Η κατάθλιψη στην τρίτη ηλικία συχνά αποδίδεται σε παράγοντες όπως η μοναξιά, οι χρόνιες παθήσεις ή οι αλλαγές στον τρόπο ζωής. Ωστόσο, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποτελεί πρώιμο νευρολογικό σημάδι, πολύ πριν εμφανιστούν τα κλασικά συμπτώματα της νόσου του Πάρκινσον ή της άνοιας με σωμάτια Lewy (Lewy Body Dementia, LBD).
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, η κατάθλιψη όχι μόνο εμφανίζεται χρόνια πριν τη διάγνωση, αλλά παραμένει σε υψηλά επίπεδα και πολύ αργότερα, σε αντίθεση με άλλες χρόνιες παθήσεις όπου το μοτίβο αυτό δεν παρατηρείται.
Πώς διεξήχθη η μελέτη
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο General Psychiatry, αξιοποίησε δεδομένα από τα εκτενή εθνικά μητρώα υγείας της Δανίας. Οι ερευνητές πραγματοποίησαν μια μεγάλη αναδρομική μελέτη περίπτωσης με ομάδα σύγκρισης, εξετάζοντας 17.711 άτομα που διαγνώστηκαν με Πάρκινσον ή άνοια με σωμάτια Lewy την περίοδο 2007–2019, 14.636 με Πάρκινσον και 3.075 με άνοια με σωμάτια Lewy.
Για να αξιολογήσουν αν η κατάθλιψη αποτελεί ειδικό προειδοποιητικό σημάδι αυτών των νευροεκφυλιστικών παθήσεων, οι ερευνητές συνέκριναν αυτά τα δεδομένα με άτομα παρόμοιας ηλικίας και φύλου που είχαν άλλες χρόνιες παθήσεις, όπως ρευματοειδή αρθρίτιδα, χρόνια νεφρική νόσο και οστεοπόρωση.
Κάθε ασθενής με νόσο του Πάρκινσον ή άνοια με σωμάτια Lewy αντιστοιχίστηκε με έως και τρεις ασθενείς από τις παραπάνω ομάδες. Η κατάθλιψη ορίστηκε ως η πρώτη καταγεγραμμένη διάγνωση ή λήψη αντικαταθλιπτικής αγωγής.
Η κατάθλιψη εμφανίζεται χρόνια πριν τη διάγνωση
Οι ερευνητές εντόπισαν ένα σταθερό και ξεκάθαρο μοτίβο. Η κατάθλιψη φάνηκε να είναι πολύ πιο συχνή σε άτομα που αργότερα διαγνώστηκαν με Πάρκινσον ή άνοια με σωμάτια Lewy, σε σύγκριση με όσους είχαν άλλες χρόνιες παθήσεις. Η συχνότητά της αυξανόταν σταδιακά στα χρόνια που προηγήθηκαν της διάγνωσης, με τη μεγαλύτερη άνοδο να καταγράφεται περίπου τρία χρόνια πριν εμφανιστούν τα πρώτα κλινικά σημάδια.
Σε αντίθεση με άλλες χρόνιες παθήσεις, όπου τα ποσοστά κατάθλιψης συχνά μειώνονται ή σταθεροποιούνται μετά τη διάγνωση, οι ασθενείς με Πάρκινσον ή με άνοια με σωμάτια Lewy συνέχισαν να εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα κατάθλιψης για πολλά χρόνια.
Το μοτίβο αυτό πιθανόν υποδηλώνει ότι η κατάθλιψη δεν αποτελεί απλώς μια συναισθηματική αντίδραση στη διάγνωση, αλλά κάτι βαθύτερο.
Δεν εξηγείται μόνο από το «βάρος» της νόσου
Το γεγονός ότι άλλες σοβαρές και περιοριστικές παθήσεις, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα ή η χρόνια νεφρική νόσος, δεν συνδέθηκαν με αντίστοιχη αύξηση στην κατάθλιψη, ενισχύει την ιδέα ότι πρόκειται για κάτι διαφορετικό. Οι ερευνητές θεωρούν ότι η κατάθλιψη μπορεί να αντανακλά πρώιμες νευροεκφυλιστικές αλλαγές στον εγκέφαλο, οι οποίες ξεκινούν πολύ πριν γίνει η επίσημη διάγνωση.
Τα ευρήματα ήταν ακόμη πιο έντονα για την άνοια με σωμάτια Lewy. Τα ποσοστά κατάθλιψης ήταν υψηλότερα τόσο πριν όσο και μετά τη διάγνωση, σε σχέση με το Πάρκινσον. Οι ερευνητές υποθέτουν ότι αυτό μπορεί να οφείλεται σε διαφορές στον τρόπο που λειτουργούν ορισμένα συστήματα του εγκεφάλου αλλά και στον τρόπο εξέλιξης της συγκεκριμένης μορφής άνοιας.
