Επιστήμονες στις ΗΠΑ διαπίστωσαν ότι οι ηλικιωμένοι που ήταν πιο παραγωγικοί μετά τις 2 μ.μ., είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν άνοια σε σύγκριση με όσους ήταν νωρίτερα μέσα στη μέρα. Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι οι απογευματινές εκρήξεις ενέργειας διαταράσσουν τη φυσιολογική λειτουργία του σώματος, εμποδίζοντας την απομάκρυνση τοξικών πρωτεϊνών που συσσωρεύονται στον εγκέφαλο.
Η μελέτη αποτελεί την πιο πρόσφατη σε μια σειρά ερευνών που συνδέουν τις διαταραχές του κιρκάδιου ρυθμού – του φυσικού 24ωρου εσωτερικού ρολογιού του σώματος – με αυξημένο κίνδυνο άνοιας.
Η άνοια μπορεί να προκληθεί από ποικίλους παράγοντες, όπως κληρονομικότητα, αλλαγές στον εγκέφαλο, κακή διατροφή, κάπνισμα και έλλειψη σωματικής δραστηριότητας.
Ωστόσο, αυξανόμενα στοιχεία υποδεικνύουν ότι η άνοια θα μπορούσε επίσης να συνδέεται με αλλαγές στο εσωτερικό ρολόι του σώματος, το οποίο ελέγχει τους κύκλους ύπνου και αφύπνισης, καθώς και βιολογικές διεργασίες όπως οι ορμόνες, η θερμοκρασία και η όρεξη.
Άνοια και κιρκάδιος ρυθμός- Λεπτομέρειες της νέας έρευνας
Η εν λόγω μελέτη από ερευνητές του πανεπιστημίου του Τέξας Southwestern παρακολούθησε την γνωστική υγεία περισσότερων από 2.000 ηλικιωμένων με μέση ηλικία τα 79 έτη. Οι επιστήμονες μέτρησαν πρώτα τους κιρκάδιους ρυθμούς τους για 12 ημέρες με μικρούς καρδιακούς αισθητήρες. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: όσοι είχαν “ισχυρό” κιρκάδιο ρυθμό – δηλαδή μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ των περισσότερο και λιγότερο ενεργών περιόδων τους – και όσοι είχαν λιγότερο έντονο ή “ασθενέστερο” ρυθμό. Μετρήθηκε επίσης η πιο ενεργή περίοδος της ημέρας τους.
Μετά από τρία χρόνια, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι οι συμμετέχοντες που έφταναν στα μέγιστα επίπεδα δραστηριότητας στις 14:15 ή αργότερα είχαν 45% μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν άνοια σε σύγκριση με όσους παρουσίαζαν την «κορύφωση» νωρίτερα.
Επιπλέον, όσοι είχαν ασθενέστερο κιρκάδιο ρυθμό είχαν 2,5 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν την ασθένεια σε σχέση με όσους είχαν ισχυρό ρυθμό.
Δημοσιεύοντας τα ευρήματά τους στο ιατρικό περιοδικό Neurology, η ερευνητική ομάδα δήλωσε ότι οι απογευματινές εκρήξεις ενέργειας θα μπορούσαν να υποδηλώνουν ασυμφωνία μεταξύ του εσωτερικού ρολογιού του σώματος και των περιβαλλοντικών σημάτων, όπως οι κύκλοι φωτός και σκοταδιού. Όταν συμβαίνει αυτό, το σώμα δεν νιώθει κουρασμένο καθώς τελειώνει η ημέρα, με αποτέλεσμα μια αργοπορημένη έκρηξη ενέργειας.
Με την πάροδο του χρόνου, η έρευνα έδειξε ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε κακό ύπνο, ορμονικές διαταραχές και συστημική φλεγμονή.
Με απλά λόγια, τα άτομα που είναι πιο ενεργά το απόγευμα μπορεί να έχουν αυξημένο κίνδυνο άνοιας ενώ το να είναι κανείς «πρωινός τύπος» μπορεί να σημαίνει ότι διατρέχει χαμηλότερο κίνδυνο, σύμφωνα με τη μελέτη.
Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει τους ασθενέστερους κιρκάδιους ρυθμούς με υψηλότερο κίνδυνο άνοιας.
Η κύρια συγγραφέας της μελέτης, καθηγήτρια στο UT Southwestern Medical Center, Δρ Wendy Wang, δήλωσε ότι οι διαταραχές στον κιρκάδιο ρυθμό «μπορεί να αλλάζουν τις λειτουργίες του σώματος, όπως τη φλεγμονή, και να παρεμβαίνουν στον ύπνο».
Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη της ασθένειας αυξάνοντας τις αμυλοειδείς πλάκες που σχετίζονται με την άνοια ή μειώνοντας την απομάκρυνση του αμυλοειδούς από τον εγκέφαλο, πρόσθεσε.
Οι αμυλοειδείς πλάκες είναι κολλώδεις συσσωρεύσεις πρωτεϊνών στον εγκέφαλο που διαταράσσουν τα νευρικά κύτταρα, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε άνοια.
Παρότι η ασθένεια δεν έχει θεραπεία, η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να βοηθήσει στο να επιβραδυνθεί η εξέλιξή της και να γίνει καλύτερη διαχείριση των συμπτωμάτων, τα οποία περιλαμβάνουν απώλεια μνήμης, δυσκολία συγκέντρωσης, αλλαγές στη διάθεση και προβλήματα στην παρακολούθηση συνομιλιών.
Αυξανόμενα στοιχεία υποδεικνύουν επίσης ότι αλλαγές στην όραση, την ακοή, τη γεύση, την αφή και την ισορροπία μπορούν να εμφανιστούν χρόνια πριν τα κοινά συμπτώματα.
Οι ειδικοί έχουν τέλος προειδοποιήσει ότι προβλήματα στον χωρικό προσανατολισμό, όπως το να στέκεσαι πολύ κοντά σε άλλους, μπορεί να εμφανιστούν έως και 20 χρόνια νωρίτερα.
