Το στρες έχει γίνει σχεδόν φυσιολογικό κομμάτι της καθημερινότητας. Υποχρεώσεις, δουλειά, οικονομικές δυσκολίες, συνεχής πίεση η και αβεβαιότητα γεμίζουν το μυαλό και το σώμα με ένταση. Όμως η ψυχολογία δείχνει ότι μερικές φορές ακόμη και η κατανόηση του τι μας συμβαίνει μπορεί να μειώσει σημαντικά το άγχος.
Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMC Medicine, περίπου 1 στους 9 ανθρώπους που διαβάζουν και ασχολούνται με ψυχοεκπαιδευτικό υλικό, δηλαδή κείμενα που εξηγούν πώς λειτουργεί το στρες και το άγχος, νιώθουν ουσιαστική βελτίωση στα συμπτώματά τους. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μόνο η γνώση και η κατανόηση μπορούν να λειτουργήσουν θεραπευτικά.
Τι είναι πραγματικά το στρες
Το στρες εμφανίζεται όταν οι απαιτήσεις της ζωής μοιάζουν μεγαλύτερες από την ικανότητά μας να τις διαχειριστούμε. Δεν είναι μόνο οι δυσκολίες που μας πιέζουν, αλλά και το πόσο έτοιμοι αισθανόμαστε να τις αντιμετωπίσουμε.
Οι ειδικοί το παρομοιάζουν με έναν κουβά που γεμίζει νερό. Ο κουβάς είναι η αντοχή μας, το νερό είναι η πίεση που κουβαλάμε και η βρύση είναι οι μηχανισμοί αντιμετώπισης που διαθέτουμε. Όταν το νερό ανεβαίνει υπερβολικά, αρχίζουμε να νιώθουμε εξάντληση, νευρικότητα και άγχος.
Πώς λειτουργεί το στρες στο σώμα
Το στρες δεν είναι μόνο ψυχολογικό. Είναι και βιολογικό. Όταν ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται κίνδυνο ή πίεση, ενεργοποιεί έναν μηχανισμό που ονομάζεται άξονας HPA. Αυτός οδηγεί στην παραγωγή κορτιζόλης, της γνωστής «ορμόνης του στρες». Η κορτιζόλη βοηθά προσωρινά το σώμα να αντεπεξέλθει στις δυσκολίες. Αυξάνει την εγρήγορση και προετοιμάζει τον οργανισμό για δράση. Ωστόσο, είμαστε στρεσαρισμένοι για μεγάλο χρονικό διάστημα, το σώμα κουράζεται.
Τα τρία στάδια
Οι ερευνητές περιγράφουν τρία βασικά στάδια:
1. Στάδιο συναγερμού
Το σώμα αντιδρά άμεσα σε μια απειλή ή πίεση.
2. Στάδιο αντίστασης
Ο οργανισμός προσπαθεί να προσαρμοστεί και να συνεχίσει να λειτουργεί κανονικά παρά το στρες.
3. Στάδιο εξάντλησης
Όταν η πίεση συνεχίζεται για πολύ καιρό, οι άμυνες του οργανισμού πέφτουν. Εμφανίζονται κόπωση, αϋπνία, εκνευρισμός και συχνά προβλήματα υγείας.Έρευνες δείχνουν ότι το χρόνιο στρες αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα και αυξάνει τη φλεγμονή στο σώμα.
Γιατί βοηθά η κατανόηση του στρες
Όταν καταλαβαίνουμε τι συμβαίνει μέσα μας, σταματάμε να φοβόμαστε τόσο τα συμπτώματα. Η γνώση δημιουργεί αίσθηση ελέγχου. Ακόμη και το να διαβάζει κάποιος για το στρες μπορεί να τον βοηθήσει να αναγνωρίσει ότι δεν είναι «αδύναμος» ή «χαλασμένος», αλλά ότι το σώμα του αντιδρά φυσιολογικά στην πίεση. Και μερικές φορές, αυτή η μικρή αλλαγή στην κατανόηση είναι αρκετή για να αρχίσει η ανακούφιση.
