Για αιώνες, η διάρκεια της ημέρας στη Γη θεωρούνταν απόλυτα σταθερή: 24 ώρες, χωρίς καμία ουσιαστική μεταβολή. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η πραγματικότητα είναι λίγο πιο σύνθετη. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη ερευνητών από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης και το ETH Ζυρίχης, η κλιματική αλλαγή φαίνεται να συμβάλλει σε μια ανεπαίσθητη επιμήκυνση του 24ώρου.
Η μεταβολή είναι τόσο μικρή που δεν μπορεί να γίνει αντιληπτή από τον άνθρωπο. Παρ’ όλα αυτά, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ο ρυθμός με τον οποίο εξελίσσεται το φαινόμενο είναι ασυνήθιστος σε γεωλογική κλίμακα και δεν έχει παρατηρηθεί εδώ και περίπου 3,6 εκατομμύρια χρόνια.
Πώς επηρεάζει η κλιματική αλλαγή την περιστροφή της Γης;
Η εξήγηση βασίζεται σε έναν θεμελιώδη νόμο της φυσικής: όταν αλλάζει η κατανομή της μάζας ενός σώματος, μπορεί να αλλάξει και ο τρόπος με τον οποίο αυτό περιστρέφεται.
Καθώς η παγκόσμια θερμοκρασία αυξάνεται, μεγάλες ποσότητες πάγου λιώνουν από τη Γροιλανδία, την Ανταρκτική και τους ορεινούς παγετώνες. Το νερό που ήταν αποθηκευμένο στους πόλους μεταφέρεται στους ωκεανούς και κατανέμεται πιο κοντά στον ισημερινό.
Οι επιστήμονες συχνά παρομοιάζουν το φαινόμενο με έναν αθλητή του καλλιτεχνικού πατινάζ. Όταν ο αθλητής ανοίγει τα χέρια του, η περιστροφή του επιβραδύνεται. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τη Γη: όταν περισσότερη μάζα απομακρύνεται από τον άξονα περιστροφής της, η περιστροφή της γίνεται ελαφρώς πιο αργή.
Πόσο μεγαλύτερες γίνονται οι ημέρες;
Η διαφορά είναι εξαιρετικά μικρή. Οι ερευνητές υπολογίζουν ότι η διάρκεια της ημέρας αυξάνεται κατά περίπου 1,33 χιλιοστά του δευτερολέπτου ανά αιώνα εξαιτίας της ανακατανομής της μάζας που προκαλεί η τήξη των πάγων.
Αν και ο αριθμός αυτός φαίνεται αμελητέος, στην πραγματικότητα αντιστοιχεί στη μετακίνηση τεράστιων ποσοτήτων νερού και πάγου. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της μελέτης, απαιτείται η μεταφορά περίπου 1.000 γιγατόνων μάζας από τις πολικές περιοχές προς τους ωκεανούς για να προκληθεί μια τέτοια αλλαγή.
Τι δείχνει το παρελθόν της Γης;
Για να κατανοήσουν αν παρόμοιες μεταβολές είχαν συμβεί και στο παρελθόν, οι επιστήμονες ανέλυσαν απολιθωμένα κελύφη μικροσκοπικών θαλάσσιων οργανισμών, γνωστών ως βενθονικά τρηματοφόρα. Η χημική σύνθεση των κελυφών τους διατηρεί πληροφορίες για τις κλιματικές συνθήκες και τα επίπεδα των θαλασσών εκατομμύρια χρόνια πριν.
Συνδυάζοντας αυτά τα δεδομένα με σύγχρονα κλιματικά μοντέλα και τεχνικές μηχανικής μάθησης, οι ερευνητές ανακατασκεύασαν τις μεταβολές στην περιστροφή της Γης κατά τα τελευταία 3,6 εκατομμύρια χρόνια.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η σημερινή επιβράδυνση ξεχωρίζει στο γεωλογικό αρχείο. Μόνο μία παρόμοια περίοδος εντοπίστηκε περίπου δύο εκατομμύρια χρόνια πριν, όταν εκτεταμένη τήξη παγετώνων είχε επηρεάσει επίσης την περιστροφή του πλανήτη.
Γιατί έχει σημασία μια τόσο μικρή αλλαγή;
Στην καθημερινή ζωή, λίγα χιλιοστά του δευτερολέπτου δεν έχουν καμία πρακτική επίδραση. Ωστόσο, η ακριβής μέτρηση του χρόνου είναι ζωτικής σημασίας για πολλές σύγχρονες τεχνολογίες.
Τα συστήματα GPS, οι δορυφορικές επικοινωνίες, τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και οι διαστημικές αποστολές βασίζονται σε εξαιρετικά ακριβείς υπολογισμούς του χρόνου και της περιστροφής της Γης. Ακόμη και ελάχιστες αποκλίσεις πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ώστε τα συστήματα αυτά να λειτουργούν με ακρίβεια.
Η νέα μελέτη υπενθυμίζει ότι οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής δεν περιορίζονται μόνο στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας ή στα ακραία καιρικά φαινόμενα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορούν να επηρεάσουν ακόμη και θεμελιώδη χαρακτηριστικά του πλανήτη μας, όπως η ταχύτητα με την οποία περιστρέφεται και, κατ’ επέκταση, η διάρκεια της ημέρας.
