Μια απλή ματιά στον καθρέφτη αρκεί για να αναγνωρίσουμε τα όσα – εκ πρώτης όψεως – έχουμε κληρονομήσει από τους γονείς μας: το χρώμα των ματιών μας, τα πιθανώς πεταχτά μας αφτιά, το σχήμα του προσώπου μας, τη γαμψή μας μύτη, το ύψος μας, το μικρό ή μεγαλύτερο στήθος μας κ.ά., τα οποία μας κάνουν να φαινόμαστε περισσότερο ή λιγότερο όμορφοι στα μάτια των γύρω μας.

Σκόπιμο είναι όμως να διερωτηθούμε μήπως έχουμε κληρονομήσει και άλλα χαρακτηριστικά από τους γεννήτορές μας, τα οποία πιθανώς δεν είναι ορατά απλά και μόνο κοιτάζοντας τον εαυτό μας στον καθρέφτη επειδή δεν σχετίζονται τόσο με την εμφάνισή μας όσο με την υγεία μας και την κατάσταση του οργανισμού μας τώρα αλλά και στο μέλλον.

Έτσι, χρειάζεται να ρωτήσουμε τη μητέρα μας και τον πατέρα μας ώστε να γνωρίζουμε όσο περισσότερα γίνεται σε σχέση με τη γενετική μας κληρονομιά και τις πιθανότητες να εμφανίσουμε ανάλογα προβλήματα με εκείνα των γονιών μας στο μέλλον, όπως για παράδειγμα αυξημένη πίεση, προβλήματα με την καρδιά μας, περιοδοντίτιδα, φαλάκρα κ.λπ. Όσο περισσότερα ξέρουμε τόσο καλύτερα, γιατί θα έχουμε την ευκαιρία να τα αντιμετωπίσουμε εγκαίρως.

Φταίνε μόνο τα γονίδια ή και άλλοι παράγοντες;

Πολύ λίγες είναι οι ασθένειες που προκύπτουν εξαιτίας ενός και μόνου γονιδίου που κληρονομήσαμε από τους γονείς μας (π.χ. μεσογειακή αναιμία, κυστική ίνωση κ.ά.). Οι περισσότερες είναι αποτέλεσμα ενός συνδυασμού μεταξύ των γονιδίων που κληρονομούμε από τους γονείς μας, περιβαλλοντικών παραγόντων αλλά και του τρόπου ζωής μας, όπως η διατροφή μας, η άσκηση που κάνουμε – ή δεν κάνουμε –, το αν πίνουμε αλκοόλ, αν καπνίζουμε κ.λπ. Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα καρδιαγγειακά προβλήματα, για την εκδήλωση των οποίων παίζει μεν ρόλο η γενετική μας προδιάθεση, αλλά επίσης και οι συνήθειές μας, για παράδειγμα το κάπνισμα, το αλκοόλ, η έλλειψη άσκησης, η δίαιτα που ακολουθούμε κ.ά. – στη συγκεκριμένη περίπτωση, η γνώση της κληρονομικής μας προδιάθεσης είναι δύναμη, καθώς μπορεί να μας βοηθήσει να τροποποιήσουμε τη ζωή μας ώστε να μην επιβαρύνουμε κι άλλο την εγγενή μας τάση.

-Τι να ρωτήσω τη μητέρα μου;

Αν εμφάνισε ποτέ κάποιο πρόβλημα στο στήθος της ή/και στις ωοθήκες της

Αν και γενικά ο καρκίνος δεν είναι κληρονομική ασθένεια αλλά σχετίζεται κυρίως με τις περιβαλλοντικές συνθήκες και τις συνήθειες του ατόμου, σε κάποιες περιπτώσεις, όπως είναι κυρίως οι κακοήθειες του μαστού και των ωοθηκών, του παχέος εντέρου, του προστάτη αλλά και το μελάνωμα, μπορεί να υπάρχει και κληρονομικότητα. Ετσι, αν ένας ή περισσότεροι συγγενείς μας έχουν παρουσιάσει κάποιο από αυτά τα είδη καρκίνου, ειδικά σε νεαρή ηλικία, τότε μπορεί να υπάρχει κάποια κληρονομική προδιάθεση και είναι σκόπιμο να διερευνήσουμε την πιθανότητα αυτή και βέβαια σε καμία περίπτωση να μην αμελούμε τις τακτικές προληπτικές εξετάσεις.

Πότε μπήκε στην εμμηνόπαυση

Η ηλικία που μπήκε η μητέρα μας στην εμμηνόπαυση, αλλά και οι υπόλοιπες γυναίκες στην οικογένειά μας, είναι πιθανό – χωρίς να είναι βέβαιο φυσικά – να σχετίζεται με το πότε θα μπούμε και εμείς στην εμμηνόπαυση. Σημαντικό είναι να έχουμε υπ’ όψιν μας αυτό το ενδεχόμενο ώστε, αν θέλουμε, να οργανώσουμε τον οικογενειακό μας προγραμματισμό.

Αν είχε πρόβλημα με το κυκλοφορικό της

Οι ευρυαγγείες και οι κιρσοί υποδηλώνουν ότι μπορεί να υπάρχουν προβλήματα με την κυκλοφορία του αίματος τα οποία εκδηλώνονται με τέτοια συμπτώματα. Χρήσιμο είναι όταν έχουμε τέτοια κληρονομικότητα να είμαστε προσεκτικοί και να αποφεύγουμε την ορθοστασία, την πολλή ζέστη, τον ήλιο, τα ψηλά τακούνια και να φοράμε ειδικά καλσόν, στην εγκυμοσύνη, στα ταξίδια κ.α., αν μας τα συστήσει ο γιατρός.

