Όταν αναζητάμε συμβουλές για σχέσεις, συχνά ακούμε ότι πρέπει να «βάζουμε τον σύντροφό μας πρώτο» ή ότι «ο συμβιβασμός είναι το κλειδί». Αν και αυτά ισχύουν, συχνά κρύβουν μια βαθύτερη αλήθεια. Η ποιότητα που έχουν οι σχέσεις μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη σχέση που έχουμε με τον εαυτό μας.
Γιατί δεν πρέπει να βασιζόμαστε μόνο στους άλλους;
Πολλές φορές, άλυτα συναισθηματικά ζητήματα από το παρελθόν -όπως τραύματα, άγχος ή έλλειψη αυτογνωσίας- μεταφέρονται μέσα στις σχέσεις μας. Μπορεί να ελπίζουμε ότι ένας σύντροφος θα μας «θεραπεύσει» ή θα καλύψει τα κενά μας. Όμως, όταν βασιζόμαστε στους άλλους για να ρυθμίσουμε τα συναισθήματά μας, αυτό συχνά δημιουργεί πίεση και προβλήματα στη σχέση.
Στην αρχή, η αγάπη και η επιβεβαίωση προσφέρουν ανακούφιση. Όμως, αν χρησιμοποιούμε τη σχέση για να αποφύγουμε τις ανασφάλειές μας, μπορεί να δημιουργηθεί συνεξάρτηση, δηλαδή μια κατάσταση όπου περιμένουμε από τον άλλον να καλύψει ανάγκες που δεν έχουμε μάθει να καλύπτουμε μόνοι μας. Αυτό οδηγεί συχνά σε ένταση, απογοήτευση και συγκρούσεις.
Πώς να διατηρούμε την ταυτότητά μας μέσα σε δύσκολες σχέσεις
Ένα σημαντικό ψυχολογικό πλαίσιο για να κατανοήσουμε αυτό το φαινόμενο είναι η έννοια της «διαφοροποίησης του εαυτού». Τι σημαίνει αυτό; Πρόκειται για την ικανότητα να διατηρούμε την ταυτότητά μας και τη συναισθηματική μας ισορροπία, ακόμη και μέσα σε δύσκολες καταστάσεις στις σχέσεις. Με άλλα λόγια, όσο πιο «σταθεροί» είμαστε μέσα μας, τόσο πιο υγιείς και ουσιαστικές γίνονται οι σχέσεις μας. Όταν δεν έχουμε αυτή την ισορροπία, είναι πιο πιθανό να:
- απορροφούμε τα συναισθήματα του άλλου σαν να είναι δικά μας,
- αντιδρούμε παρορμητικά στις συγκρούσεις
- αναζητούμε συνεχώς επιβεβαίωση από τους άλλους
Αντίθετα, όταν δουλεύουμε με τον εαυτό μας, φέρνουμε στις σχέσεις μας περισσότερη ηρεμία, σταθερότητα και ωριμότητα
Γιατί δεν είναι εγωιστικό να εστιάζουμε στον εαυτό μας
Πολλοί πιστεύουν ότι το να φροντίζουμε τον εαυτό μας είναι εγωιστικό. Στην πραγματικότητα, ισχύει το αντίθετο. Όταν βελτιώνουμε τη δική μας ψυχική υγεία, βελτιώουμε και τις σχέσεις μας.
- Επικοινωνούμε καλύτερα. Η αυτογνωσία μάς βοηθά να καταλαβαίνουμε τι νιώθουμε και να το εκφράζουμε καθαρά, χωρίς κατηγορίες.
- Διαχειριζόμαστε πιο αποτελεσματικά τις συγκρούσεις. Μαθαίνουμε να κάνουμε παύση πριν αντιδράσουμε και να προσεγγίζουμε τις διαφωνίες με ψυχραιμία.
- Δίνουμε το σωστό παράδειγμα. Η προσωπική ανάπτυξη «μεταδίδεται». Όταν δουλεύουμε με τον εαυτό μας, ενθαρρύνουμε και τους άλλους να κάνουν το ίδιο.
Πώς να στραφούμε στον εαυτό μας για να βελτιώσουμε τις σχέσεις μας
- Αυτοπαρατήρηση: Αναγνωρίστε τα μοτίβα, τα συναισθηματικά σας triggers και τις ανάγκες σας.
- Θέστε όρια: Μάθετε να λέτε «όχι» και να προστατεύετε τον εαυτό σας.
- Ρύθμιση συναισθημάτων: Τεχνικές όπως η αναπνοή και το mindfulness βοηθούν να διατηρείτε την ψυχραιμία σας.
- Επενδύστε στον εαυτό σας: Ασχοληθείτε με δραστηριότητες που σας δίνουν νόημα πέρα από τις σχέσεις σας.
Συμπερασματικά, το να εστιάζετε στον εαυτό σας δεν σημαίνει ότι αγνοείτε τους άλλους. Σημαίνει ότι προσπαθείτε να γίνετε η καλύτερη εκδοχή του εαυτού σας, ώστε να μπορείτε να συνδεθείτε πιο ουσιαστικά μαζί τους. Όταν αναλαμβάνουμε την ευθύνη για τη δική σου ψυχική υγεία, δημιουργούμε χώρο για πιο βαθιές, αυθεντικές και υγιείς σχέσεις.
