Η τακτική εναλλαγή διαφορετικών μορφών άσκησης φαίνεται πως μπορεί να είναι η πιο αποτελεσματική στρατηγική για τη μακροζωία, αλλά η σχέση αυτή δεν είναι γραμμική, υποδεικνύοντας ότι ίσως υπάρχει ένα «βέλτιστο όριο», σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο BMJ Medicine.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η ποικιλία —και όχι απλώς η ίδια άσκηση για περισσότερο— συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου, ανεξάρτητα από το συνολικό επίπεδο δραστηριότητας. Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές τονίζουν ότι ένας ενεργός τρόπος ζωής παραμένει από μόνος του σημαντικός για την μακροζωία.
Αν και η φυσική δραστηριότητα έχει συνδεθεί σταθερά με καλύτερη σωματική και ψυχική υγεία αλλά και μειωμένο κίνδυνο θανάτου, τα δεδομένου για το πώς επιδρούν διαφορετικά είδη άσκησης παραμένουν πιο ασαφή, εξηγούν οι ερευνητές. Δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο αν η ποικιλία υπερισχύει της ποσότητας, προσθέτουν.
Πώς χαρτογραφήθηκε η άσκηση για πάνω από τρεις δεκαετίες
Για να διερευνήσουν το ζήτημα σε βάθος, οι ερευνητές αξιοποίησαν δεδομένα από δύο μεγάλες μελέτες παρακολούθησης, με επαναλαμβανόμενες αξιολογήσεις φυσικής δραστηριότητας για περισσότερα από 30 χρόνια: τη Nurses’ Health Study (121.700 γυναίκες συμμετέχουσες) και τη Health Professionals Follow-Up Study (51.529 άνδρες συμμετέχοντες).
Οι συμμετέχοντες και στις δύο ομάδες κατέγραφαν τα προσωπικά τους χαρακτηριστικά, το ιατρικό ιστορικό και στοιχεία του τρόπου ζωής τους κατά την ένταξη στη μελέτη, και στη συνέχεια κάθε δύο χρόνια μέσω ερωτηματολογίων.
Από το 1986 και μετά, συγκεντρώθηκαν πληροφορίες για περπάτημα, τζόγκινγκ, τρέξιμο, ποδηλασία (συμπεριλαμβανομένων στατικών ποδηλάτων), κολύμβηση σε διαδρομές, κωπηλασία ή καλλισθενική άσκηση, τένις, σκουός.
Αργότερα προστέθηκαν ερωτήσεις για προπόνηση με βάρη ή ασκήσεις αντίστασης, για χαμηλότερης έντασης δραστηριότητες, όπως γιόγκα, διατάσεις και ασκήσεις τόνωσης, για άλλες έντονες δραστηριότητες, όπως το κούρεμα γκαζόν, για μέτριας έντασης εξωτερικές εργασίες, όπως συντήρηση και κηπουρική, καθώς και για βαριά εξωτερική εργασία, όπως σκάψιμο ή κόψιμο ξύλων.
Οι συμμετέχοντες ανέφεραν επίσης πόσες σκάλες ανέβαιναν καθημερινά, με την υπόθεση ότι κάθε όροφος απαιτεί 8 δευτερόλεπτα για να καλυφθεί.
Τι αποκάλυψαν οι μετρήσεις σε πάνω από 100.000 άτομα
Η ανάλυση των συνολικών επιπέδων φυσικής δραστηριότητας βασίστηκε σε 111.467 συμμετέχοντες: 70.725 από τη μελέτη Nurses’ Health Study και 40.742 από τη Health Professionals Follow-Up Study. Η ανάλυση της ποικιλίας στη φυσική δραστηριότητα στηρίχθηκε σε 111.373 άτομα: 70.725 γυναίκες και 40.648 άνδρες.
Οι ερευνητές υπολόγισαν το σκορ MET για κάθε μορφή άσκησης, πολλαπλασιάζοντας τον μέσο χρόνο που αφιερωνόταν σε αυτήν (σε ώρες/εβδομάδα) με την αντίστοιχη τιμή MET. Τα METs δείχνουν πόση περισσότερη ενέργεια καταναλώνεται σε σχέση με την κατάσταση ηρεμίας.
Ο μέγιστος αριθμός διαφορετικών δραστηριοτήτων που καταγράφηκαν ήταν 11 στη Nurses’ Health Study και 13 στη Health Professionals Follow-Up Study. Το περπάτημα ήταν η πιο συχνή μορφή άσκησης αναψυχής και στις δύο ομάδες, ενώ οι άνδρες είχαν μεγαλύτερη τάση για τζόγκινγκ και τρέξιμο σε σχέση με τις γυναίκες.
Οι συμμετέχοντες με υψηλότερα συνολικά επίπεδα φυσικής δραστηριότητας ήταν λιγότερο πιθανό να εμφανίζουν παράγοντες κινδύνου για την υγεία, όπως κάπνισμα, υπέρταση και υψηλή χοληστερόλη. Ήταν επίσης πιο πιθανό να έχουν χαμηλότερο δείκτη μάζας σώματος, να καταναλώνουν αλκοόλ, να ακολουθούν πιο υγιεινή διατροφή, να είναι πιο ενεργοί κοινωνικά και να συμμετέχουν σε μεγαλύτερη ποικιλία μορφών άσκησης.
Πώς η άσκηση ανά είδος επηρεάζει τον κίνδυνο θανάτου και τη μακροζωία
Κατά τη διάρκεια της περιόδου παρακολούθησης, που ξεπέρασε τα 30 χρόνια, καταγράφηκαν 38.847 θάνατοι: 9.901 από καρδιαγγειακά νοσήματα, 10.719 από καρκίνο και 3.159 από αναπνευστικά νοσήματα.
Η συνολική φυσική δραστηριότητα —και οι περισσότερες επιμέρους μορφές άσκησης, με εξαίρεση την κολύμβηση— συνδέθηκαν με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία. Ωστόσο, οι συσχετίσεις για την μακροζωία δεν ήταν γραμμικές. Μετά τις 20 εβδομαδιαίες ώρες MET, το όφελος της συνολικής δραστηριότητας σταθεροποιούνταν, κάτι που υποδηλώνει ότι μπορεί να υπάρχει ένα «βέλτιστο όριο», σύμφωνα με τους ερευνητές.
Το περπάτημα συνδέθηκε με τη μεγαλύτερη μείωση κινδύνου: όσοι περπατούσαν περισσότερο είχαν 17% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου σε σχέση με όσους περπατούσαν λιγότερο. Η ανάβαση σκάλας συνδέθηκε με μείωση κινδύνου κατά 10%.
Για τις υπόλοιπες μορφές άσκησης, η διαφορά μεταξύ όσων έκαναν τη λιγότερη και όσων έκαναν τη μεγαλύτερη ποσότητα ήταν η εξής: τένις ή σκουός 15% χαμηλότερος κίνδυνος, κωπηλασία ή καλλισθενική άσκηση 14%, προπόνηση με βάρη ή ασκήσεις αντίστασης 13%, τρέξιμο 13%, τζόγκινγκ 11%, ποδηλασία 4%.
Η μεγαλύτερη ποικιλία στη φυσική δραστηριότητα συνδέθηκε επίσης με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου. Αφού λήφθηκε υπόψη η συνολική ποσότητα άσκησης, η συμμετοχή στο ευρύτερο φάσμα δραστηριοτήτων σχετίστηκε με 19% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία και με 13–41% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακά, καρκίνο, αναπνευστικά νοσήματα και άλλες αιτίες.
