Στις 7 Ιανουαρίου, o Αμερικανός Υπουργός Υγείας, Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ, παρουσίασε νέες διατροφικές συστάσεις, δίνοντας έμφαση στην κατανάλωση πρωτεϊνών, ολόκληρων τροφών (φυσικά, μη επεξεργασμένα τρόφιμα) και καλών λιπαρών. Στη νέα ανεστραμμένη διατροφική πυραμίδα το κόκκινο κρέας, το τυρί, τα φρούτα και τα λαχανικά βρίσκονται στην κορυφή, αλλάζοντας τα δεδομένα γύρω από τη διατροφή.
Η γνωστή διατροφική πυραμίδα, φαρδιά στη βάση (όπου βρίσκονταν τα δημητριακά για συχνή κατανάλωση) και στενή στην κορυφή (όπου βρίσκονταν τα λιπαρά και τα έλαια, που έπρεπε να περιορίζονται), καθιερώθηκε στις αρχές του 1990. Το αμερικανικό υπουργείο Γεωργίας εγκατέλειψε αυτό το μοντέλο το 2011, παρουσιάζοντας στη θέση του το πιο απλό «MyPlate». Σήμερα, το «MyPlate» αποσύρεται και η πυραμίδα κάνει την επιστροφή της — μόνο που αυτή τη φορά εμφανίζεται… ανεστραμμένη.
Οι τελευταίες συστάσεις στην μορφή μιας ανεστραμμένης πυραμίδας (USDA).
Παρότι πολλές από τις νέες συστάσεις συμβαδίζουν με τη σύγχρονη διατροφική επιστήμη, άλλες έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς δεν ευθυγραμμίζονται με τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα. Ωστόσο, οι ειδικοί σημειώνουν ότι η εικόνα δεν είναι αποκλειστικά αρνητική.
Διατροφή με έμφαση στην πρωτεΐνη
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία των νέων συστάσεων είναι η έμφαση που δίνεται στην κατανάλωση ποιοτικής, θρεπτικής πρωτεΐνης σε κάθε γεύμα. Οι συστάσεις θέτουν έναν σαφή στόχο: 1,2 έως 1,6 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους ημερησίως.
Παρότι αναγνωρίζεται μια ευρεία γκάμα πηγών πρωτεΐνης, η έμφαση δίνεται κυρίως στις ζωικές επιλογές — όπως το κόκκινο κρέας, τα αυγά, τα πουλερικά και τα θαλασσινά. Οι φυτικές πηγές, όπως τα φασόλια, τα όσπρια, οι ξηροί καρποί, οι σπόροι και η σόγια, αναφέρονται, αλλά δεν αποτελούν τον κεντρικό άξονα των συστάσεων.
Ωστόσο, όλο και περισσότερες μελέτες επισημαίνουν ότι η αντικατάσταση των ζωικών πρωτεϊνών με φυτικές μπορεί να ωφελήσει σημαντικά την καρδιαγγειακή υγεία.
Τα γαλακτοκομικά στο προσκήνιο
Οι νέες οδηγίες δίνουν επίσης ιδιαίτερη έμφαση στα γαλακτοκομικά — και ειδικά στις εκδοχές με πλήρη λιπαρά — προτείνοντας γενικά τρεις μερίδες την ημέρα, προσαρμοσμένες στις θερμιδικές ανάγκες κάθε ατόμου.
Ενώ τα γαλακτοκομικά αναγνωρίζονται εδώ και χρόνια ως μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής, παλαιότερες αμερικανικές συστάσεις προωθούσαν κυρίως εκείνα με χαμηλά λιπαρά, εξαιτίας της υψηλής περιεκτικότητας σε κορεσμένα λιπαρά.
Άφθονη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών
Οι συστάσεις αναφορικά με την κατανάλωση ποικιλίας θρεπτικών φρούτων και λαχανικών παραμένουν, επισημαίνοντας ότι ιδανικά πρέπει να καταναλώνονται «στην αρχική τους μορφή», ενώ οι κατεψυγμένες, αποξηραμένες ή κονσερβοποιημένες εκδοχές — με ελάχιστη ή καθόλου πρόσθετη ζάχαρη — θεωρούνται επίσης «καλές επιλογές».
Στροφή προς τα «καλά» λιπαρά
Όπως και στις προηγούμενες οδηγίες, οι νέες συστάσεις αναφέρουν ότι τα κορεσμένα λιπαρά δεν πρέπει να ξεπερνούν το 10% των ημερήσιων θερμίδων.
Παράλληλα, προτρέπουν στη χρήση «πυκνών σε θρεπτικά συστατικά καλών λιπαρών» στο μαγείρεμα και στην καθημερινή διατροφή — παρουσιάζοντας όμως, ως παραδείγματα τόσο τρόφιμα πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά όσο και σε ακόρεστα λιπαρά.
Στην πράξη ωστόσο, είναι δύσκολο να δώσει έμφαση κανείς σε αυτά τα τρόφιμα και ταυτόχρονα να παραμένει σταθερά κάτω από το καθορισμένο ανώτατο όριο των κορεσμένων λιπαρών. Η απουσία διάκρισης ανάμεσα στους διαφορετικούς τύπους κορεσμένων λιπαρών, αλλά και η περιορισμένη αναφορά στα ακόρεστα, εντείνει τη σύγχυση, σύμφωνα με τους ειδικούς.
Διατροφή με λιγότερα επεξεργασμένα και ζάχαρη
Για πρώτη φορά, οι νέες συστάσεις αναφέρονται στα υπέρ-επεξεργασμένα τρόφιμα, προτρέποντας τους Αμερικανούς να περιορίσουν την κατανάλωσή τους. Παράλληλα συστήνουν η πρόσθετη ζάχαρη να μην ξεπερνά τα 10 γραμμάρια ανά γεύμα για τους ενήλικες, ενώ για τα παιδιά έως 10 ετών προτείνεται η πλήρης αποφυγή της.
Στο παρελθόν, οι συστάσεις όριζαν ότι η πρόσθετη ζάχαρη δεν πρέπει να υπερβαίνει το 10% των ημερήσιων θερμίδων, ενώ για τα παιδιά κάτω των 2 ετών προβλεπόταν πλήρης αποφυγή της πρόσθετης ζάχαρης.
Σημαντικές οι φυτικές ίνες αν και στην κορυφή της πυραμίδας
Αν και τις βλέπουμε στην κορυφή της πυραμίδας, οι συστάσεις προτείνουν επίσης την προτεραιοποίηση των «πλούσιων σε φυτικές ίνες» τροφών ολικής άλεσης, με δύο έως τέσσερις μερίδες την ημέρα, και τη σημαντική μείωση των ιδιαίτερα επεξεργασμένων, εξευγενισμένων υδατανθράκων, όπως το λευκό ψωμί. Παράλληλα, για μια τυπική διατροφή 2.000 θερμίδων, συστήνονται τρεις μερίδες λαχανικών και δύο μερίδες φρούτων ημερησίως.
