Μια πάθηση που εκτιμάται ότι επηρεάζει περίπου 170 εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όχι μόνο επιστημονικά αλλά και ορολογικά. Το γνωστό έως σήμερα Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS) μετονομάζεται πλέον σε Σύνδρομο Πολυενδοκρινικής Μεταβολικής Δυσλειτουργίας των Ωοθηκών (PMOS), μια αλλαγή που φιλοδοξεί να αποτυπώσει με μεγαλύτερη ακρίβεια τη σύνθετη βιολογική φύση της διαταραχής.
Η αλλαγή δημοσιεύθηκε στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό The Lancet και παρουσιάστηκε στο European Congress of Endocrinology 2026, έπειτα από μια πολυετή διεθνή διαδικασία συνεργασίας ανάμεσα σε επιστημονικές εταιρείες, ερευνητές και ομάδες ασθενών από έξι ηπείρους.
Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Γιατί κρίθηκε αναγκαία η αλλαγή ονομασίας
Η μέχρι σήμερα ονομασία «Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών» θεωρούνταν εδώ και δεκαετίες παραπλανητική από σημαντική μερίδα της επιστημονικής κοινότητας. Ο όρος εστίαζε αποκλειστικά στις ωοθήκες και στις λεγόμενες «κύστεις», δημιουργώντας την εντύπωση ότι πρόκειται για μια καθαρά γυναικολογική πάθηση.
Ωστόσο, οι σύγχρονες γνώσεις δείχνουν ότι το σύνδρομο αποτελεί μια πολυσυστηματική ενδοκρινική και μεταβολική διαταραχή, που επηρεάζει πολύ περισσότερα από το αναπαραγωγικό σύστημα.
Η ενδοκρινολόγος Helena Teede, επικεφαλής της πρωτοβουλίας για τη μετονομασία και διευθύντρια του Monash Centre for Health Research & Implementation, υπογράμμισε ότι ο όρος PCOS δεν αποτύπωνε «το πολυσυστηματικό βάρος που βιώνουν οι ασθενείς», ενώ περιόριζε την προσοχή σε ένα μόνο όργανο.
Η ίδια επισήμανε ότι η παρανόηση γύρω από τον όρο «πολυκυστικό» συνέβαλε συχνά σε καθυστερημένες διαγνώσεις, ελλιπή παρακολούθηση και υποτίμηση των μεταβολικών επιπλοκών της νόσου.
Τι είναι στην πραγματικότητα το PMOS
Το νέο όνομα επιχειρεί να αναδείξει ότι η πάθηση αφορά κυρίως ένα δίκτυο ορμονικών και μεταβολικών δυσλειτουργιών.
Στον πυρήνα της διαταραχής βρίσκονται δύο βασικοί μηχανισμοί:
- η αντίσταση στην ινσουλίνη
- η αυξημένη παραγωγή ανδρογόνων ορμονών
Η ινσουλίνη είναι η ορμόνη που ρυθμίζει τη διαχείριση της ενέργειας από τον οργανισμό, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται τα σάκχαρα, τα λίπη και οι πρωτεΐνες. Όταν αναπτύσσεται αντίσταση στην ινσουλίνη, το σώμα δυσκολεύεται να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στη δράση της, με αποτέλεσμα αυξημένο κίνδυνο για προδιαβήτη και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Παράλληλα, τα αυξημένα ανδρογόνα –ορμόνες που υπάρχουν φυσιολογικά και στις γυναίκες αλλά σε μικρότερες ποσότητες– ευθύνονται για πολλά από τα χαρακτηριστικά συμπτώματα της πάθησης, όπως:
- ακανόνιστη έμμηνος ρύση
- ακμή
- υπερβολική τριχοφυΐα
- τριχόπτωση
- διαταραχές ωορρηξίας
Η διαταραχή συνδέεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο:
- καρδιαγγειακής νόσου
- παχυσαρκίας
- δυσλιπιδαιμίας
- ψυχικών διαταραχών, όπως άγχος και κατάθλιψη
- προβλημάτων γονιμότητας
Ο μύθος των «κύστεων»
Ένα από τα βασικότερα σημεία παρανόησης αφορά τις ίδιες τις «πολυκυστικές ωοθήκες». Στην πραγματικότητα, οι δομές που εμφανίζονται στο υπερηχογράφημα δεν είναι αληθινές κύστεις.
Πρόκειται κυρίως για ωοθυλάκια που έχουν σταματήσει την ανάπτυξή τους πριν ολοκληρωθεί η ωορρηξία. Επιπλέον, πολλές γυναίκες με PCOS δεν εμφανίζουν καθόλου τέτοια εικόνα στις ωοθήκες τους, ενώ άλλες μπορεί να εμφανίζουν πολυκυστική μορφολογία χωρίς να έχουν το σύνδρομο.
Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η επιστημονική κοινότητα θεωρούσε την προηγούμενη ονομασία ανακριβή και ενίοτε παραπλανητική.
Η φωνή των ασθενών έφερε την αλλαγή
Καθοριστικό ρόλο στη μετονομασία διαδραμάτισαν οι ίδιες οι γυναίκες που ζουν με την πάθηση. Σύμφωνα με την Teede, οι ασθενείς πίεσαν έντονα για την αλλαγή, καθώς ένιωθαν ότι το παλιό όνομα δεν περιέγραφε την πραγματική εμπειρία τους.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της νεαρής Maddy Mavrikis, η οποία διαγνώστηκε στην εφηβεία λόγω ακανόνιστης περιόδου και αυξημένων ανδρογόνων. Παρότι δεν εμφάνιζε «κύστεις» στις ωοθήκες της, διαγνώστηκε με PCOS, γεγονός που της δημιούργησε σύγχυση ήδη από τα πρώτα στάδια της νόσου.
Η εμπειρία της αντικατοπτρίζει ένα συχνό πρόβλημα: πολλές γυναίκες λαμβάνουν αντικρουόμενες πληροφορίες σχετικά με τη γονιμότητα, τα συμπτώματα και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της πάθησης.
Η αλλαγή από PCOS σε PMOS δεν αποτελεί απλώς μια γλωσσική διόρθωση. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι μπορεί να συμβάλει:
- στη βελτίωση της κατανόησης της νόσου
- στην έγκαιρη διάγνωση
- στην πιο ολιστική αντιμετώπιση των ασθενών
- στην καλύτερη ενημέρωση του κοινού
- στη μείωση του στίγματος και της παραπληροφόρησης
Παράλληλα, αναγνωρίζει επίσημα ότι πρόκειται για μια σύνθετη ενδοκρινική και μεταβολική διαταραχή με επιπτώσεις σε ολόκληρο τον οργανισμό και όχι μόνο στις ωοθήκες.
Η μετονομασία αυτή θεωρείται από πολλούς επιστήμονες ιστορική, καθώς αντικατοπτρίζει τη μετάβαση της σύγχρονης ιατρικής προς μια πιο ακριβή, ασθενοκεντρική και πολυπαραγοντική κατανόηση των γυναικείων ενδοκρινικών νοσημάτων.
