Το να ζούμε τη ζωή μας, μεταξύ άλλων, σημαίνει να παίρνουμε αποφάσεις και να κινούμαστε ανάμεσα σε πολλές επιλογές. Κάποιες είναι μικρές, όπως τι θα φάμε για μεσημεριανό ή τι θα φορέσουμε και άλλες είναι μεγάλες -γάμος, μετακόμιση ή η εξέλιξη μιας σχέσης ή η παραίτηση από μία δουλειά. Όλα αυτά μπορεί να προκαλέσουν άγχος, ενώ η απόφασή μας για αυτά επηρεάζεται από ό,τι μας έμαθε η κοινωνία ότι είναι «σωστό».
Το άγχος δείχνει πάντα τον εύκολο δρόμο
Όταν έχετε αμφιβολίες, διαλέξτε τον δρόμο που σας φαίνεται πιο δύσκολος. Γιατί; Έχει να κάνει με το άγχος. Το άγχος αφορά πάντα στο μέλλον και η «φωνή» του είναι συνήθως προσεκτική, μας λέει να μείνουμε στη ζώνη άνεσής μας και να διαλέξουμε το πιο εύκολο. Αν αγχώνεστε να πάτε σε ένα πάρτι όπου οι περισσότεροι είναι άγνωστοι, το άγχος θα σας σπρώξει να πείτε ότι είστε άρρωστοι και να μείνετε σπίτι. Αν αγχώνεστε να ζητήσετε αύξηση, το άγχος θα σας πει να το αφήσετε και να μην μπλέξετε σε συζητήσεις.
Το πρόβλημα με το να ακούμε το άγχος μας είναι ότι κάνοντάς το, δεν αντιμετωπίζουμε τον φόβο μας. Όμως ακριβώς επειδή συμβαίνει αυτό, η ζώνη άνεσής μας μικραίνει σιγά σιγά. Μόνο βγαίνοντας έξω από αυτήν και κάνοντας το δύσκολο μπορούμε να σταματήσουμε αυτή τη συρρίκνωση και, αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις, να διευρύνουμε τον κόσμο μας και να χτίσουμε αυτοπεποίθηση και θετική εικόνα για τον εαυτό μας.
Συνειδητοποιούμε κάποια στιγμή ότι αυτά που μας προειδοποιούσε το άγχος μας ότι θα συμβούν, δεν συμβαίνουν απαραίτητα, ο κόσμος δεν είναι τόσο απειλητικός όσο νομίζουμε, γινόμαστε λιγότερο άκαμπτοι και πιο ευέλικτοι.
Έχει να κάνει με τις αξίες
Αλλά υπάρχει και κάτι άλλο. Οι αξίες. Αυτή είναι η άλλη πλευρά της λήψης αποφάσεων. Όταν έχουμε αμφιβολίες, καλό είναι να ακολουθούμε τις αξίες μας. Οι αξίες διαφέρουν από τα «πρέπει». Τα «πρέπει» είναι κανόνες που κληρονομήσαμε από πρόσωπα «εξουσίας», όπως γονείς και δασκάλους. Μας κάνουν να φοβόμαστε την τιμωρία και, όταν δεν τα ακολουθούμε, ίσως να ακούμε μέσα μας μια επικριτική φωνή και να νιώθουμε ενοχές. Τα «πρέπει», όπως και το άγχος, συνήθως μας δείχνουν τον πιο εύκολο δρόμο.
Οι αξίες, αντίθετα, είναι η ώριμη εκδοχή των «πρέπει». Είναι αυτά που εμείς αποφασίζουμε ότι έχουν πραγματικά σημασία. Δημιουργούμε τον δικό μας προσωπικό κώδικα για το τι σημαίνει να είναι κάποιος ένας καλός και υπεύθυνος ενήλικας στον κόσμο. Είμαστε εμείς που κατευθύνουμε τη ζωή μας, όχι οι άλλοι. Όπως το να πάμε κόντρα στο άγχος μπορεί να είναι πιο δύσκολο, έτσι δύσκολο μπορεί να είναι και το να πάμε κόντρα στα «πρέπει».
Το άγχος και τα «πρέπει» δεν μας αφήνουν να εξελιχθούμε
Όταν συνυπάρχουν άγχος και «πρέπει», το να τα ακούμε και τα δύο μας βοηθά να αποφύγουμε τον φόβο και τις ενοχές, αλλά έχει κόστος. Αυτό δεν είναι άλλο από το ότι χάνουμε την ευκαιρία να φοβόμαστε λιγότερο, να «αγκαλιάσουμε» πλήρως αυτό που είμαστε και να ζήσουμε σε έναν κόσμο που μπορούμε να διαμορφώσουμε όπως μας αρέσει. Με την αντίσταση στο άγχος και στα «πρέπει», ξαναπαίρνουμε τη δύναμή μας.
