Γιατί επιδιδόμαστε σε ακατάσχετο online -και όχι μόνο- shopping, όταν νιώθουμε μοναξιά; Νέα έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Deviant Behavior, αποκαλύπτει ότι τα συναισθήματα μοναξιάς μπορούν να οδηγήσουν τους ανθρώπους σε μια συγκεκριμένη ψυχολογική «αλυσίδα» συμπεριφορών: από αγορές για συναισθηματική ανακούφιση, σε επίδειξη κοινωνικού κύρους και τελικά ακόμα και σε εθισμό στις online αγορές.
Πώς ξεκινά: η μοναξιά ως αφετηρία
Η μοναξιά είναι μια δυσάρεστη ψυχολογική κατάσταση που εμφανίζεται όταν κάποιος νιώθει ότι οι κοινωνικές του σχέσεις δεν είναι αρκετές ή δεν έχουν ποιότητα. Για να αντιμετωπίσουν αυτό το συναίσθημα, πολλοί άνθρωποι στρέφονται σε διάφορες ασχολίες. Μία από αυτές μπορεί να είναι και οι αγορές.
Η στροφή στις αγορές ονομάζεται «αντισταθμιστική κατανάλωση» και σημαίνει την αγορά προϊόντων για να καλυφθεί ένα εσωτερικό συναισθηματικό κενό. Σύμφωνα με ψυχολογικές θεωρίες, όταν νιώθουμε ότι χάνουμε τον έλεγχο ή την αυτοεκτίμησή μας, προσπαθούμε να την αποκαταστήσουμε μέσα από υλικά αγαθά.
Από την προσωπική ανακούφιση στην κοινωνική επιβεβαίωση
Το πρόβλημα είναι ότι οι αγορές δεν λύνουν το βασικό ζήτημα της μοναξιάς, που είναι η έλλειψη κοινωνικής σύνδεσης. Έτσι, οι άνθρωποι προχωρούν στο επόμενο βήμα. Αρχίζουν να αναζητούν επιβεβαίωση από τους άλλους.
Αυτό, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, μπορεί να οδηγήσει σε «επιδεικτική κατανάλωση»,δηλαδή στην αγορά και προβολή προϊόντων που συμβολίζουν πλούτο ή κοινωνική επιτυχία. Στην ψηφιακή εποχή, τα social media και οι online πλατφόρμες ενισχύουν αυτή τη συμπεριφορά, προσφέροντας ένα ευρύ κοινό για προβολή και αναγνώριση.
Από τη μοναξιά στον εθισμό
Η έρευνα έδειξε ότι υπάρχει μια ξεκάθαρη εξέλιξη:
- Η μοναξιά οδηγεί σε αγορές για συναισθηματική κάλυψη.
- Οι αγορές μετατρέπονται σε μέσο κοινωνικής επίδειξης.
- Αυτή η συμπεριφορά μπορεί να εξελιχθεί σε εθισμό.
Ο εθισμός στις online αγορές χαρακτηρίζεται από:
- συνεχή σκέψη γύρω από τις αγορές
- δυσκολία ελέγχου των εξόδων
- ανάγκη για όλο και περισσότερες αγορές για την ίδια «ευχαρίστηση»
- αρνητικά συναισθήματα όταν δεν μπορεί κάποιος να αγοράσει
Ένα σημαντικό εύρημα
Ενδιαφέρον εύρημα της εν λόγω μελέτης είναι ότι η μοναξιά από μόνη της δεν οδηγεί φυσικά απευθείας στον εθισμό. Ο κίνδυνος είναι πιθανός, αλλά αυξάνεται όταν η ανάγκη για συναισθηματική κάλυψη μετατρέπεται σε ανάγκη για κοινωνική αποδοχή.
Συμπέρασμα
Η έρευνα δείχνει ότι η μοναξιά δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα, αλλά μπορεί να επηρεάσει βαθιά τη συμπεριφορά μας.
Όταν προσπαθούμε να καλύψουμε συναισθηματικά κενά μέσω των αγορών και να αναζητήσουμε επιβεβαίωση από τους άλλους, υπάρχει ο κίνδυνος να εγκλωβιστούμε σε έναν φαύλο κύκλο που οδηγεί σε εθισμό.
