Η αβεβαιότητα είναι μέρος της καθημερινότητας. Ωστόσο, για πολλούς ανθρώπους μπορεί να προκαλεί έντονο άγχος, υπερανάλυση και συνεχή ανάγκη για έλεγχο. Μια νέα ψυχολογική προσέγγιση δείχνει ότι το κλειδί για να μειωθεί αυτό το άγχος δεν είναι να αποφεύγουμε την αβεβαιότητα, αλλά να μάθουμε να τη διαχειριζόμαστε.
Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, η «δυσανεξία στην αβεβαιότητα» συνδέεται στενά με αγχώδεις διαταραχές όπως η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή, η κοινωνική φοβία και η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD). Οι ειδικοί εξηγούν ότι τα άτομα που δυσκολεύονται να αντέξουν το άγνωστο συχνά προσπαθούν διαρκώς να αποκτήσουν βεβαιότητα, κάτι που τελικά ενισχύει το άγχος αντί να το μειώνει.
Τι δείχνουν οι έρευνες για την αβεβαιότητα
Μελέτη δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό International Journal of Clinical Health Psychology έδειξε ότι η χαμηλή ανοχή στην αβεβαιότητα σχετίζεται με χειρότερη ψυχική υγεία αλλά και δυσκολότερη διαχείριση χρόνιων προβλημάτων υγείας.
Παράλληλα, έρευνα στο Cognitive Behaviour Therapy διαπίστωσε ότι η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT) είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στη μείωση αυτού του τύπου άγχους. Βασική τεχνική της θεραπείας είναι η «έκθεση» στην αβεβαιότητα, δηλαδή η σταδιακή επαφή με καταστάσεις που προκαλούν ανασφάλεια χωρίς τη χρήση «μηχανισμών ασφάλειας».
Με απλά λόγια, όσο περισσότερο προσπαθεί κάποιος να ελέγχει τα πάντα, τόσο περισσότερο εκπαιδεύει τον εγκέφαλό του να φοβάται το απρόβλεπτο.
Συμπεριφορές που τροφοδοτούν το άγχος
Οι άνθρωποι με χαμηλή ανοχή στην αβεβαιότητα συχνά:
- ψάχνουν συνεχώς πληροφορίες στο διαδίκτυο
- ζητούν διαρκώς επιβεβαίωση από άλλους
- αποφεύγουν αποφάσεις
- υπεραναλύουν πιθανά σενάρια
- ελέγχουν ξανά και ξανά καταστάσεις ή προγράμματα
Αν και αυτές οι συνήθειες προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, μακροπρόθεσμα διατηρούν τον φαύλο κύκλο του άγχους.
11 μικρές ασκήσεις για να εξασκηθείτε στην αβεβαιότητα
Οι ειδικοί προτείνουν μικρές καθημερινές δραστηριότητες που βοηθούν τον εγκέφαλο να εξοικειωθεί με το άγνωστο:
- Ρίξτε κορώνα-γράμματα για να πάρεις μια μικρή απόφαση.
- Αλλάξτε κάτι στη πρωινή σας ρουτίνα.
- Πηγαίνετε σούπερ μάρκετ χωρίς λίστα.
- Δοκιμάστε ένα εστιατόριο χωρίς να δείτε κριτικές.
- Πήγαινετε κάπου από διαφορετική διαδρομή.
- Αφήστε να γίνει τυχαία επιλογή σε playlist ή podcast.
- Διαλέξτε φαγητό στην τύχη από το μενού.
- Πάρτε μια απλή απόφαση μέσα σε 10 δευτερόλεπτα.
- Πηγαίνετε για ύπνο χωρίς κινητό ή τηλεόραση.
- Σταματήστε ένα κείμενο πριν το ολοκληρώσετε.
- Κάντε σχέδια χωρίς να τα επιβεβαιώσετε ξανά και ξανά.
Η αβεβαιότητα δεν είναι πάντα εχθρός
Οι ψυχολόγοι τονίζουν ότι η αβεβαιότητα είναι φυσικό μέρος της ζωής και δεν μπορεί να εξαλειφθεί. Αντί να προσπαθούμε να προβλέψουμε τα πάντα, είναι πιο υγιές να μάθουμε να αντέχουμε το άγνωστο.
Άλλωστε, χωρίς αβεβαιότητα δεν θα υπήρχαν εκπλήξεις, εξερεύνηση, δημιουργικότητα ή νέες εμπειρίες. Και τελικά, πολλές φορές η ηρεμία δεν έρχεται όταν βρίσκουμε όλες τις απαντήσεις, αλλά όταν σταματάμε να τις κυνηγάμε συνεχώς.