Μήπως είχε οστεοπόρωση ή είχε πάθει κάποιο σοβαρό κάταγμα

Μερικές φορές η οστεοπόρωση γίνεται αντιληπτή επειδή προκύπτει κάποιο σοβαρό κάταγμα. Σε κάθε περίπτωση η οστεοπόρωση παρουσιάζει κληρονομικότητα και όταν μια μητέρα υποφέρει από οστεοπόρωση η κόρη της έχει πολλές πιθανότητες να εμφανίσει και εκείνη την ασθένεια. Σε κάθε περίπτωση είναι πάντως καλό να φροντίζουμε να παίρνουμε το απαραίτητο ασβέστιο από τη διατροφή μας, να ασκούμαστε και να αποφεύγουμε το κάπνισμα και το αλκοόλ που μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση.

Αν είχε κάποια γυναικολογικά προβλήματα

Προβλήματα όπως η ενδομητρίωση, που εκδηλώνεται με έντονο πόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου και με προβλήματα γονιμότητας, αλλά και οι πολυκυστικές ωοθήκες, που εκφράζονται με ανωμαλίες στην περίοδο, υπογονιμότητα, αυξημένη τριχοφυΐα, προβλήματα ακμής κ.ά., είναι κληρονομικά και μπορεί να τα συναντήσουμε στις γυναίκες της ίδιας οικογένειας.

-Τι να ρωτήσω τον πατέρα μου;

Αν του έπεσαν τα μαλλιά

Δυστυχώς και η τριχόπτωση – τόσο από την πλευρά του πατέρα όσο και από της μητέρας – είναι κληρονομική και λίγα μπορούμε να κάνουμε για να την αποτρέψουμε.

Αν είχε καρδιαγγειακά προβλήματα

Ειδικά όσων ανθρώπων οι γονείς έχουν εκδηλώσει καρδιαγγειακά προβλήματα σε νεαρή σχετικά ηλικία, πριν από τα 50-55 δηλαδή, αντιμετωπίζουν περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν και εκείνοι με τη σειρά τους αντίστοιχα προβλήματα. Κυρίως όταν πρόκειται για πατέρες και γιους. Φυσικά αν προσέχουμε τις συνήθειές μας, δηλαδή το κάπνισμα, το αλκοόλ, τη διατροφή μας, την άσκηση, το βάρος μας, αλλά και δεν αμελούμε τις προληπτικές εξετάσεις, μπορούμε να μειώσουμε τις πιθανότητες να νοσήσουμε.

-Τι να ρωτήσουμε και τους δύο;

Μήπως έπιναν ή υπέφεραν από κατάθλιψη;

Τόσο ο αλκοολισμός, που σύμφωνα με τους ειδικούς κάποιες φορές υποκρύπτει πρόβλημα κατάθλιψης, όσο και η κατάθλιψη – αλλά και κάποιες άλλες ψυχικές παθήσεις σε μικρότερο βαθμό – πιθανόν να επηρεάσουν τα τέκνα. Σκόπιμο είναι σε τέτοια περίπτωση να αποφεύγουμε τη μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ και να βρισκόμαστε σε εγρήγορση σε περίπτωση που υπάρχουν συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν την ύπαρξη κάποιας ψυχικής ασθένειας.

Αν παρουσίασαν Αλτσχάιμερ

Τα προβλήματα μνήμης και η νόσος Αλτσχάιμερ παρουσιάζουν και αυτά με τη σειρά τους κληρονομικότητα. Συγκεκριμένα, έρευνες έχουν δείξει ότι σε οικογένειες στις οποίες και οι δύο γονείς είχαν διαγνωστεί με Αλτσχάιμερ το 42% των απογόνων εμφάνιζε τη νόσο, και μάλιστα πριν από τα 70. Αντίθετα, στον γενικό πληθυσμό αυτής της ηλικίας οι πιθανότητες ανάπτυξης της νόσου είναι πολύ λιγότερες, 1 στις 10.

Αν είχαν υπέρταση, υπερλιπιδαιμία ή σάκχαρο

Τόσο η υψηλή πίεση όσο και οι υψηλές τιμές των λιπιδίων και του σακχάρου στο αίμα μπορεί να κληρονομηθούν από τους γονείς μας και η πιθανότητα να εμφανίσουμε κάποιο από αυτά τα προβλήματα αυξάνεται όταν δεν προσέχουμε το βάρος μας, τη διατροφή μας και δεν ασκούμαστε. Η μεσογειακή διατροφή, η άσκηση και οι προληπτικές εξετάσεις θα μειώσουν τις πιθανότητες να «πέσουμε στην παγίδα» της κληρονομικότητας.

Άλλες ερωτήσεις

Τα προβλήματα στον θυρεοειδή και τη λειτουργία του, η πίεση των ματιών (γλαύκωμα), οι ημικρανίες αλλά και ασθένειες των δοντιών και των ούλων, όπως η τερηδόνα και η περιοδοντίτιδα, παρουσιάζουν κληρονομικότητα και έτσι, αν έχει παρουσιάσει τέτοιο πρόβλημα ένας από τους γονείς μας, είναι σκόπιμο να έχουμε υπ’ όψιν μας ότι ίσως εμφανίσουμε και εμείς κάτι αντίστοιχο.

Ευχαριστούμε για τη συνεργασία τον δρα Αναστάσιο Σπαντιδέα, κλινικό φαρμακολόγο – παθολόγο.

Ακολουθήστε το στο Google News