Η βιολογική ηλικία μπορεί να αυξάνεται πιο γρήγορα από τη χρονολογική για διάφορους λόγους, όπως η ύπαρξη χρόνιων παθήσεων αλλά και παράγοντες του τρόπου ζωής, π.χ. κάπνισμα, καθιστική ζωή, κακή διατροφή κ.λπ. Παλαιότερες μελέτες δείχνουν ότι όταν η βιολογική ηλικία ενός ατόμου είναι πολύ μεγαλύτερη από τη χρονολογική του ηλικία — δηλαδή όταν υπάρχει μεγάλο «χάσμα βιολογικής ηλικίας» — αυξάνεται ο κίνδυνος για διάφορα προβλήματα υγείας, όπως καρδιαγγειακά νοσήματα, χρόνια νεφρική νόσο, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), καρκίνο και άνοια.
Το χάσμα βέβαια αυτό μπορεί να… γεφυρωθεί κάνοντας πιο υγιεινές επιλογές. Κι αυτό είναι σημαντικό καθώς μια νέα μελέτη που παρουσιάστηκε πρόσφατα στο 78ο Ετήσιο Συνέδριο της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας διαπίστωσε ότι η μείωση αυτού του χάσματος μπορεί επίσης να μειώσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και να συμβάλει στην καλύτερη υγεία του εγκεφάλου.
Για τις ανάγκες της εν λόγω μελέτης, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα υγείας από περισσότερους από 258.000 ανθρώπους και μέτρησαν 18 βιοδείκτες που σχετίζονται με την υγεία, όπως τα επίπεδα χοληστερόλης και ο όγκος των ερυθρών αιμοσφαιρίων, μαζί με απεικονίσεις εγκεφάλου, ώστε να προσδιορίσουν τη βιολογική ηλικία κάθε συμμετέχοντα. Επίσης υπολόγισαν ξανά τη βιολογική ηλικία για περίπου 6.000 συμμετέχοντες σε μια επανεξέταση παρακολούθησης.
«Η χρονολογική ηλικία είναι ο αριθμός των ετών που ζούμε», εξήγησε ο Cyprien Rivier, κύριος συγγραφέας της μελέτης.
«Η βιολογική ηλικία αντικατοπτρίζει το πώς λειτουργεί πραγματικά το σώμα (το πόσο γερασμένο ή όχι είναι) και μπορούμε να την εκτιμήσουμε από συνηθισμένες εξετάσεις αίματος που οι περισσότεροι άνθρωποι κάνουν έτσι κι αλλιώς. Το χάσμα είναι απλά η διαφορά μεταξύ των δύο. Σε μερικούς ανθρώπους το σώμα γερνά πιο γρήγορα από ό,τι η ηλικία τους στο ημερολόγιο — δηλαδή το χάσμα είναι θετικό — ενώ σε άλλους η γήρανση συμβαίνει πιο αργά», είπε ο ίδιος, προσθέτοντας πως εκείνος και η ομάδα του αποφάσισαν να εξετάσουν πώς το χάσμα βιολογικής ηλικίας ενός ατόμου μπορεί να επηρεάζει την υγεία του εγκεφάλου και τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Κι αυτό επειδή η ταχύτερη βιολογική γήρανση έχει συνδεθεί γενικά με χειρότερα αποτελέσματα υγείας, αλλά η σχέση της ειδικά με τον εγκέφαλο δεν έχει μελετηθεί αρκετά.
«Και το πιο ενδιαφέρον ερώτημα για εμάς δεν ήταν απλώς αν το χάσμα έχει σημασία (ήδη γνωρίζαμε ότι έχει), αλλά αν οι αλλαγές σε αυτό το χάσμα με την πάροδο του χρόνου προβλέπουν τι θα συμβεί στον εγκέφαλο χρόνια αργότερα», επεσήμανε ο Rivier και συνέχισε:
«Αυτό ήταν ένα πιο πρακτικό ερώτημα, επειδή υποδηλώνει ότι η βιολογική γήρανση ίσως είναι κάτι που μπορούμε να τροποποιήσουμε, ώστε να βελτιώσουμε την υγεία του εγκεφάλου μας και να μειώσουμε τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης, εγκεφαλικού επεισοδίου και άνοιας.»
