Οι ισχυρές συναισθηματικές εμπειρίες, όπως μια ξαφνική χαρά, ένα δύσκολο αντίο ή ακόμη και η μυρωδιά ενός γλυκού, μπορούν να κάνουν μια στιγμή αξέχαστη. Η νευροεπιστήμη δείχνει ότι μυρωδιές και συναισθήματα ενεργοποιούν φυσικές οδούς που «κλειδώνουν» τις αναμνήσεις, ενισχύοντας έτσι γενικότερα τη μνήμη.
Οι φίλοι κάνουν καλό στη μνήμη μας
Δεν θυμόμαστε όμως μόνο προσωπικές στιγμές που πυροδοτούνται από συναίσθημα ή μυρωδιά. Οι κοινωνικές εμπειρίες έχουν επίσης ισχυρή επίδραση στη μνήμη, χάρη σε φυσικές συνδέσεις στον εγκέφαλο. Όταν γνωρίζουμε νέους ανθρώπους ή περνάμε χρόνο με φίλους, οι καθημερινές στιγμές μπορούν να γίνουν αξέχαστες.
Πρόσφατη έρευνα που έχει δημοσιευτεί στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences δείχνει ότι κατά τη διάρκεια μίας ευχάριστης κοινωνικής στιγμής, ο εγκέφαλος μπαίνει σε κατάσταση που κάνει τις μετέπειτα εμπειρίες πιο σταθερές και ζωντανές.
H κοινωνική «σπίθα» που ενισχύει τη μνήμη
Οι ερευνητές εντόπισαν ότι η βελτίωση της μνήμης σχετίζεται με σήματα μεταξύ δύο περιοχών του εγκεφάλου. Αυτής που επεξεργάζεται κοινωνικές καταστάσεις και αυτής που καταγράφει λεπτομέρειες γεγονότων. Αν η «κοινωνική» περιοχή αποκοιμηθεί ή διακοπούν τα σήματα της, η ενίσχυση εξαφανίζεται.
Η μνήμη συνήθως δεν καταγράφεται κομμάτι-κομμάτι. Οι ξεχωριστές εμπειρίες συχνά ενώνονται σε μια «ιστορία». Ισχυρές κοινωνικές στιγμές επιτρέπουν στον εγκέφαλο να αποθηκεύει καλύτερα δεύτερες, ξεχωριστές εμπειρίες που συμβαίνουν κοντά χρονικά. Αν η κοινωνική εμπλοκή είναι αδύναμη, οι μνήμες ανταγωνίζονται, αν είναι ισχυρή, συνεργάζονται.
Μια ζεστή κοινωνική εμπειρία πριν από μια δύσκολη μάθηση ή μια ζωντανή συζήτηση πριν από μια νέα εμπειρία μπορεί να προετοιμάσει τον εγκέφαλο να μάθει πιο αποτελεσματικά. Αυτό το «παράθυρο» ενισχύει τη μάθηση και τη συγκράτηση νέων δεξιοτήτων.
Σύμφωνα, λοιπόν, με την έρευνα, οι κοινωνικές συναντήσεις δεν προσθέτουν μόνο «χρώμα» στην καθημερινή ζωή, αλλά προετοιμάζουν τον εγκέφαλο να θυμάται και να μαθαίνει. Μια περιοχή του εγκεφάλου παρέχει τη συναισθηματική και κοινωνική «σπίθα», ενώ μια άλλη αποθηκεύει την εμπειρία. Αν κατανοήσουμε αυτό το μικρό «παράθυρο», μπορούμε να ενισχύσουμε τη μνήμη και τις δεξιότητες μέσω καθημερινών, ουσιαστικών κοινωνικών στιγμών.
Τι γίνεται με τη μουσική;
Όπως αποκαλύπτει η επιστήμη, μία άλλη ευχάριστη συνήθεια μπορεί να παίξει επίσης καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία της μνήμης μας. Αυτή, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο The Journal of Neuroscience, δεν είναι άλλη από τη μουσική. Στη μελέτη διαπιστώνεται ότι η επίδραση της μουσικής εξαρτάται από το συναίσθημα που εκείνη μας προκαλεί.
Αυτό σημαίνει πως δεν αρκεί να ακούσουμε απλά μια μελωδία οποιουδήποτε τραγουδιού, το σημαντικό είναι πόσο μας «αγγίζει» αυτή η μελωδία συναισθηματικά.
