Στην ψυχική υγεία, συχνά πιστεύουμε ότι αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία για την ψυχική μας ευεξία είναι τι βιώνουμε. Μπορεί να είναι οι σκέψεις μας, τα συναισθήματα, οι δυσκολίες ή τα τραύματα του παρελθόντος. Ωστόσο, μια πιο σύγχρονη ψυχολογική προσέγγιση τονίζει κάτι διαφορετικό. Σύμφωνα με την εν λόγω προσέγγιση, σημασία δεν έχει μόνο το «τι», αλλά κυρίως το «πώς» σχετιζόμαστε με αυτό που βιώνουμε.
Ευεξία και το «πώς» της εμπειρίας
Σε αυτή την προσέγγιση, το βασικό στοιχείο δεν είναι η αλλαγή του περιεχομένου της εμπειρίας, αλλά ο τρόπος που το παρατηρούμε. Οι σκέψεις και τα συναισθήματα μπορεί να παραμένουν τα ίδια, αλλά η στάση μας απέναντί τους μπορεί να αλλάξει ριζικά. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να βιώνουμε το ίδιο άγχος ή την ίδια δυσκολία, αλλά να μην ταυτιζόμαστε πλήρως με αυτά.
Η έννοια της αποστασιοποίησης ή αλλιώς του decentering
Σε σχετική έρευνα δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό International Journal of Psychology αναφέρεται ένας σημαντικός μηχανισμός, η λεγόμενη «αποστασιοποίηση» ή decentering.
Πρόκειται για την ικανότητα να βλέπουμε τις σκέψεις και τα συναισθήματα ως προσωρινά γεγονότα του νου και όχι ως απόλυτες αλήθειες. Αντί να είμαστε εγκλωβισμένοι μέσα στην εμπειρία, μπορούμε να προσπαθήσουμε να την παρατηρούμε σαν να στεκόμαστε έξω από αυτήν.
Η αλλαγή προοπτικής μπορεί να οδηγήσει στην ευεξία;
Η διαφορά είναι σαν να βρίσκεται κάποιος μέσα σε μια καταιγίδα ή να την παρατηρεί από ένα παράθυρο. Το περιεχόμενο της εμπειρίας δεν αλλάζει απαραίτητα, αλλάζει όμως η θέση από την οποία τη βιώνει. Αυτή η αλλαγή οπτικής μπορεί να μειώσει σημαντικά το ψυχολογικό βάρος και να αποτρέψει τη συσσώρευση αρνητικών συναισθημάτων.
Το «πώς» στην ψυχοθεραπεία
Στην ψυχοθεραπεία, πολλές φορές οι άνθρωποι πιστεύουν ότι η λύση βρίσκεται στην επίλυση ενός συγκεκριμένου προβλήματος. Όμως έρευνες δείχνουν ότι πιο σημαντικός παράγοντας για την αλλαγή είναι η ποιότητα της σχέσης και της διαδικασίας, όχι απαραίτητα η τεχνική ή η μέθοδος. Η αίσθηση ασφάλειας, κατανόησης και σύνδεσης παίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη του θεραπευόμενου.
Ψυχική ευεξία δεν σημαίνει να μην υπάρχουν δυσκολίες
Η ουσία της ψυχικής ευεξίας δεν είναι να εξαφανίσουμε τις αρνητικές σκέψεις ή τα δύσκολα συναισθήματα. Είναι να μάθουμε να τα παρατηρούμε χωρίς να μας κυριεύουν. Η επαναλαμβανόμενη εξάσκηση αυτής της στάσης βοηθά να αλλάξει ο τρόπος που σχετιζόμαστε όχι μόνο με τον εαυτό μας, αλλά και με τους άλλους ανθρώπους.
Τελικά, το πιο σημαντικό στοιχείο στην ψυχική υγεία δεν είναι πάντα το περιεχόμενο της εμπειρίας, αλλά η στάση μας απέναντί της. Όταν σταματάμε να παλεύουμε συνεχώς με τις σκέψεις μας και αρχίζουμε να τις παρατηρούμε με περιέργεια και αποδοχή, ανοίγεται ένας διαφορετικός τρόπος ζωής, πιο ήρεμος και πιο συνειδητός.
