Δεν είναι μόνο θέμα επιθυμίας ή ανάγκης, οι ειδικοί αναλύουν τις υποσυνείδητες δυνάμεις που επηρεάζουν τις αγορές μας και μας οδηγούν στην υπερκατανάλωση τροφίμων και άλλων προϊόντων από το σουπερμάρκετ. Πολλοί από εμάς έχουμε την εμπειρία του να πάμε για ψώνια με μια λίστα και να βγούμε με περισσότερα από όσα είχαμε σκοπό να αγοράσουμε. Μπορεί να πήραμε κάποια σνακ που μας φάνηκαν λαχταριστά εκείνη τη στιγμή ή ίσως να πήραμε ακόμα ένα μπουκάλι μουστάρδα, ενώ έχουμε ήδη ένα.
Αν αυτό σας φαίνεται οικείο, να ξέρετε ότι δεν είστε μόνοι. Η υπερβολική αγορά στο σουπερμάρκετ είναι συχνή, ακόμα και όταν έχουμε φτιάξει λίστα αγορών. Υπάρχουν πολλές αιτίες για αυτό, και οι ειδικοί λένε ότι κάποιες από αυτές δεν είναι τόσο προφανείς όσο νομίζουμε.
Λόγοι για υπερκατανάλωση στο σουπερμάρκετ
1. Ψωνίζουμε με άδειο στομάχι
Το να ψωνίζουμε τρόφιμα με άδειο στομάχι είναι ένας από τους κύριους λόγους που κάνουμε υπερβολικές αγορές. Όταν ψωνίζουμε με άδειο στομάχι, ο εγκέφαλός μας επικεντρώνεται στην άμεση ικανοποίηση, έτσι μπορεί να παραβλέψουμε τη λίστα και να αγοράσουμε τρόφιμα παρορμητικά. Η πείνα εξαντλεί τους γνωστικούς πόρους που χρειάζονται για την αυτορρύθμιση. Ως αποτέλεσμα, όλα τα φαγώσιμα γίνονται πιο ελκυστικά.
2. Πώς η νοοτροπία έλλειψης οδηγεί σε υπερκατανάλωση
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι μετά την πανδημία COVID-19 και τα άδεια ράφια, πολλοί από εμάς μπορεί να έχουμε υιοθετήσει χωρίς να το καταλάβουμε μια νοοτροπία έλλειψης. Αυτό είναι πιθανό να ενεργοποιήσει μια ανάγκη «να αποθηκεύσουμε όσο μπορούμε».
Ψυχολογικά, αυτό οφείλεται στην αποφυγή της απώλειας, αφού ο εγκέφαλός μας είναι προγραμματισμένος να αποφεύγει τη μελλοντική έλλειψη, ακόμα και όταν τα αποθέματα είναι σταθερά.
3. Υπερκατανάλωση και εκπτώσεις
Όταν βλέπουμε μια «τιμή προσφοράς» δίπλα σε μια υψηλότερη αρχική τιμή, ο εγκέφαλός μας συνδέεται με τον υψηλότερο αριθμό, με αποτέλεσμα να αισθανόμαστε ότι αυτή η έκπτωση είναι κέρδος. Αυτό μας κάνει να δικαιολογούμε την αγορά περισσότερων για να εκμεταλλευτούμε την προσφορά.
4. Έχουμε καταναλώσει καφεΐνη
Και όμως! Σε έρευνα στο Journal of Marketing, έχει διαπιστωθεί ότι η κατανάλωση καφεΐνης πριν από τα ψώνια οδηγεί σε υψηλότερη παρορμητικότητα στην αγορά, σε σχέση με την πιο ήπια καταναλωτική συμπεριφορά στην οποία οδηγεί η κατανάλωση μη καφεϊνούχων ροφημάτων. Η καφεΐνη είναι διεγερτικό που αυξάνει την ενέργεια, την εγρήγορση και την ντοπαμίνη, γεγονός που μας κάνει να αισθανόμαστε πιο προσανατολισμένοι στην ανταμοιβή.
5. Νιώθουμε άγχος ή ανησυχία
Αν αισθάνεστε άγχος, κούραση ή λύπη, η προσθήκη επιπλέον αντικειμένων στο καλάθι σας, ειδικά γλυκών ή σνακ, μπορεί να φαίνεται ότι σας κάνει καλό, γιατί ο εγκέφαλός σας παίρνει μια δόση ντοπαμίνης, αγοράζοντάς τα. Επίσης, αν η ψυχική σας κατάσταση είναι χαοτική, ένα πλήρες καλάθι μπορεί να αντιπροσωπεύει την προβλεψιμότητα και τον έλεγχο, δημιουργώντας μια αίσθηση σταθερότητας.
6. Υπερκατανάλωση και «ανταμοιβή» της ντοπαμίνης
Οι ειδικοί εξηγούν ότι η αγορά τροφίμων ενεργοποιεί μια μικρή ανταμοιβή ντοπαμίνης, επειδή προσδοκούμε την απόλαυση του φαγητού αργότερα, κάτι που είναι πολύ σημαντικό, όταν είμαστε ήδη πεινασμένοι.
7. Δεν ελέγχουμε πρώτα το ψυγείο μας
Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να έχουμε ήδη τα υλικά στο ψυγείο ή το ντουλάπι μας, για να φτιάξουμε ένα γεύμα. Όταν ψωνίζουμε, χωρίς να ελέγξουμε πρώτα, είναι πιο πιθανό να αγοράσουμε πράγματα που δεν χρειαζόμαστε πραγματικά, δημιουργώντας σπατάλη φαγητού.
Tips για να αποφύγετε τα περιττά ψώνια
Αν θέλετε να περιορίσετε τις υπερβολικές παρορμητικές αγορές, ακολουθήστε τις παρακάτω συμβουλές:
- Φάτε πριν από τα ψώνια: Αποφεύγοντας τα ψώνια με άδειο στομάχι, μπορείτε να μειώσετε τις παρορμητικές αγορές που προκαλούνται από την πείνα και τις λιγούρες.
- Ελέγξτε το ψυγείο σας πρώτα: Πριν πάτε στο σουπερμάρκετ, ελέγξτε την αποθήκη και το ψυγείο σας για να βεβαιωθείτε ότι δεν αγοράζετε κάτι που ήδη έχετε.
- Φτιάξτε μια λίστα και ακολουθήστε την: Η καταγραφή των αναγκών σας πριν από τα ψώνια και η προσήλωση σε αυτήν μπορεί να σας βοηθήσει να αποφύγετε τις περιττές αγορές.
- Κάντε παύσεις συχνά κατά την αγορά: Δημιουργήστε τη συνήθεια να κάνετε μια παύση πριν προσθέσετε κάτι στο καλάθι σας. Αυτό διακόπτει την παρορμητική αγορά και σας επιτρέπει να σκεφτείτε πιο συνειδητά.
