Όλοι έχουμε βρεθεί σε καταστάσεις όπου το σώμα μας λέει «όχι, μέχρι εδώ», αλλά η κοινωνική πίεση μας αναγκάζει να παραμείνουμε σιωπηλοί. Μήπως αυτή η σιωπή είναι τελικά επιζήμια για την ψυχική και σωματική μας υγεία; Ποιο είναι το συναίσθημα που μας κάνει να λέμε «ναι» ενώ θέλουμε να πούμε «όχι», και πώς να το αναγνωρίσουμε για να προστατεύσουμε την ευημερία μας;
Η σιωπή ως μηχανισμός προστασίας
Έχετε ποτέ παραμείνει σιωπηλοί όταν κάτι δεν σας φαίνεται σωστό, απλά για να αποφύγετε τη σύγκρουση ή να διατηρήσετε την κοινωνική αρμονία; Mια προσβλητική ατάκα ή ένα άβολο αστείο από έναν φίλο ή έναν συγγενή, μια όχι και τόσο ευγενική συμβουλή από έναν συνάδελφο, ή μια εντολή από τον προϊστάμενό σας που ιδανικά θα θέλατε να αμφισβητήσετε. Η σιωπή ωστόσο φαίνεται η ασφαλέστερη λύση.
Όμως, τι πραγματικά συμβαίνει μέσα μας όταν την επιλέγουμε; Η ένταση που νιώθουμε στο σώμα μας όταν παραμένουμε σιωπηλοί – το κόμπο στο στομάχι, το σφίξιμο στο στήθος, ή ζαλάδα – είναι ένα σημαντικό σημάδι. Αυτή η φυσική αντίδραση είναι το πρώτο σήμα ότι κάτι δεν πάει καλά. Αυτό το είδος άγχους και αγωνίας ονομάζεται insinuation anxiety – ο φόβος μήπως υπονοήσουμε κάτι αρνητικό για κάποιον άλλον.»
Καταλήγωντας, αντί να εκφράσουμε την αντίρρησή μας, να φοβόμαστε ότι η άρνηση θα υπονοήσει ότι δεν εμπιστευόμαστε τον άλλον ή ότι είμαστε «δύσκολοι» και «αγενείς». Αυτή η εσωτερική σύγκρουση είναι που μας προκαλεί το άγχος.
Πώς η σιωπή μπορεί να βλάψει την υγεία μας;
Αυτή η κοινωνική πίεση για να παραμείνουμε ευγενικοί μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για την ψυχική μας υγεία. Όταν συνεχώς καταπιέζουμε την ανάγκη μας να εκφράσουμε την αλήθεια ή να υπερασπιστούμε τις αξίες μας, αρχίζουμε να αμφιβάλλουμε για τις δικές μας αποφάσεις και συναισθήματα. Η επιμονή στην σιωπή μπορεί επίσης να καταρρακώσει την αυτοεκτίμησή μας και να προκαλέσει αισθήματα αβεβαιότητας και συναισθηματικής απομόνωσης.
Επίσης, το άγχος και η αγωνία από την παρατεταμένη σιωπή μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα κορτιζόλης, της ορμόνης του άγχους, στο σώμα μας, οδηγώντας σε χρόνια άγχη, εξάντληση και ακόμη και σωματικά προβλήματα όπως η υπέρταση και οι καρδιοπάθειες.
Αναγνωρίζοντας τα σημάδια
Το βασικότερο βήμα για να αναγνωρίσουμε και να ξεπεράσουμε αυτό το είδος άγχους είναι να συνειδητοποιήσουμε τις φυσικές ενδείξεις που μας στέλνει το σώμα μας. Κάθε φορά που νιώθουμε άβολα ή μας πιάνει το στομάχι, αυτό δεν είναι απλά άγχος – είναι το σώμα μας να μας λέει ότι πρέπει να σκεφτούμε καλύτερα την απόφασή μας και να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας. Αυτή η αίσθηση μπορεί να αποτελέσει μια πολύτιμη πηγή ηθικής ακεραιότητας και αποφασιστικότητας.
Πώς να «σπάσετε» τη σιωπή;
Δεν χρειάζεται να επαναστατήσετε ή να αντιδράσετε υπερβολικά κάθε φορά που κάτι σας ενοχλεί. Μικρές πράξεις ακεραιότητας μπορούν να κάνουν τη διαφορά:
- «Όχι, αυτό δεν μου φαίνεται σωστό.»
- «Χρειάζομαι περισσότερο χρόνο για να το σκεφτώ.»
- «Όχι, ευχαριστώ.»
Όταν αυτές οι μικρές πράξεις ακεραιότητας γίνονται συνήθεια, διαμορφώνουν έναν πρακτικό αντίλογο – έναν τρόπο να αναγνωρίζουμε την ένταση στο σώμα μας και να αντιδρούμε με αποφασιστικότητα. Δώστε χώρο στη φωνή σας, εμπιστευθείτε τα σήματα του σώματός σας και, την επόμενη φορά που θα νιώσετε την πίεση της σιωπής, επιλέξτε να αντιδράσετε με θάρρος.
