Για δεκαετίες, η ΔΕΠΥ βρισκόταν στο επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας κυρίως για τις επιπτώσεις της στην προσοχή, τη συγκέντρωση και τη συμπεριφορά. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια οι ερευνητές επιχειρούν να κατανοήσουν καλύτερα τον αντίκτυπό της πέρα από τα γνωστά συμπτώματα. Θα μπορούσε η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας να σχετίζεται και με άλλες πτυχές της υγείας;
Αν και οι απαντήσεις παραμένουν υπό διερεύνηση, ένας αυξανόμενος αριθμός μελετών δείχνει ότι τα άτομα με ΔΕΠΥ εμφανίζουν συχνότερα ορισμένες παθήσεις, από τον χρόνιο πόνο και την long covid, μέχρι προβλήματα που συνδέονται με την φλεγμονή.
Η σύνδεση της ΔΕΠΥ με τον χρόνιο πόνο
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα προέρχεται από μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports. Οι ερευνητές εξέτασαν 958 ενήλικες με χρόνιο πόνο που δεν ανταποκρινόταν στις διαθέσιμες θεραπείες και διαπίστωσαν ότι όσοι βίωναν εξαιρετικά έντονο πόνο παρουσίαζαν συχνότερα συμπτώματα της ΔΕΠΥ. Συγκεκριμένα, τα συμπτώματα της διαταραχής εμφανίζονταν περίπου δύο φορές συχνότερα σε σχέση με όσα παρατηρούνται στον γενικό πληθυσμό.
Ενώ το εύρημα αυτό δεν αποδεικνύει ότι η ΔΕΠΥ προκαλεί χρόνιο πόνο ή το αντίστροφο, ενισχύει την υπόθεση ότι οι δύο παθήσεις ενδέχεται να μοιράζονται κοινούς βιολογικούς μηχανισμούς.
Το ερώτημα της φλεγμονής
Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται αφορά τον ρόλο της φλεγμονής. Σε μελέτη που επικεντρώθηκε σε παιδιά με ΔΕΠΥ, οι ερευνητές παρατήρησαν αυξημένους δείκτες φλεγμονής ήδη από την ηλικία του ενός έτους. Μεταξύ αυτών ήταν και τα αυξημένα επίπεδα ηωσινοφίλων, ανοσοκυττάρων που συμμετέχουν στις αλλεργικές και φλεγμονώδεις αντιδράσεις του οργανισμού.
Τα δεδομένα αυτά δεν αρκούν για να εξηγήσουν τη σχέση μεταξύ ΔΕΠΥ και ανοσοποιητικού συστήματος, υποδηλώνουν όμως ότι η σύνδεση ενδέχεται να ξεκινά πολύ νωρίς στη ζωή.
ΔΕΠΥ, covid και long covid
Μία ακόμη πιθανή σύνδεση που έχουν εξετάσει οι ερευνητές αφορά τη ΔΕΠΥ και την Covid-19. Σύμφωνα με μία από τις σχετικές μελέτες, η διάγνωση της ΔΕΠΥ φάνηκε να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο λοίμωξης από Covid-19 στα πρώτα στάδια της πανδημίας, βαρύτερη νόσηση αλλά και μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης long Covid.
Τα ευρήματα αυτά έστρεψαν την προσοχή των επιστημόνων στον πιθανό ρόλο της νευροφλεγμονής και στη σύνθετη αλληλεπίδραση μεταξύ εγκεφάλου και ανοσοποιητικού συστήματος
Τα δεδομένα μέχρι σήμερα
Προς το παρόν, οι επιστήμονες δεν μπορούν να απαντήσουν με βεβαιότητα αν αυτές οι συνδέσεις οφείλονται σε κοινούς βιολογικούς μηχανισμούς ή αν επηρεάζονται από παράγοντες όπως το χρόνιο στρες, οι διαταραχές ύπνου, οι κοινωνικές δυσκολίες ή τα ίδια τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ.
Οι ακριβείς μηχανισμοί αυτών των συσχετίσεων δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί. Ωστόσο, τα ευρήματα αναδεικνύουν πόσο σύνθετη μπορεί να είναι η σχέση της ΔΕΠΥ με την υγεία συνολικά.
