Oι περισσότεροι από εμάς δεν αποφεύγουμε συνειδητά τη χαρά. Την αναβάλλουμε. Λέμε πως θα χαλαρώσουμε μετά την προθεσμία, μετά που θα μεγαλώσουν τα παιδιά, μετά που θα αδυνατίσουμε, μετά που θα νιώθουμε λιγότερο αγχωμένοι. Το πρόβλημα είναι ότι αυτό το «μετά» μετακινείται διαρκώς. Και όταν η ευτυχία τοποθετείται πάντα στο μέλλον, το παρόν μετατρέπεται σε έναν μόνιμο χώρο αναμονής.
Πώς «αναβάλλεται» η ευτυχία στην καθημερινότητα
Από ψυχολογική σκοπιά, η αναβολή της ευτυχίας εμφανίζεται συνήθως μέσα από τρία μοτίβα:
1. Ο χρόνος γίνεται πρόβλημα προς επίλυση, όχι ζωή προς βίωση.
Η μέρα αντιμετωπίζεται σαν λίστα υποχρεώσεων και η χαρά σαν έπαθλο στο τέλος, αν περισσέψει χρόνος.
2. Υποτιμάμε τις μικρές θετικές στιγμές.
Περιμένουμε τις μεγάλες αλλαγές –το ταξίδι, την επιτυχία, τη νέα αρχή– ενώ οι μικρές καθημερινές χαρές περνούν απαρατήρητες.
3. Συγχέουμε το «είμαι έτοιμος] με το «είμαι ασφαλής».
Αναβάλλουμε ουσιαστικές επιλογές μέχρι να νιώσουμε απόλυτα σίγουροι, ήρεμοι ή γεμάτοι ενέργεια, κάτι που σπάνια συμβαίνει.
Ωστόσο, η έρευνα δείχνει κάτι ελπιδοφόρο: η ευεξία βελτιώνεται όταν σταματάμε να βλέπουμε την ευτυχία ως προορισμό και αρχίζουμε να τη βιώνουμε ως πρακτική ενσωματωμένη στη ζωή, όπως είναι τώρα.
Χρόνος ή χρήμα; Μια επιλογή που αλλάζει την καθημερινότητα
Μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που δίνουν μεγαλύτερη αξία στον χρόνο από ό,τι στο χρήμα τείνουν να επιλέγουν δραστηριότητες με εσωτερικό νόημα και να αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας μακροπρόθεσμα. Δεν πρόκειται για υποτίμηση του χρήματος, αλλά για επαναπροσδιορισμό προτεραιοτήτων.
Μια απλή πρακτική είναι το λεγόμενο «αγοράζω πίσω μία ώρα»:
-
Απλοποιήστε, αναθέστε ή μειώστε μία κουραστική υποχρέωση μέσα στην εβδομάδα.
-
Αφιερώστε αυτή την ώρα σε κάτι που σας θρέφει ψυχικά: κίνηση, επαφή, δημιουργία, φύση.
-
Αντιμετωπίστε τη σαν ραντεβού που δεν ακυρώνεται.
Η ψυχολογία δείχνει ότι έτσι εκπαιδεύουμε τον εγκέφαλο να βλέπει την ευεξία ως παρούσα αξία, όχι ως μελλοντική ανταμοιβή.
Γιατί περιμένουμε να «ξεμπερδέψουμε» για να χαρούμε
Πολλοί άνθρωποι δεν αναβάλλουν την ευτυχία από επιλογή, αλλά επειδή νιώθουν διαρκώς πιεσμένοι χρονικά. Η αίσθηση έλλειψης χρόνου περιορίζει την προσοχή μας στο επείγον και μας κάνει να χάνουμε ό,τι είναι ήδη καλό.
Έρευνες δείχνουν ότι πρακτικές ενσυνειδητότητας μπορούν να μειώσουν την υποκειμενική αίσθηση πίεσης χρόνου και να αυξήσουν αυτό που οι ψυχολόγοι αποκαλούν «χρονική αφθονία», το αίσθημα ότι έχω αρκετό χρόνο. Και αυτό σχετίζεται άμεσα με την ψυχική ευεξία.
Μια απλή άσκηση είναι το «ονομάζω τη στιγμή»:
-
Παρατηρήστε τρία ουδέτερα στοιχεία γύρω σας.
-
Εντοπίστε μία ευχάριστη λεπτομέρεια που συνήθως προσπερνάτε.
-
Κλείστε λέγοντας μέσα σας: «Αυτό μετράει».
Η σημασία του να μην προσπερνάμε το καλό
Η ψυχολογία της ευτυχίας έχει δείξει ότι το savoring –η συνειδητή παρατήρηση και παράταση μιας θετικής εμπειρίας– αυξάνει τα θετικά συναισθήματα, ακόμη και σε απαιτητικές συνθήκες.
Μια πρακτική εφαρμογή είναι το «ξαναπαίζω τη στιγμή»:
-
Επιλέξτε ένα μικρό θετικό γεγονός της ημέρας.
-
Ανακαλέστε το για λίγα δευτερόλεπτα.
-
Αναγνωρίστε τι το έκανε καλό και αφήστε το σώμα να το «καταγράψει».
Δεν πρόκειται για άρνηση της δυσκολίας, αλλά για ψυχική δεξιότητα.
