία στην καθημερινότητα, ίσως είναι χρήσιμο να συζητήσετε το θέμα με έναν ειδικό.
