Συνήθως η συζήτηση που γίνεται γύρω από την ψυχική υγεία επικεντρώνεται στα αρνητικά. Ωστόσο, πρέπει να προχωρήσουμε σε πιο θετικές αντιλήψεις για αυτή. Πώς καταλαβαίνουμε ότι κάποιος ευημερεί ψυχικά; Οι σκέψεις του ψυχολόγου Εριχ Φρομ από τα μέσα του 20ου αιώνα προσφέρουν μερικές σημαντικές ιδέες για το τι είναι ψυχική ευημερία.
Τι δεν είναι ψυχική υγεία;
Ας αρχίσουμε από αυτό. Η απάντηση στο τι δεν είναι ψυχική ευημερία είναι συχνά δύσκολη. Οι άνθρωποι συνήθως ξέρουν πώς φαίνεται η κακή ψυχική υγεία: άγχος, κατάθλιψη, χαμηλή διάθεση, χαμηλή κίνητρα, κρίσεις πανικού. Αυτό είναι εύκολο να το αναγνωρίσουμε. Όταν όμως πρόκειται για το αντίθετο, για την καλή ψυχική υγεία, κάποιες φορές χρειαζόμαστε κάτι παραπάνω από το να πούμε «όχι άγχος» ή «όχι κατάθλιψη».
Μερικοί θεωρούν ότι η ψυχική υγεία αφορά στην ευτυχία. Αλλά τι σημαίνει ευτυχία; Σίγουρα, η καλή ψυχική υγεία περιλαμβάνει και την αποδοχή και αναγνώριση της λύπης, του πένθους και της δυσφορίας κάποιες φορές.
Ψυχική ευημερία σύμφωνα με τον Έρικ Φρομ
Το 1960, ο Γερμανοαμερικανός ψυχολόγος Εριχ Φρομ παρουσίασε μερικές αρχές ψυχικής ευημερίας:
1. Η ψυχική ευημερία εμφανίζεται όταν τη βλέπεις
Ο Φρομ αναφέρει ότι η ψυχική ευημερία εμφανίζεται επιφανειακά. Με αυτό εννοεί ότι η σχετίζεται με ένα επίπεδο ενέργειας ή ζωτικότητας σε ένα άτομο. Αυτού του είδους τα άτομα δεν είναι απαλλαγμένα από περιόδους θλίψης, αλλά γενικά έχουν αίσθηση ενέργειας και ζωντάνιας. Η ζωή δεν είναι βαριά ή καταπιεστική για αυτούς. Είναι ικανοί να ανταπεξέλθουν στις προκλήσεις χωρίς να καταρρέουν ή να εξουθενώνονται.
2. Ψυχική ευημερία και η ικανότητα να είσαι μόνος με τον εαυτό σου
Η ψυχολογία ήδη από τη δεκαετία του 1960 υποστηρίζει ότι πολλοί άνθρωποι καταπιάνονται με πολλές δραστηριότητες, που συνδέονται είτε με καθήκοντα, είτε με ψυχαγωγία, και δεν περνούν αρκετό χρόνο μόνοι τους, με τον εαυτό τους.
Οι άνθρωποι που καταφέρνουν να είναι μόνοι με τον εαυτό τους είναι συνήθως σε θέση να διαχειριστούν τις σκέψεις που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αυτές μπορεί να είναι σκοτεινές ή αυτοκριτικές, αλλά μπορούν επίσης να μας γεμίσουν με θαυμασμό, περιέργεια και αυτό-αγάπη.
3. Ψυχική ευημερία και η ικανότητα να είσαι χαρούμενος και λυπημένος
Η ευημερία σε ψυχικό επίπεδο περιλαμβάνει την ικανότητα να βιώνουμε διάφορα συναισθήματα κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Περιλαμβάνει την ικανότητα να αισθανόμαστε χαρά και ευχαρίστηση όταν κάτι είναι ευχάριστο, καθώς και λύπη και θυμό, όταν κάτι είναι δυσάρεστό ή όταν απειλούμαστε.
Το να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να αισθάνεται και να επηρεάζεται από γεγονότα μπορεί να είναι σημάδι ψυχικής υγείας, καθώς αυτός ο ανοιχτός δρόμος επιτρέπει να «έρθουν» προς τα εμάς και τα θετικά συναισθήματα.
4. Ένα αδιάκοπο ενδιαφέρον για τους ανθρώπους και τα πράγματα
Όταν είμαστε ψυχικά αδιάφοροι, συχνά χάνουμε το ενδιαφέρον για ανθρώπους, δραστηριότητες και πράγματα που κάποτε μας έδιναν ευχαρίστηση. Η καλή ψυχική υγεία, λοιπόν, συνεπάγεται την ικανότητα να ξεπεράσουμε την υπερβολική εστίαση στον εαυτό μας, δηλαδή όσα μας πληγώνουν ή μας προβληματίζουν, και να στραφούμε προς τους άλλους.
Οι άνθρωποι είναι ατέλειωτα ενδιαφέροντες και συναρπαστικοί. Η ψυχική ευημερία εδώ περιλαμβάνει την ανάπτυξη εσωτερικής ανθεκτικότητας για να αλληλεπιδράσουμε με τους άλλους, χωρίς να φοβόμαστε ότι θα χάσουμε τον εαυτό μας.
5. Ευημερούμε ψυχικά όταν μπορούμε να είμαστε ρεαλιστές
Τέλος, σύμφωνα με τον Φρομ, ψυχικά υγιές είναι ένα άτομο που μπορεί να ανταποκρίνεται στον κόσμο όπως είναι. Αυτό συνεπάγεται μια ορισμένη σαφήνεια και ωριμότητα. Πιο αναλυτικά, σημαίνει να βλέπουμε τον κόσμο όχι μέσα από ιδεαλιστικούς φακούς παιδικής ηλικίας, αλλά με την ωριμότητα της ενηλικότητας, αναγνωρίζοντας και τη καλοσύνη και την σκληρότητα στους ανθρώπους και τις χαρές και τις ατυχίες της πραγματικότητας.
