Omdenken: Η ολλανδική τάση που ανατρέπει τα δεδομένα

Όταν προκύπτει ένα πρόβλημα ή κάτι απρόοπτο, δεν το βάζουμε κάτω, απλά το παίρνουμε αλλιώς. Αυτή τεχνική δημιουργικής σκέψης που έχει τις ρίζες της στην Ολλανδία ονομάζεται «Omdenken» και έχει φέρει τα… πάνω κάτω σε όλο τον κόσμο.

Tι κάνουμε όταν κάτι δεν πηγαίνει όπως το είχαμε σχεδιάσει; Ένα απρόοπτο στη δουλειά. Ένα «όχι» εκεί που περιμέναμε «ναι». Ένα εμπόδιο που εμφανίζεται χωρίς προειδοποίηση. Η αυτόματη αντίδραση είναι συνήθως εκνευρισμός, απογοήτευση, άγχος. Σε μια χώρα που φημίζεται για την πρακτικότητά της και τη δημιουργική της σκέψη, γεννήθηκε μια φιλοσοφία που προτείνει κάτι ριζικά διαφορετικό: Αντί να αναρωτιόμαστε «πώς λύνω το πρόβλημα;», να αναλογιστούμε «τι καινούριο μπορεί να προκύψει από αυτό;». Αυτή η φιλοσοφία λέγεται «Omdenken» και συνδέεται με το έργο του Berthold Gunster. Ο όρος προέρχεται από τα ολλανδικά και μεταφράζεται ελεύθερα ως «σκέφτομαι αλλιώς» ή «σκέφτομαι ανάποδα». Στην ουσία, περιγράφει τη διαδικασία μετατροπής ενός προβλήματος σε δυνατότητα.

Το επιστημονικό υπόβαθρο της ανατρεπτικής σκέψης

Στην ψυχολογία υπάρχει ο όρος γνωστική αναπλαισίωση (cognitive reframing). Περιγράφει την ικανότητα να αλλάζουμε το «πλαίσιο» μέσα στο οποίο ερμηνεύουμε μια κατάσταση.

Ο εγκέφαλος δεν αντιδρά στα γεγονότα αυτά καθαυτά, αλλά στο νόημα που τους αποδίδουμε. Όταν ένα γεγονός ερμηνεύεται ως απειλή, ενεργοποιούνται μηχανισμοί άγχους. Όταν ερμηνεύεται ως πρόκληση ή ευκαιρία μάθησης, ενεργοποιούνται μηχανισμοί προσαρμογής.

Το Omdenken ευθυγραμμίζεται πλήρως με αυτήν τη λογική: δεν αλλάζει το γεγονός, αλλά το νόημά του.