Στα νερά του κόλπος Chetumal, στα σύνορα Μεξικού και Καραϊβικής, βρίσκεται ένα από τα πιο αινιγματικά υποθαλάσσια φαινόμενα που έχουν εντοπιστεί ποτέ: η υποθαλάσσια καταβόθρα Taam ja’. Αν και αρχικά θεωρήθηκε ότι έχει βάθος περίπου 274 μέτρων, νέες μετρήσεις αποκάλυψαν πως η πραγματική διάσταση της μπλε τρύπας ξεπερνά κατά πολύ αυτή την εκτίμηση και ίσως δεν έχουμε ακόμη αγγίξει τον πυθμένα της.
Χρησιμοποιώντας σύγχρονα όργανα CTD (αγωγιμότητας, θερμοκρασίας και βάθους), ερευνητές κατέγραψαν βάθος τουλάχιστον 423,6 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, χωρίς το όργανο να φτάσει στο τέλος της καταβόθρας. Το γεγονός αυτό κατατάσσει την Taam ja’ ανάμεσα στις βαθύτερες «μπλε τρύπες» που γνωρίζουμε, ίσως στη βαθύτερη παγκοσμίως.
Γιατί οι προηγούμενες μετρήσεις ήταν λανθασμένες
Οι πρώτες εκτιμήσεις βασίστηκαν σε σόναρ, μια τεχνολογία που χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα για τον υπολογισμό του βάθους. Ωστόσο, η μεταβολή της θερμοκρασίας και της αλατότητας μπορεί να «στραβώσει» την πορεία των κυμάτων, ενώ ανώμαλα τοιχώματα ή κλίσεις της τρύπας μπορεί να επιστρέφουν πρόωρα το σήμα.
Αντίθετα, οι αισθητήρες CTD βασίζονται στην πίεση του νερού, προσφέροντας μεγαλύτερη ακρίβεια σε σύνθετα περιβάλλοντα όπως αυτό της Taam ja’.
Ένας κόσμος με αυστηρή στρωμάτωση
Στο εσωτερικό της καταβόθρας αποκαλύπτεται ένα έντονα στρωματοποιημένο σύστημα. Στρώματα νερού με διαφορετική πυκνότητα εμποδίζουν την ανάμειξη των μαζών, δημιουργώντας σχεδόν «απομονωμένους» μικρόκοσμους.
-
Στα ανώτερα 30 μέτρα, που έχουν εξερευνηθεί από δύτες, τα τοιχώματα καλύπτονται από βιοφίλμ (μικροβιακά στρώματα).
-
Γύρω στα 91 μέτρα εντοπίζεται στρώμα υδρόθειου, κάτω από το οποίο επικρατεί σκοτάδι και σχεδόν πλήρης απουσία ζωής.
-
Σε μεγαλύτερα βάθη, ο βράχος γίνεται πιο συμπαγής, υποδηλώνοντας διαφορετικές φάσεις γεωλογικού σχηματισμού.
Επικοινωνία με την Καραϊβική;
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι τα νερά στα χαμηλότερα στρώματα έχουν αλατότητα και θερμοκρασία παρόμοια με εκείνα της ανοιχτής θάλασσας. Αυτό ενισχύει το σενάριο ότι η Taam ja’ δεν είναι ένας κλειστός «λάκκος», αλλά τμήμα ενός ευρύτερου υποθαλάσσιου σπηλαιώδους δικτύου στο ασβεστολιθικό υπέδαφος της Χερσόνησος Γιουκατάν.
Τι επιδιώκουν να μάθουν οι επιστήμονες
Η μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Marine Science ανοίγει τον δρόμο για την επόμενη φάση ερευνών:
-
Δημιουργία τρισδιάστατου (3D) μοντέλου της καταβόθρας
-
Ανάλυση των χημικών μεταβολών του οξυγόνου
-
Μελέτη των μικροβιακών κοινοτήτων που επιβιώνουν σε ακραία απομόνωση
Γιατί μας αφορά
Οι μπλε τρύπες λειτουργούν ως φυσικά εργαστήρια για την κατανόηση ακραίων οικοσυστημάτων, της εξέλιξης της ζωής και της γεωλογικής ιστορίας της Γης. Παράλληλα, προσφέρουν στοιχεία για το πώς συμπεριφέρονται κλειστά ή ημίκλειστα συστήματα νερού, κάτι που σχετίζεται και με την κλιματική αλλαγή.
