Η σωματική άσκηση κάνει εξαιρετικό καλό στην ψυχολογία, λειτουργώντας ως φυσικό αντικαταθλιπτικό. Μειώνει δραστικά το στρες, το άγχος και τα συμπτώματα κατάθλιψης μέσω της απελευθέρωσης ενδορφινών, ενώ βελτιώνει την αυτοπεποίθηση, τον ύπνο και τη γνωστική λειτουργία.

Μια εκτεταμένη ανασκόπηση και σύνθεση δεδομένων, που δημοσιεύθηκε στο British Journal of Sports Medicine, συγκέντρωσε αποτελέσματα από εκατοντάδες μελέτες και δεκάδες χιλιάδες συμμετέχοντες, προσφέροντας μια από τις πιο ολοκληρωμένες εικόνες μέχρι σήμερα για το πώς, πόσο και σε ποιους η άσκηση μπορεί να κάνει τη διαφορά.

Η άσκηση επηρεάζει άμεσα τον εγκέφαλο

Η άσκηση δεν δρα μόνο μέσω της «καλής διάθεσης» που συχνά αναφέρουν όσοι γυμνάζονται. Σε βιολογικό επίπεδο, η σωματική δραστηριότητα συνδέεται με αυξημένη απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών όπως η σεροτονίνη, η ντοπαμίνη και οι ενδορφίνες, ουσίες που σχετίζονται άμεσα με τη ρύθμιση της διάθεσης και του στρες. Παράλληλα, φαίνεται να ενισχύει τη νευροπλαστικότητα, δηλαδή την ικανότητα του εγκεφάλου να δημιουργεί νέες συνδέσεις και να προσαρμόζεται.

Με απλά λόγια, η κίνηση δεν «ξεφορτώνει» απλώς την ένταση. Συμβάλλει σε πραγματικές αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου.

Τι εξέτασαν οι ερευνητές

Η ανασκόπηση στόχευσε να αξιολογήσει τη συνολική επίδραση της άσκησης στα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους σε όλες τις ηλικίες, τόσο σε άτομα με κλινική διάγνωση όσο και σε άτομα με ήπια ή μέτρια συμπτώματα. Παράλληλα, διερευνήθηκε αν ο τύπος της άσκησης, η ένταση, η διάρκεια, η συχνότητα, η επίβλεψη και το αν γίνεται ατομικά ή ομαδικά επηρεάζουν τα αποτελέσματα.

Στην ανάλυση για την κατάθλιψη συμπεριλήφθηκαν δεκάδες συγκεντρωτικές αναλύσεις που κάλυπταν εκατοντάδες επιμέρους μελέτες και δεκάδες χιλιάδες συμμετέχοντες, ηλικίας από 10 έως 90 ετών. Για το άγχος, εξετάστηκαν αντίστοιχα δεδομένα από χιλιάδες ενήλικες.

Τα βασικά ευρήματα

Η άσκηση συσχετίστηκε με:

  • Μέτρια μείωση των συμπτωμάτων κατάθλιψης

  • Μικρή έως μέτρια μείωση των συμπτωμάτων άγχους

Ιδιαίτερα ισχυρά οφέλη παρατηρήθηκαν σε νεαρούς ενήλικες και σε γυναίκες μετά τον τοκετό.

Όλες οι μορφές άσκησης φάνηκαν ωφέλιμες, ωστόσο:

  • Η αερόβια άσκηση (π.χ. περπάτημα, τρέξιμο, κολύμβηση, χορός) ξεχώρισε για τη μείωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων.

  • Η ομαδική και εποπτευόμενη άσκηση εμφάνισε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από την ατομική.

  • Για το άγχος, καλύτερα αποτελέσματα φάνηκε να έχουν προγράμματα χαμηλότερης έντασης και μικρότερης διάρκειας, καθώς και πρακτικές σώματος–νου.

Γιατί η ομαδική άσκηση λειτουργεί καλύτερα

Πέρα από τη φυσιολογία, παίζει ρόλο και ο κοινωνικός παράγοντας. Η αίσθηση του ανήκειν, η τακτική επαφή με άλλους ανθρώπους και η κοινή προσπάθεια ενισχύουν το κίνητρο και μειώνουν το αίσθημα απομόνωσης, το οποίο συχνά συνοδεύει την κατάθλιψη και το άγχος.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι η άσκηση μπορεί να θεωρηθεί μια ουσιαστική, προσβάσιμη και χαμηλού κόστους παρέμβαση για την ψυχική υγεία. Δεν αντικαθιστά απαραίτητα άλλες θεραπείες, αλλά μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά.