Ένας γεγονός που θα σας… πονοκεφαλιάσει: Οι ενήλικες γυναίκες έχουν τριπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν ημικρανίες σε σχέση με τους άνδρες. Και τώρα, πρόσφατη παγκόσμια μελέτη αποκαλύπτει ότι υποφέρουν και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Lancet Neurology, ανέλυσε δεδομένα από 41.000 άνδρες και γυναίκες σε 18 χώρες. Παρότι προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες εμφανίζουν ημικρανίες συχνότερα, οι ερευνητές ήθελαν να μάθουν αν διαρκούν και περισσότερο.
Οι συγγραφείς της μελέτης χρησιμοποίησαν στοιχεία από ερωτηματολόγια όπου οι συμμετέχοντες κατέγραφαν τη συχνότητα και τη διάρκεια των κρίσεων ημικρανίας, εξετάζοντας για πρώτη φορά πόσο κρατούν οι ημικρανίες ανάλογα με την ηλικία και το φύλο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο χρόνος που οι γυναίκες υποφέρουν από ημικρανίες είναι σχεδόν διπλάσιος σε σχέση με τους άνδρες.
Τι είναι η ημικρανία — και τι την πυροδοτεί;
Παρά τη συχνή παρανόηση, «η ημικρανία δεν είναι απλώς ένας πονοκέφαλος». Κατά τη διάρκεια μιας κρίσης, πολλοί άνθρωποι εμφανίζουν ναυτία, εμετό, έντονη κόπωση ή γίνονται υπερευαίσθητοι στο φως και στις οσμές.
Οι ακριβείς βιολογικοί μηχανισμοί που την προκαλούν δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί. Η τρέχουσα έρευνα δείχνει ότι οι κρίσεις ξεκινούν στο τρίδυμο αγγειακό σύστημα, ένα σύνθετο δίκτυο που περιλαμβάνει νεύρα, εγκεφαλικά κύτταρα και αιμοφόρα αγγεία. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι όταν τα αγγεία σε αυτό το σύστημα διαστέλλονται, προκαλείται ο χαρακτηριστικός πόνος στο κεφάλι. Οι παράγοντες που μπορούν να πυροδοτήσουν μια ημικρανία ποικίλλουν: γενετική προδιάθεση, κακή διατροφή, ανεπαρκής ύπνος ή ορμονικές μεταβολές.
Οι ορμόνες ίσως εξηγούν γιατί οι γυναίκες περνούν περισσότερο χρόνο υποφέροντας από ημικρανίες. Δεκαετίες έρευνας υποδηλώνουν ότι οι ορμόνες επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι ημικρανίες εκδηλώνονται στις γυναίκες. Υποδοχείς των γυναικείων ορμονών, οιστρογόνων και προγεστερόνης, έχουν εντοπιστεί στο τρίδυμο αγγειακό σύστημα, κάτι που ενισχύει ακόμη περισσότερο την πιθανότητα ορμονικής σύνδεσης.
Η θεωρία της απότομης μείωσης των οιστρογόνων & ημικρανίες
Η θεωρία της «μείωσης των οιστρογόνων» διατυπώθηκε για πρώτη φορά το 1972. Ο νευρολόγος Brian Somerville, εμπνευσμένος από μια αναφορά του 1666 για μια γυναίκα που εμφάνιζε ημικρανίες κατά τη διάρκεια της περιόδου της, πραγματοποίησε μια μικρή μελέτη που έδειξε ότι οι κρίσεις ημικρανίας μπορεί να πυροδοτούνται όταν τα επίπεδα των οιστρογόνων —μιας βασικής ορμόνης που ρυθμίζει τον εμμηνορροϊκό κύκλο— πέφτουν απότομα στο σώμα.
Έκτοτε, πολλοί νευρολόγοι συνέχισαν να διερευνούν το φαινόμενο. Μια γνωστή μελέτη του 1962 εξέτασε αγόρια και κορίτσια σχετικά με τις ημικρανίες. Τα ευρήματα έδειξαν ότι πριν από την ηλικία των 10 ετών, τόσο τα αγόρια όσο και τα κορίτσια, εμφάνιζαν περίπου τον ίδιο αριθμό κρίσεων. Μετά από εκείνη την ηλικία, όμως, ο κίνδυνος για τα κορίτσια αυξανόταν σημαντικά. Νεότερες έρευνες φαίνεται να εντοπίζουν παρόμοιους συσχετισμούς ανάμεσα στην εφηβεία και την εμφάνιση ημικρανιών.
Ωστόσο, οι διακυμάνσεις των οιστρογόνων εξηγούν μόνο ένα μέρος των παραγόντων που πυροδοτούν τις ημικρανίες, σημειώνουν οι ερευνητές. Πολλές γυναίκες εμφανίζουν πονοκεφάλους και εκτός εμμηνορροϊκού κύκλου, ενώ εκατομμύρια άνδρες επίσης υποφέρουν από ημικρανίες.
Σύμφωνα με επιστημονική μελέτη του 2023, παρότι η θεωρία της απότομης πτώσης των οιστρογόνων είναι εύλογη και ευρέως αποδεκτή, στηρίζεται ακόμη σε περιορισμένο αριθμό ερευνών.
Οι γυναίκες στο επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας
Παρά τα σαφή δεδομένα ότι οι ημικρανίες είναι πιο συχνές στις γυναίκες, δεν υπάρχουν αρκετές μελέτες που να εξετάζουν πώς ακριβώς επηρεάζουν τις γυναίκες, υποστηρίζουν οι ερευνητές πρόσφατης μελέτης.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε άνιση επιβάρυνση, εξηγούν. Οι διαταραχές κεφαλαλγίας κατατάσσονται στην 6η θέση μεταξύ όλων των αιτιών αναπηρίας παγκοσμίως, ενώ οι ημικρανίες είναι από τους συχνότερους λόγους απουσίας από την εργασία. Για τις γυναίκες, όμως, οι κρίσεις συχνά κορυφώνονται σε μια περίοδο της ζωής όπου η καριέρα και η οικογένεια μπορεί να βρίσκονται στο απόγειό τους.
Η συχνότητα των ημικρανιών είναι υψηλότερη τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες στη δεκαετία των 30, σημειώνουν οι ερευνητές. Όταν όμως, οι γυναίκες μπαίνουν στην περιεμμηνόπαυση στα 40 τους, οι ημικρανίες επιδεινώνονται.
Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να αντιμετωπιστεί αυτή η δυσανάλογη επιβάρυνση είναι η έρευνα, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερες θεραπείες, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις που λαμβάνουν υπόψη τις ορμονικές διαφορές και τον τρόπο με τον οποίο αυτές επηρεάζουν την ημικρανία. Καθώς ολοένα και περισσότερα δεδομένα έρχονται στο φως, οι επιστήμονες μπορούν να κατανοήσουν καλύτερα γιατί οι γυναίκες υποφέρουν περισσότερο και να αναπτύξουν θεραπείες που ανταποκρίνονται πραγματικά στις ανάγκες τους.
