Αλήθεια, γνωρίζουμε πόση επιρροή έχουμε στις σχέσεις μας; Μήπως η ανασφάλειά μας δεν μας αφήνει να έχουμε καθαρή εικόνα; Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Personality and Social Psychology Bulletin δείχνει ότι οι άνθρωποι υποτιμούν σταθερά το πόση επιρροή έχουν στους ερωτικούς τους συντρόφους και στους φίλους τους.
Αυτή η λανθασμένη αντίληψη είναι πιο έντονη σε άτομα που προσπαθούν να προστατεύσουν τον εαυτό τους ή να διατηρήσουν τον έλεγχο, κάτι που δείχνει ότι οι προσωπικές ανασφάλειες επηρεάζουν τον τρόπο που βλέπουμε τις σχέσεις μας. Αναγνωρίζοντας αυτή την «κρυφή» επιρροή, οι άνθρωποι μπορούν να βρουν πιο υγιείς τρόπους επικοινωνίας και επίλυσης συγκρούσεων.
Τι σημαίνει «δύναμη» στις σχέσεις;
Στην ψυχολογία, η δύναμη στις σχέσεις δεν σημαίνει κυριαρχία, αλλά έχει να κάνει με την ικανότητα να επηρεάζουμε αποφάσεις και να ικανοποιούμε τις ανάγκες μας μέσα σε μια σχέση. Προηγούμενες έρευνες δείχνουν ότι άτομα που νιώθουν ότι δεν έχουν δύναμη:
- κρύβουν τις ανάγκες τους
- έχουν χαμηλότερη ευεξία
- μπορεί να γίνουν επιθετικά για να ξανακερδίσουν έλεγχο
Τι εξέτασαν οι ερευνητές;
Οι επιστήμονες στην εν λόγω έρευνα ήθελαν να δουν αν οι άνθρωποι πραγματικά έχουν λιγότερη επιρροή ή απλά πιστεύουν λανθασμένα ότι έχουν λιγότερη. Η ιδέα βασίζεται στη «θεωρία διαχείρισης λαθών», που λέει ότι ο εγκέφαλος προτιμά «ασφαλή λάθη» αντί για επικίνδυνα. Αν υπερεκτιμήσουμε τη δύναμή μας, μπορεί να γίνουμε εγωιστές και να χαλάσει η σχέση. Αν υποτιμήσουμε τη δύναμή μας, συνεργαζόμαστε περισσότερο και προστατεύουμε τη σχέση.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 1.304 ζευγάρια -φιλίες και σχέσεις- σε Γερμανία και Νέα Ζηλανδία. Οι συμμετέχοντες αξιολόγησαν πόσο επηρεάζουν τον σύντροφο ή τον φίλο τους, ενώ οι σύντροφοι δήλωσαν πόσο επηρεάζονται στην πραγματικότητα.
Οι άνθρωποι υποτιμάμε την επιρροή μας στους άλλους
Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι άνθρωποι υποτιμούν την επιρροή τους σε όλες τις περιπτώσεις. Μπορούν να καταλάβουν ποιος έχει περισσότερη δύναμη σε σχέση με άλλους, αλλά υποτιμούν το συνολικό επίπεδο της δικής τους επιρροής. Επίσης, τείνουν να πιστεύουν συχνά ότι η δύναμη είναι «ίση», ακόμα κι όταν δεν είναι.
Στην έρευνα, φάνηκε πως οι άνδρες υποτίμησαν τη δύναμή τους περισσότερο από τις γυναίκες, ειδικά στις ερωτικές σχέσεις. Ένα πιθανός λόγος, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι η κοινωνική πίεση στους άνδρες να δείχνουν συνεχώς ότι έχουν τον έλεγχο.
Γιατί δεν αξιολογούμε σωστά τη «δύναμή» μας στις σχέσεις
Οι ερευνητές βρήκαν 3 βασικούς παράγοντες, που θολώνουν την κρίση μας για την επιρροή που έχουμε στους άλλους:
1. Προστασία εαυτού (ανασφάλεια)
Όταν υπήρχε άγχος σχέσης και χαμηλή αυτοεκτίμηση, τότε ήταν μεγαλύτερη η υποτίμηση της δύναμης.
2. Ανάγκη για έλεγχο
Όταν υπήρχε μεγάλη ανάγκη ανεξαρτησίας και άρα αποφυγή συναισθηματικής εγγύτητα ήταν επίσης μεγαλύτερη η υποτίμηση.
3. Δέσμευση στις σχέσεις
Όταν υπήρχε επιθυμία για μακροχρόνια σχέση, ήταν πιο ακριβής η αντίληψη της δύναμης.
Γενικότερα, οι άνθρωποι έχουν περισσότερη επιρροή στις σχέσεις τους απ’ ό,τι πιστεύουν και αν το καταλάβουν αυτό, μπορούν να μειώσουν αρνητικές συμπεριφορές, να επικοινωνούν πιο ανοιχτά και να χτίσουν πιο υγιείς σχέσεις.
