Παγκόσμιος συναγερμός έχει σημάνει για την έξαρση του ιού Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η οποία εκτιμάται ότι έχει προκαλέσει περισσότερους από 90 θανάτους. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακοίνωσε πρόσφατα ότι η έξαρση του ιού αποτελεί κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία διεθνούς ενδιαφέροντος, την στιγμή που δεν υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο ή στοχευμένη θεραπεία για το συγκεκριμένο στέλεχος του ιού.
Ένας ιός χωρίς θεραπεία
Σύμφωνα με τις τελευταίες αναφορές των υγειονομικών αρχών του Κονγκό, 91 θάνατοι συνδέονται πιθανότατα με την επιδημία, ενώ περίπου 350 ύποπτα περιστατικά βρίσκονται υπό διερεύνηση. Οι περισσότεροι ασθενείς είναι ηλικίας 20 έως 39 ετών και πάνω από το 60% είναι γυναίκες.
Μέχρι στιγμής, λίγα δείγματα έχουν επιβεβαιωθεί εργαστηριακά, γεγονός που σημαίνει ότι τα στοιχεία βασίζονται κυρίως σε ύποπτες περιπτώσεις. Το επίκεντρο της επιδημίας εντοπίζεται στην επαρχία Ιτούρι, στα βορειοανατολικά της χώρας, μια περιοχή με έντονη κινητικότητα λόγω των ορυχείων χρυσού αλλά και συχνά επεισόδια βίας που δυσχεραίνουν την πρόσβαση των υγειονομικών ομάδων.
Ο κίνδυνος εξάπλωσης
Ο αιμορραγικός ιός έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια της Ιτούρι. Ένα κρούσμα εντοπίστηκε στη Γκόμα, μια μεγάλη πόλη της ανατολικής πλευράς του Κονγκό, ενώ στην Ουγκάντα έχουν καταγραφεί ένα επιβεβαιωμένο κρούσμα και ένας θάνατος, αμφότερα σε άτομα που είχαν ταξιδέψει από το Κονγκό. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις τοπικής μετάδοσης στην Ουγκάντα.
Το Αφρικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων προειδοποιεί ότι ο κίνδυνος εξάπλωσης προς τις ανατολικές αφρικανικές χώρες παραμένει υψηλός. Η απόφαση του ΠΟΥ να ανεβάσει το επίπεδο συναγερμού υπογραμμίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης.
Ο Έμπολα δεν μεταδίδεται μέσω του αέρα όπως η γρίπη. Η μετάδοση γίνεται μέσω άμεσης επαφής με μολυσμένα σωματικά υγρά, όπως αίμα, έμετο, σάλιο, ιδρώτα, ούρα και σπέρμα. Η επαφή με μολυσμένες επιφάνειες ή αντικείμενα, όπως ρούχα και ιατρικός εξοπλισμός, μπορεί επίσης να οδηγήσει σε μόλυνση.
Ένα στέλεχος χωρίς εμβόλιο
Η έξαρση φαίνεται να οφείλεται στο στέλεχος Bundibugyo, για το οποίο δεν υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο ή ειδική θεραπεία. Τα υπάρχοντα εμβόλια κατά του Έμπολα καλύπτουν μόνο το στέλεχος Zaire, που ευθύνεται για τις μεγαλύτερες επιδημίες του παρελθόντος.
Το Bundibugyo έχει προκαλέσει δύο ακόμη επιδημίες στο παρελθόν, το 2007 στην Ουγκάντα και το 2012 στο Κονγκό, με θνητότητα που κυμάνθηκε μεταξύ 30% και 50%.
Γιατί μας ανησυχεί η τωρινή έξαρση;
Η πιο φονική επιδημία Έμπολα στο Κονγκό σημειώθηκε μεταξύ 2018 και 2020, με σχεδόν 2.300 θανάτους. Η προηγούμενη επιδημία πριν από τη σημερινή είχε κοστίσει τη ζωή σε 45 ανθρώπους μόλις λίγους μήνες πριν.
Παρότι η χώρα έχει μεγάλη εμπειρία στη διαχείριση του ιού, τα χαρακτηριστικά της τρέχουσας επιδημίας προκαλούν ανησυχία.
Η πυκνή πληθυσμιακή συγκέντρωση στην Ιτούρι και η δυσκολία πρόσβασης σε ορισμένες περιοχές δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν τη γρήγορη εξάπλωση. Αν επιβεβαιωθούν όλα τα ύποπτα περιστατικά, η επιδημία αυτή θα είναι η έβδομη μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί ποτέ για όλα τα στελέχη του Έμπολα και η δεύτερη μεγαλύτερη για τα μη-Zaire στελέχη.
Ποια τα συμπτώματα του ιού Έμπολα;
Τα πρώτα συμπτώματα μοιάζουν συχνά με γρίπη ή άλλη λοίμωξη, γεγονός που δυσκολεύει την έγκαιρη διάγνωση. Στα αρχικά στάδια μπορεί να εμφανιστούν απότομα υψηλός πυρετός, έντονη κόπωση, μυϊκοί πόνοι, πονοκέφαλος και πονόλαιμος. Καθώς η νόσος εξελίσσεται, εμφανίζονται εμετοί, διάρροια, δερματικά εξανθήματα, εσωτερικές και εξωτερικές αιμορραγίες.
Ο χρόνος επώασης κυμαίνεται από δύο έως 21 ημέρες. Στις συχνότερες αιτίες θανάτου συγκαταλέγονται η σοβαρή αφυδάτωση, οι διαταραχές της πήξης του αίματος και η πολυοργανική ανεπάρκεια.
