Ο σεβασμός είναι από τις πιο αθόρυβες αλλά θεμελιώδεις μορφές φροντίδας που μπορούμε να προσφέρουμε αλλά και να λάβουμε. Δεν χρειάζεται θόρυβο, ούτε μεγάλες δηλώσεις… Εκφράζεται μέσα από μικρές, καθημερινές πράξεις που δείχνουν ότι βλέπουμε τον άλλον, τον ακούμε, τον υπολογίζουμε. Κι ακριβώς επειδή είναι τόσο λεπτή και ουσιαστική έννοια, η απουσία του δεν εμφανίζεται πάντα με κραυγαλέους τρόπους.
Υπάρχουν συμπεριφορές που δεν φωνάζουν, ψιθυρίζουν. Δεν είναι επιθετικές, δεν είναι προφανείς, δεν είναι καν εύκολο να τις εντοπίσετε. Κι όμως, αφήνουν μέσα σας ένα γνώριμο βάρος, μια αίσθηση ότι η σχέση δεν είναι ισότιμη, ότι ο άλλος δεν σας «βλέπει» πραγματικά. Ο σεβασμός σπάνια χάνεται από μια μεγάλη σύγκρουση· συνήθως διαβρώνεται αθόρυβα, μέσα από μικρές πράξεις που περνούν απαρατήρητες αλλά συσσωρεύονται.
Όταν ο σεβασμός φεύγει από την «εξίσωση»
Κι όσο διακριτικές κι αν είναι αυτές οι συμπεριφορές, αν τις παρατηρήσετε προσεκτικά, αποκαλύπτουν πολλά για το πώς σας αντιμετωπίζει πραγματικά ο άλλος. Ακολουθούν μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές ενδείξεις ότι κάποιος δεν σας σέβεται, ακόμη κι αν προσπαθεί να το κρύψει.
1. Ακυρώνουν τα συναισθήματά σας
Όταν κάποιος δεν σας σέβεται, συχνά υποτιμά ή απορρίπτει τα συναισθήματά σας. Μπορεί να σας κατηγορεί για το πώς νιώθετε ή να σας κάνει να πιστεύετε ότι «υπερβάλλετε». Άλλες φορές, η υποτίμηση είναι πιο ύπουλη: ένα «μην κάνεις έτσι» ή «δεν είναι τίποτα» αρκεί για να σας κάνει να αμφισβητήσετε την ίδια σας την εμπειρία.
Ακόμη κι αν δεν γίνεται πάντα από κακή πρόθεση, τέτοιες συμπεριφορές διαβρώνουν την αυτοεκτίμηση και δυσχεραίνουν κάθε ουσιαστική σύνδεση.
2. Σας διακόπτουν συστηματικά
Μια διακοπή μπορεί να είναι τυχαία. Όταν όμως γίνονται συστηματικά, δείχνουν έλλειψη σεβασμού. Αν κάποιος σας «κόβει» πριν ολοκληρώσετε τη σκέψη σας, δείχνει ότι δεν τον ενδιαφέρει πραγματικά τι έχετε να πείτε. Κι όταν, παρά τις παρατηρήσεις σας, συνεχίζει να το κάνει, τότε το μήνυμα είναι… ξεκάθαρο.
3. Παραβιάζουν τα όριά σας
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια ασέβειας είναι η συστηματική παραβίαση των ορίων σας. Όταν λέτε «όχι» και ο άλλος επιμένει, όταν προσπαθεί να σας πιέσει ή να σας κάνει να νιώσετε ενοχές, τότε δεν σέβεται ούτε τις ανάγκες σας ούτε τον χώρο σας. Τα όρια είναι απαραίτητα για υγιείς σχέσεις και όσοι τα αγνοούν, αποκαλύπτουν πολλά για τον τρόπο που σας βλέπουν.
4. Κάνουν «αστεία» εις βάρος σας
Το χιούμορ μπορεί να ενώνει, αλλά μπορεί και να πληγώνει. Όταν κάποιος χρησιμοποιεί «αστεία» για να σας μειώσει, να σας κοροϊδέψει ή να σας κάνει να νιώσετε άβολα, δεν πρόκειται για αθώο πείραγμα. Κι αν όταν αντιδράτε, σας προτρέπει να «χαλαρώσετε», τότε πιθανόν προσπαθεί να καλύψει την επιθετικότητά του.
5. Δεν ζητούν ποτέ ειλικρινά συγγνώμη
Η ειλικρινής συγγνώμη απαιτεί ενσυναίσθηση, αυτογνωσία και σεβασμό. Όταν κάποιος δεν σας σέβεται, αποφεύγει να αναλάβει ευθύνη, ακόμη κι όταν έχει ξεκάθαρα κάνει λάθος. Οι μισές συγγνώμες, οι δικαιολογίες και οι υπεκφυγές είναι χαρακτηριστικές συμπεριφορές.
6. Δεν σας ακούν πραγματικά
Το να ακούει κανείς με προσοχή είναι πράξη σεβασμού. Αν κάποιος δείχνει ότι βαριέται, αποσπάται ή απλώς περιμένει να ολοκληρώσετε για να μιλήσει ο ίδιος, τότε δεν σας δίνει τον χώρο που αξίζετε. Η ουσιαστική ακρόαση χτίζει εμπιστοσύνη.
7. Επικοινωνούν μόνο όταν χρειάζονται κάτι
Οι υγιείς σχέσεις βασίζονται στην αμοιβαιότητα. Αν κάποιος εμφανίζεται μόνο όταν θέλει χάρη, υποστήριξη ή εξυπηρέτηση, τότε δεν ενδιαφέρεται πραγματικά για εσάς. Η επιλεκτική παρουσία είναι ξεκάθαρο σημάδι ότι πιθανόν σας βλέπουν ως μέσο, όχι ως άνθρωπο.
8. Σας υπονομεύουν διακριτικά
Η υπονόμευση δεν είναι πάντα άμεση. Συχνά κρύβεται σε μικρές νύξεις, αμφιβολίες ή σχόλια που σας κάνουν να αναρωτιέστε αν «όντως το είπαν έτσι». Κι όταν τους το επισημαίνετε, το αρνούνται. Αυτή η τακτική σας αποσταθεροποιεί και σας κάνει να αμφισβητείτε την κρίση σας.
Αν αναγνωρίζετε κάποια από αυτά τα σημάδια, δεν σημαίνει ότι φταίτε εσείς. Σημαίνει όμως ότι αξίζετε καλύτερη συμπεριφορά. Ο σεβασμός ξεκινά από εσάς. Παρότι δεν μπορείτε να καθορίσετε τη συμπεριφορά των άλλων, μπορείτε πάντα να καθορίσετε τα όριά σας.
