Τα πιο πρόσφατα ευρωπαϊκά δεδομένα δείχνουν μια ενδιαφέρουσα αλλά και αποκαλυπτική εικόνα: το 2024, περισσότεροι από δύο στους τρεις πολίτες της ΕΕ (68,5%) ανέφεραν ότι αισθάνονται υγιείς. Ωστόσο, μετά τα 65, το ποσοστό αυτό πέφτει: μόλις το 40% των ατόμων άνω των 65 ετών δήλωσε ότι αισθάνεται πολύ καλά ή καλά στην υγεία του.
Η εικόνα διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα, με την Ιρλανδία να καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό θετικής αυτοαξιολόγησης υγείας στους μεγαλύτερους ενήλικες (62%), ενώ σε χώρες όπως η Λιθουανία, η Λετονία και η Πορτογαλία τα ποσοστά είναι πολύ χαμηλότερα.
Το να μεγαλώνουμε δεν σημαίνει απαραίτητα ότι «χάνουμε» την υγεία μας. Σημαίνει, όμως, ότι αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο τη φροντίζουμε. Η υγιής γήρανση δεν είναι θέμα μόνο ηλικίας. Είναι θέμα πρόληψης, συνηθειών, πρόσβασης στη φροντίδα και καθημερινών επιλογών.
Η υγεία μετά τα 65 δεν μετριέται μόνο με εξετάσεις
Η αυτοαντίληψη της υγείας επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες: κινητικότητα, ενέργεια, ύπνο, πόνο, ψυχική ανθεκτικότητα, αυτονομία, κοινωνική ζωή και αίσθηση λειτουργικότητας.
Με άλλα λόγια, υγιής μετά τα 65 σημαίνει:
- να μπορείς να κινείσαι,
- να διατηρείς τη δύναμή σου,
- να έχεις καλή γνωστική και ψυχική λειτουργία,
- να παραμένεις κοινωνικά ενεργός,
- να διαχειρίζεσαι αποτελεσματικά τυχόν χρόνια νοσήματα.
5 βήματα για να παραμείνουμε υγιείς
1. Κίνηση: το πιο ισχυρό «φάρμακο» χωρίς συνταγή
Η τακτική φυσική δραστηριότητα είναι από τους πιο ισχυρούς προστατευτικούς παράγοντες για την τρίτη ηλικία. Δεν αφορά μόνο την καρδιά ή το βάρος. Βοηθά:
- στη διατήρηση μυϊκής μάζας,
- στη σταθερότητα και την πρόληψη πτώσεων,
- στη ρύθμιση σακχάρου και πίεσης,
- στη γνωστική λειτουργία,
- ακόμη και στη διάθεση.
Το πιο σημαντικό μετά τα 65 είναι ο συνδυασμός:
- αερόβιας άσκησης (π.χ. γρήγορο περπάτημα),
- ασκήσεων ενδυνάμωσης,
- ασκήσεων ισορροπίας,
- διατάσεων.
2. Πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και ισορροπημένη διατροφή
Με την ηλικία, το σώμα χάνει πιο εύκολα μυϊκή μάζα.
Η διατροφή μετά τα 65 χρειάζεται να υποστηρίζει:
- τη μυϊκή δύναμη,
- την οστική υγεία,
- το ανοσοποιητικό,
- τη λειτουργία του εντέρου,
- τη σταθερότητα του σακχάρου.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν:
- επαρκής πρωτεΐνη σε κάθε κύριο γεύμα,
- λαχανικά, όσπρια, φρούτα και δημητριακά ολικής για φυτικές ίνες,
- καλά λιπαρά (ελαιόλαδο, ξηροί καρποί, ψάρια),
- επαρκής ενυδάτωση.
3. Μυαλό σε εγρήγορση
Η γνωστική υγεία δεν προστατεύεται μόνο με σταυρόλεξα.
Τι βοηθά πραγματικά:
- μάθηση νέων δεξιοτήτων,
- ανάγνωση,
- συζήτηση,
- κοινωνική επαφή,
- δημιουργικές δραστηριότητες,
- ρουτίνες που απαιτούν προσοχή και συμμετοχή.
Η κοινωνική απομόνωση σχετίζεται με χειρότερη ψυχική και σωματική υγεία στους μεγαλύτερους ενήλικες.
4. Πρόληψη και σωστή παρακολούθηση
Η προληπτική ιατρική μετά τα 65 γίνεται πιο σημαντική. Αυτό σημαίνει:
- τακτικό έλεγχο πίεσης, σακχάρου, λιπιδίων,
- παρακολούθηση χρόνιων νοσημάτων,
- εμβολιασμούς όπου ενδείκνυνται,
- έλεγχο όρασης και ακοής,
- αξιολόγηση κινδύνου πτώσεων,
- συζήτηση για τον ύπνο, τη μνήμη, την ενέργεια και τον πόνο.
5. Ο ύπνος και η ψυχική υγεία είναι βιολογικοί δείκτες
Ο κακός ή ανεπαρκής ύπνος συνδέεται με:
- αυξημένο κίνδυνο πτώσεων,
- χειρότερη μνήμη και συγκέντρωση,
- μεγαλύτερη κόπωση,
- χαμηλότερη ανοσία,
- επιβάρυνση της διάθεσης.
Το ίδιο ισχύει και για την ψυχική υγεία. Η απώλεια ενδιαφέροντος, η παρατεταμένη θλίψη, η ευερεθιστότητα ή η κοινωνική απόσυρση είναι σημάδια που αξίζουν προσοχή.
Γιατί κάποιες χώρες τα καταφέρνουν καλύτερα;
Το γεγονός ότι χώρες όπως η Ιρλανδία, το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά θετικής αντίληψης υγείας στους άνω των 65, ενώ άλλες βρίσκονται πολύ χαμηλότερα, μας θυμίζει ότι η υγεία στην τρίτη ηλικία δεν εξαρτάται μόνο από το άτομο, αλλά και από το περιβάλλον στο οποίο γερνά.
Παίζουν επίσης ρόλο:
- η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας,
- η πρόληψη σε επίπεδο πληθυσμού,
- η οικονομική ασφάλεια,
- οι κοινωνικές δομές,
- η καθημερινή δυνατότητα για κίνηση, συμμετοχή και αυτονομία.
Το να παραμείνουμε υγιείς δεν είναι μόνο ατομική ευθύνη. Όταν μιλάμε για υγιή γήρανση, μιλάμε και για δημόσια υγεία.
