Μια γυναίκα στα 40 της φτάνει στα επείγοντα με πόνο στο στήθος. Ίσως ακούσει ότι πρόκειται για άγχος, κρίση πανικού, δυσπεψία ή μυοσκελετικό πόνο. Αυτό που είναι λιγότερο πιθανό να της πουν είναι ότι μπορεί να παθαίνει έμφραγμα. Συχνά θα επιστρέψει σπίτι, μόνο για να ξαναβρεθεί στο νοσοκομείο την επόμενη ημέρα… Αυτή τη φορά με αυξημένη τροπονίνη, ένδειξη καρδιακού επεισοδίου. Αυτό το σενάριο, όπως περιγράφουν οι καρδιολόγοι, δεν είναι η εξαίρεση. Είναι η πραγματικότητα για πολλές γυναίκες λίγο πριν την εμμηνόπαυση, που εμφανίζουν οξύ στεφανιαίο σύνδρομο (ACS) και δεν λαμβάνουν έγκαιρη διάγνωση.
Οι ερευνητές το χαρακτηρίζουν ως το «τυφλό σημείο» της καρδιολογικής πρακτικής, ένα κενό που αφήνει πολλές νεότερες γυναίκες εκτεθειμένες τη στιγμή που χρειάζονται την πιο άμεση φροντίδα.
Ένα κάλεσμα για αλλαγή
Αυτή ακριβώς η πραγματικότητα ήταν που οδήγησε στη νέα επιστημονική δήλωση της American Heart Association (AHA), η οποία επιχειρεί για πρώτη φορά να συγκεντρώσει όλα τα διαθέσιμα δεδομένα και να αναδείξει τις ιδιαίτερες αιτίες, τους κινδύνους και τα διαγνωστικά κενά που αφορούν τις γυναίκες στην περιεμμηνόπαυση. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η αναγνώριση αυτών των παραγόντων δεν είναι απλώς ζήτημα ενημέρωσης, αλλά ζήτημα ζωής.
Παρότι η ευαλωτότητα των νεότερων γυναικών δεν αποτελεί νέα επιστημονική γνώση, η κλινική πράξη εξακολουθεί να μην την αντανακλά. Ήδη από το 1999 η μελέτη WISE είχε δείξει πως οι προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες είναι ευάλωτες σε οξύ στεφανιαίο σύνδρομο.
Ωστόσο, η γνώση αυτή δεν μεταφράστηκε σε καλύτερα αποτελέσματα. Για τις επόμενες δύο δεκαετίες, οι νοσηλείες για έμφραγμα σε νεότερες γυναίκες αυξάνονταν σταθερά στις ΗΠΑ, ενώ πρόσφατα δεδομένα αποκαλύπτουν ότι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να χάσουν τη ζωή τους από το πρώτο καρδιακό επεισόδιο σε σχέση με συνομήλικους άνδρες.
Τι αλλάζει στις γυναίκες;
Ένα από τα μεγαλύτερα κενά στις συστάσεις, όπως εξηγούν οι ερευνητές, είναι ότι οι διαφορετικές αιτίες του ACS στις γυναίκες πριν την εμμηνόπαυση δεν περιγράφονται επαρκώς. Στους άνδρες, το 75% των εμφραγμάτων οφείλεται σε αθηροθρόμβωση. Στις γυναίκες, όμως, αυτό ισχύει μόνο στο 50%. Το υπόλοιπο ποσοστό αφορά μη αθηροσκληρωτικές αιτίες, οι οποίες συχνά παραμένουν εκτός του διαγνωστικού ραντάρ.
Σε αυτές περιλαμβάνονται η ινομυϊκή δυσπλασία, ο σπασμός των στεφανιαίων αρτηριών ή ακόμη και μια στεφανιαία εμβολή. Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο αυτόματος διαχωρισμός στεφανιαίας αρτηρίας (SCAD), ο οποίος αποτελεί και τη συχνότερη αιτία εμφράγματος στις νεότερες γυναίκες.
Η δήλωση της AHA δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στον αυτόματο στεφανιαίο διαχωρισμό κατά την κύηση (pregnancy‑associated SCAD) την πιο συχνή αιτία εμφράγματος κατά την εγκυμοσύνη και την περίοδο μετά τον τοκετό. Έρευνες υποστηρίζουν ότι οι ορμονικές μεταβολές, ιδιαίτερα οι διακυμάνσεις των οιστρογόνων, φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο.
Τα ίδια συμπτώματα, μια διαφορετική κλινική πραγματικότητα
Παρά τις διαφορές στις αιτίες, οι ειδικοί συμφωνούν ότι τα συμπτώματα των γυναικών δεν είναι διαφορετικά από αυτά των ανδρών. Αυτό που αλλάζει είναι η εικόνα της ασθενούς.
Η μειωμένη αναγνώριση των συμπτωμάτων τόσο από τις ίδιες τις γυναίκες όσο και από το ιατρικό προσωπικό οδηγεί συχνά σε καθυστερήσεις. Παρότι η AHA αναφέρει ότι οι γυναίκες μπορεί να εμφανίσουν πιο «διακριτικά» συμπτώματα (πόνο στη γνάθο ή την πλάτη, ναυτία, εφίδρωση, έντονη κόπωση), ο πόνος στο στήθος παραμένει το πιο συχνό σημάδι.
