Στα βάθη του Νότιου Ωκεανού συμβαίνει μια αλλαγή που δεν φαίνεται με γυμνό μάτι, αλλά μπορεί να επηρεάσει ολόκληρο τον πλανήτη. Μια τεράστια μάζα σχετικά θερμού νερού μετακινείται εδώ και τουλάχιστον δύο δεκαετίες όλο και πιο κοντά στην Ανταρκτική. Νέα μελέτη δείχνει ότι αυτή η μετατόπιση γίνεται με ρυθμό περίπου 1,26 χιλιομέτρων τον χρόνο.
Παρά τον φαινομενικά μικρό ρυθμό, η αλλαγή αυτή παραμένει σημαντική, καθώς όσο περισσότερο θερμό νερό φτάνει κάτω από τα επιπλέοντα στρώματα πάγου, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος τήξης από τα κάτω και, τελικά, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας.
Το θερμό νερό που «κυκλώνει» την Ανταρκτική
Το λεγόμενο “circumpolar deep water” (CDW, Περιπολική Βαθιά Μάζα Νερού) είναι ένα στρώμα θερμού, αλμυρού νερού που κυκλώνει την Ανταρκτική σε μεσαία βάθη. Λειτουργεί σαν «διάδρομος» μεταφοράς θερμότητας προς τα σημεία όπου ο πάγος επιπλέει πάνω στη θάλασσα. Όταν αυτό το νερό φτάσει στις άκρες των σχηματισμένων στρωμάτων πάγου, αρχίζει να τα διαβρώνει από κάτω, μια διαδικασία που θεωρείται από τις πιο κρίσιμες αβεβαιότητες στις προβλέψεις για τη μελλοντική άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Η νέα μελέτη, δημοσιευμένη στο Communications Earth & Environment, δείχνει ότι αυτό το θερμό στρώμα μετακινείται νοτιότερα σχεδόν σε όλα τα μήκη του Νότιου Ωκεανού.
Πώς χαρτογραφήθηκε η αλλαγή
Η ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Cambridge, χρησιμοποίησε δύο βασικές πηγές δεδομένων:
- Μετρήσεις από ωκεανογραφικά πλοία (1972–2013), που επιτρέπουν την αναγνώριση διαφορετικών τύπων νερού μέσω της «χημικής υπογραφής» τους (θερμοκρασία, αλατότητα, οξυγόνο, θρεπτικά συστατικά).
- Το παγκόσμιο δίκτυο Argo, περίπου 4.000 αυτόνομων πλωτήρων που καταδύονται έως 2.000 μέτρα και στέλνουν δεδομένα θερμοκρασίας και αλατότητας.
Επειδή οι πλωτήρες Argo δεν διαθέτουν χημικούς αισθητήρες, οι ερευνητές εκπαίδευσαν μοντέλα μηχανικής μάθησης ώστε να αναγνωρίζουν τους τύπους νερού από τις πιο απλές μετρήσεις. Έτσι κατάφεραν να αναλύσουν μηνιαία δεδομένα από το 2004 έως το 2024.
Το σημαντικό είναι ότι και οι δύο πηγές δεδομένων κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το θερμό στρώμα νερού αυξάνεται σε όγκο όσο πλησιάζει την ήπειρο και μειώνεται βορειότερα.
Τι μπορεί να προκαλεί τη μετατόπιση
Οι επιστήμονες εξετάζουν δύο βασικούς παράγοντες, τη μείωση της παραγωγής ψυχρού νερού βυθού, που τα τελευταία χρόνια γίνεται θερμότερο, λιγότερο αλμυρό και λιγότερο πυκνό και τη μετατόπιση των ισχυρών δυτικών ανέμων προς τον Νότο, μια τάση που τα κλιματικά μοντέλα προβλέπουν ότι θα συνεχιστεί. Και οι δύο παράγοντες, όπως αναφέρουν, θα μπορούσαν να επιτρέπουν στο θερμό νερό να πλησιάζει όλο και περισσότερο την ήπειρο.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το θερμό νερό που φτάνει κάτω από τα επιπλέοντα στρώματα πάγου της Ανταρκτικής αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς τήξης. Όταν αυτά λεπταίνουν ή καταρρέουν, οι παγετώνες πίσω τους κινούνται πιο γρήγορα προς τη θάλασσα, συμβάλλοντας στην άνοδο της στάθμης παγκοσμίως.
