Μετά από ένα ποτό – ή και αρκετά – παραπάνω την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, χιλιάδες άνθρωποι ξυπνούν τις πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου αποφασισμένοι να αλλάξουν συνήθειες. Ο «Στεγνός Ιανουάριος» (Dry January), η πρόκληση της πλήρους αποχής από το αλκοόλ για έναν μήνα, έχει καθιερωθεί ως μια δημοφιλής πρακτική επανεκκίνησης.

Ωστόσο, σύμφωνα με την Daily Mail, ειδικοί προειδοποιούν ότι η προσέγγιση αυτή ίσως δεν είναι τόσο αποτελεσματική όσο φαίνεται – και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί ακόμη και να αποδειχθεί αντιπαραγωγική.

Η παγίδα του «όλα ή τίποτα»

Σύμφωνα με τον Julian Braithwaite, διευθύνοντα σύμβουλο της Διεθνούς Συμμαχίας για την Υπεύθυνη Κατανάλωση Αλκοόλ, ο Dry January ενισχύει μια νοοτροπία «ή όλα ή τίποτα».

Όπως επισημαίνει, η πρόκληση συχνά υιοθετείται από άτομα που έχουν καταναλώσει υπερβολικές ποσότητες αλκοόλ κατά την εορταστική περίοδο, αντιμετωπίζοντας την αποχή ως μια μορφή εξιλέωσης.

Αν και πολλοί αναφέρουν άμεσα οφέλη – καλύτερο ύπνο, περισσότερη ενέργεια, βελτιωμένη ψυχική διάθεση – αυτά τα αποτελέσματα δεν μεταφράζονται απαραίτητα σε μακροπρόθεσμη αλλαγή συμπεριφοράς.

Γιατί ο ύπνος πριν τα μεσάνυχτα είναι το πιο υποτιμημένο μυστικό ευεξίας;
ΔΙΑΒΑΣΕ ΕΠΙΣΗΣ

Γιατί ο ύπνος πριν τα μεσάνυχτα είναι το πιο υποτιμημένο μυστικό ευεξίας;

Μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο έδειξε ότι, παρότι το 25-27% των πότων προσπάθησε να μειώσει την κατανάλωση κατά τη διάρκεια του Dry January, δεν καταγράφηκε συνολική μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ σε πληθυσμιακό επίπεδο.

Ένας μήνας αποχής δεν αρκεί

Παρά το γεγονός ότι σχεδόν ένας στους τρεις Βρετανούς – περίπου 17,5 εκατομμύρια άνθρωποι – δηλώνει ότι θα συμμετάσχει στον Ιανουάριο αποχής, το αλκοόλ εξακολουθεί να προκαλεί σοβαρές συνέπειες. Μόνο στην Αγγλία, το 2024 καταγράφηκαν 7.673 θάνατοι που σχετίζονται με την κατανάλωση αλκοόλ.

«Αν κάποιος θέλει πραγματικά να αλλάξει τη σχέση του με το αλκοόλ μακροπρόθεσμα, ένας μήνας αποχής δεν είναι απαραίτητα η λύση», τονίζει ο Braithwaite.

Η άποψη αυτή βρίσκει σύμφωνους και άλλους ειδικούς στον τομέα της ψυχικής υγείας και της εξάρτησης.

Όταν ο Dry January γίνεται άλλοθι υπερβολής

Ο Δρ Niall Campbell, ψυχίατρος και ένας από τους κορυφαίους ειδικούς στο Ηνωμένο Βασίλειο στον τομέα της αποχής από το αλκοόλ, έχει εκφράσει παρόμοιες ανησυχίες.

Όπως λέει, παρατηρείται ολοένα και πιο συχνά το φαινόμενο οι άνθρωποι να πίνουν υπερβολικά τον Δεκέμβριο – και ξανά τον Φεβρουάριο – χρησιμοποιώντας τον Dry January ως «άλλοθι».

«O ‘Στεγνός Ιανουάριος’ είναι μια φανταστική πρωτοβουλία με πραγματικά οφέλη για την υγεία», αναγνωρίζει.

«Όμως φοβάμαι ότι για πολλούς έχει μετατραπεί σε μια μόδα, χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα. Ως κοινωνία, χρειαζόμαστε ένα ξύπνημα απέναντι στη σχέση μας με το αλκοόλ».

Η αλλαγή στάσης της Gen Ζ

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα δεδομένα που αφορούν τους νέους.

Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της ερευνητικής εταιρείας IWSR, οι μηνιαίες αποχές – όπως το Dry January και το Sober October (Νηφάλιος Οκτώβρης) – χάνουν έδαφος, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων καταναλωτών.

Το ποσοστό των πότων της Γενιάς Z στο που δήλωσαν ότι απέφυγαν το αλκοόλ για έναν μήνα ή περισσότερο μειώθηκε από 33% σε 24% μέσα σε έναν χρόνο.

Ο πρόεδρος της IWSR, Marten Lodewijks, σημειώνει ότι η προσωρινή αποχή δεν αποτελεί πλέον βασικό εργαλείο ρύθμισης του οργανισμού.

Αντί για πλήρη αποχή, οι καταναλωτές φαίνεται να υιοθετούν πιο ισορροπημένες πρακτικές. Πίνουν λιγότερο συχνά, καταναλώνουν μικρότερες ποσότητες και επιλέγουν συνειδητά πότε και τι θα πιούν.

Μια τάση που κερδίζει έδαφος είναι το λεγόμενο «zebra striping», δηλαδή η εναλλαγή αλκοολούχων και μη αλκοολούχων ποτών μέσα στην ίδια έξοδο.

Παράλληλα, παρατηρείται στροφή προς πιο ποιοτικά και ακριβότερα ποτά, όπως καλοφτιαγμένα κοκτέιλ, με στόχο την απόλαυση και όχι την ποσότητα.

Το μήνυμα είναι σαφές: λιγότερο, αλλά καλύτερα.

Τα πραγματικά οφέλη του Dry January

Παρόλες τις επικρίσεις, ο Dry January δεν στερείται θετικών στοιχείων.

Ξεκίνησε το 2013 ως εκστρατεία δημόσιας υγείας από την Alcohol Change UK και έχει βοηθήσει χιλιάδες ανθρώπους να κάνουν μια παύση και να επανεκτιμήσουν τις συνήθειές τους.

Τα βραχυπρόθεσμα οφέλη περιλαμβάνουν μείωση του λίπους στο ήπαρ, χαμηλότερα επίπεδα γλυκόζης και χοληστερόλης στο αίμα, καθώς και βελτίωση της ποιότητας του ύπνου.

Επιπλέον, έρευνες δείχνουν ότι η συμμετοχή μπορεί να οδηγήσει σε μακροπρόθεσμη μείωση της κατανάλωσης.

Μελέτη του Πανεπιστημίου του Sussex, υπό την καθοδήγηση του ψυχολόγου Dr Richard de Visser, παρακολούθησε σχεδόν 3.800 συμμετέχοντες στον Dry January του 2014. Το 71% κατάφερε να ολοκληρώσει τον μήνα χωρίς αλκοόλ, ενώ έξι μήνες αργότερα καταγράφηκε σημαντική μείωση τόσο στη συχνότητα όσο και στην ποσότητα κατανάλωσης.

Αξιοσημείωτο είναι ότι τα οφέλη παρατηρήθηκαν ακόμη και σε όσους δεν κατάφεραν να απέχουν πλήρως, γεγονός που δείχνει ότι ακόμη και η προσπάθεια μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά.