Όταν κάποιος συναντά επαναλαμβανόμενες αποτυχίες ή εμπόδια, είναι απολύτως φυσιολογικό να αρχίσει να αμφισβητεί τον εαυτό του. Ας δούμε το παράδειγμα ενός δρομέα, που προσπαθεί ξανά και ξανά να σπάσει το προσωπικό του ρεκόρ, αλλά κάθε φορά μένει λίγα δευτερόλεπτα πίσω. Μετά από αρκετές αποτυχημένες προσπάθειες, μπορεί να σκεφτεί ότι «ίσως δεν είναι φτιαγμένος για αυτό». Η αμφιβολία γίνεται βάρος κι όταν αρχίζει να «φωλιάζει», μπορεί τελικά να γίνει αυτοεκπληρούμενη προφητεία: μειώνει την αυτοπεποίθηση, ρίχνει την απόδοση και τελικά κάνει τον στόχο να φαίνεται ακόμη πιο μακρινός.
Η αμφιβολία ως… «έξοδος κινδύνου»
Ωστόσο, νέα έρευνα από το Ohio State University έχει μια απρόσμενη πρόταση για όσους παλεύουν με κύματα αυτοαμφιβολίας: έχει έρθει η στιγμή να αμφισβητήσετε… την ίδια την αμφιβολία σας.
Ο ψυχολόγος Patrick Carroll διαπίστωσε ότι το θέτοντας υπό αμφισβήτηση την εγκυρότητα των αμφιβολιών μας για έναν στόχο μπορεί στην πραγματικότητα να ενισχύσει τη δέσμευσή μας και όχι να την αποδυναμώσει. Ενώ οι περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι η αμφιβολία οδηγεί κατευθείαν στην παραίτηση, αυτή η μελέτη αποκαλύπτει μια κρυφή «έξοδο κινδύνου». Αμφισβητήστε τις αμφιβολίες σας και δείτε τη δέσμευσή σας να ανακάμπτει.
Δύο επίπεδα σκέψης σχετικά με τους στόχους
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Self and Identity, φωτίζει αυτό που οι ψυχολόγοι αποκαλούν διάκριση ανάμεσα στη γνωστική λειτουργία και τη μεταγνωστική λειτουργία (η ικανότητα να «σκέφτεσαι για τη σκέψη σου»). Μια πρωταρχική σκέψη όπως «Αμφιβάλλω αν πρέπει να συνεχίσω να προσπαθώ για αυτόν τον στόχο» λειτουργεί στο γνωστικό επίπεδο. Αλλά η σκέψη σχετικά με αυτή τη σκέψη — «Αμφιβάλλω αν οι αμφιβολίες μου είναι βάσιμες» — λειτουργεί στο μεταγνωστικό επίπεδο.
Στις περισσότερες κρίσεις αμφισβήτησης, οι άνθρωποι συνήθως σκέφτονται «Είμαι σίγουρος ότι έχω αμφιβολίες για αυτόν τον στόχο», κάτι που συνήθως οδηγεί στην παραίτηση. Αλλά όταν οι άνθρωποι σκέφτονται αντίθετα «Αμφιβάλλω αν έχω αμφιβολίες για αυτόν τον στόχο», η σχέση αντιστρέφεται.
Ο Δρ Carroll εξέτασε αυτά τα αποτελέσματα ειδικά όταν οι άνθρωποι ζύγιζαν ενεργά τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της συνέχισης της επιδίωξης του στόχου τους. Και στα δύο πειράματα, φάνηκε μια σημαντική αλληλεπίδραση ανάμεσα στο επίπεδο της κρίσης και στον τρόπο που οι ερευνητές τροποποίησαν το πώς οι συμμετέχοντες αντιλαμβάνονταν τις αμφιβολίες τους, με άμεσο αντίκτυπο στη δέσμευση απέναντι στον στόχο.
