Είναι αρκετό να ζει κανείς σε μια «πράσινη» γειτονιά για να βελτιώσει την ψυχική του υγεία; Όχι απαραίτητα. Αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία είναι η συχνή έκθεση στη φύση σε διαφορετικά πλαίσια, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με σωματική δραστηριότητα. Αυτό είναι και το βασικό συμπέρασμα μιας καναδικής μελέτης, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Physical Activity and Health.
Έρευνες έχουν δείξει ότι μεταξύ 2011 και 2018, οι διαταραχές διάθεσης και άγχους αυξήθηκαν αισθητά στους νέους 19-24 ετών. Τα στοιχεία έγιναν ακόμη πιο ανησυχητικά κατά την πανδημία. Συγκεκριμένα, το ποσοστό των νέων 15-29 ετών που δήλωναν «πολύ ικανοποιημένοι» από τη ζωή τους έπεσε από 72% το 2018 σε μόλις 26% τον Ιούνιο του 2020.
Φύση και ψυχική υγεία
Οι περισσότερες έρευνες για τη φύση και την υγεία βασίζονται στο πόση βλάστηση υπάρχει στη γειτονιά ή στο πόσο μακριά είναι το κοντινότερο πάρκο. Ωστόσο, στην εν λόγω έρευνα, οι συμμετέχοντες ερωτήθηκαν για το πόσο αντιλαμβάνονται τη φύση στο περιβάλλον τους, ιδίως κατά τη διάρκεια της σωματικής άσκησης.
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι ήθελαν να διαπιστώσουν αν οι άνθρωποι συνειδητοποιούν την παρουσία δέντρων και πρασίνου στο περιβάλλον τους, τόσο στην καθημερινή του ζωή, όσο και όταν ασκούνταν. Οι 357 συμμετέχοντες, μέση ηλικία 21,9 ετών κλήθηκαν να αξιολογήσουν, σε κλίμακα από το 1 έως το 5, πόσο συχνά βίωναν φυσικά περιβάλλοντα, τόσο στην καθημερινότητά τους όσο και κατά τη διάρκεια της φυσικής τους δραστηριότητας.
Επαφή με τη φύση, αλλά πώς;
Η επαφή με τη φύση μόνο σε ένα πλαίσιο δεν φαίνεται να αρκεί. Η πραγματική ενίσχυση της ψυχικής υγείας προκύπτει όταν η αντίληψη της φύσης είναι συχνή και στην καθημερινή ζωή και κατά την άσκηση. Σύμφωνα με την έρευνα, το 35% των συμμετεχόντων ανέφερε μικρή έκθεση στη φύση και στα δύο πλαίσια, ενώ το 25% ανέφερε υψηλή έκθεση και στα δύο. Η δεύτερη ομάδα σημείωσε βαθμολογία κατά 7,4 μονάδες υψηλότερη στην κλίμακα ψυχικής υγείας, σε σύγκριση με την πρώτη.
Η υψηλή έκθεση μόνο σε ένα πλαίσιο φάνηκε αρχικά να έχει οφέλη, αλλά αφού ελέγχθηκε η αρχική ψυχική υγεία των συμμετεχόντων, μόνο η ομάδα με υψηλή έκθεση και στα δύο πλαίσια διατήρησε στατιστικά σημαντικό πλεονέκτημα.
Μια σχέση δύο κατευθύνσεων
Η σχέση μεταξύ φύσης και άσκησης λειτουργεί αμφίδρομα. Η παρουσία σε φυσικά περιβάλλοντα μπορεί να ενθαρρύνει τη σωματική δραστηριότητα, ενώ η άσκηση μπορεί να κάνει τους ανθρώπους πιο πρόθυμους να αναζητήσουν και να παρατηρήσουν φυσικά στοιχεία γύρω τους. Η άσκηση σε περιβάλλοντα που εκλαμβάνονται ως «φυσικά» προσφέρει ιδιαίτερα οφέλη για την ψυχική υγεία.
Οι φυσικοί χώροι στρέφουν την προσοχή προς τα έξω, όπως για παράδειγμα στο κελάηδημα των πουλιών ή στο θρόισμα των φύλλων, αντί προς τα μέσα, δηλαδή σε σωματικές αισθήσεις όπως η κόπωση. Αυτή η μετατόπιση της προσοχής μπορεί να εξηγεί εν μέρει τα οφέλη που παρατήρησαν οι ερευνητές.