Βιολογική ηλικία: Η βελτίωση του χάσματος μειώνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού
Στην αρχή της μελέτης, οι συμμετέχοντες είχαν μέση χρονολογική ηλικία τα 56 έτη και μέση βιολογική ηλικία τα 54. Έξι χρόνια αργότερα, η μέση χρονολογική ηλικία ήταν τα 62 έτη, ενώ η μέση βιολογική ηλικία, τα 58.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες που βελτίωσαν το χάσμα βιολογικής ηλικίας μεταξύ της αρχής της μελέτης και της επαναξιολόγησης είχαν 23% μικρότερο κίνδυνο να υποστούν εγκεφαλικό επεισόδιο κατά τη διάρκεια της περιόδου παρακολούθησης.
«Δεν είναι απλώς ότι οι βιολογικά νεότεροι άνθρωποι παθαίνουν λιγότερα εγκεφαλικά· είναι ότι οι άνθρωποι που κινήθηκαν προς τη σωστή κατεύθυνση με τον χρόνο (βελτίωσαν το χάσμα βιολογικής ηλικίας τους) είχαν ουσιαστικά καλύτερα αποτελέσματα μια δεκαετία αργότερα», δήλωσε ο Rivier.
Επιπλέον, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες με μικρότερο χάσμα βιολογικής ηλικίας είχαν επίσης μικρότερο όγκο υπερεντάσεων λευκής ουσίας — μια ένδειξη βλάβης στον ιστό της λευκής ουσίας του εγκεφάλου, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα μνήμης και γνωστική έκπτωση. Συνολικά, ο συνολικός όγκος της βλάβης ήταν 13% μικρότερος για κάθε τυπική μονάδα βελτίωσης σε αυτούς τους συμμετέχοντες.
«Οι υπερεντάσεις λευκής ουσίας είναι σημεία που φαίνονται στη μαγνητική τομογραφία του εγκεφάλου και αντανακλούν βλάβη στη λευκή ουσία του εγκεφάλου», εξήγησε ο Rivier.
«Συσσωρεύονται σιωπηλά με τα χρόνια και συνδέονται έντονα με το εγκεφαλικό επεισόδιο και τη γνωστική έκπτωση. Το γεγονός ότι οι άνθρωποι που βελτίωσαν το χάσμα βιολογικής ηλικίας τους είχαν κατά 13% λιγότερη βλάβη ανά μονάδα βελτίωσης δείχνει ότι το όφελος δεν περιορίζεται μόνο στον κίνδυνο εγκεφαλικού· επεκτείνεται και στη δομική ακεραιότητα του ίδιου του εγκεφάλου. Αυτό είναι σημαντικό γιατί αυτού του είδους οι βλάβες στον ιστό συχνά εμφανίζονται χρόνια πριν από τα συμπτώματα. Η ανίχνευση της διαφοράς στο επίπεδο της απεικόνισης δείχνει ότι ίσως εντοπίζουμε κάτι πρώιμο αλλά ουσιαστικό», συμπλήρωσε κλείνοντας.
Για καλύτερη υγεία του εγκεφάλου…
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η αλλαγή της βιολογικής ηλικίας αποτρέπει άμεσα το εγκεφαλικό, ότι δηλαδή πρόκειται για μια συσχέτιση.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να:
- Είστε σωματικά δραστήριοι — η τακτική κίνηση ωφελεί την υγεία των αγγείων, τη διάθεση και τον ύπνο.
- Να μην καπνίζετε.
- Να ακολουθείτε μια διατροφή φιλική για την καρδιά, με έμφαση σε λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς, ψάρι και περιορισμό των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και της πολλής ζάχαρης.
- Να διατηρείτε το σάκχαρο και τη χοληστερόλη σε υγιή επίπεδα.
- Να γνωρίζετε και να ελέγχετε την αρτηριακή σας πίεση, έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για εγκεφαλικό.
- Να αποφεύγετε το αλκοόλ.
- Να διατηρείτε ένα υγιές βάρος μέσω της διατροφής, της άσκησης και του καλού ύπνου.
- Να δίνετε προτεραιότητα στον ύπνο.
- Να παραμένει κοινωνικά και πνευματικά δραστήριοι.
