Για πολλούς από εμάς, το smartphone έχει αθόρυβα καταλάβει τη ζωή μας. Μας ξυπνά το πρωί, μας κρατά συντροφιά όταν δεν μπορούμε να κοιμηθούμε και βρίσκεται συνεχώς δίπλα μας όλη μέρα. Είναι το τελευταίο πράγμα που βλέπουμε πριν κοιμηθούμε και το πρώτο που πιάνουμε μόλις ξυπνήσουμε.
Όμως όλο και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν να βγάλουν το κινητό από την κρεβατοκάμαρα και να επιστρέψουν στα κλασικά ξυπνητήρια. Σύμφωνα με ειδικούς στον ύπνο, αυτή η αλλαγή έχει πραγματικά οφέλη για την υγεία.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ξυπνητήρι
Τα κινητά -και οι εφαρμογές τους, συμπεριλαμβανομένου του ξυπνητηριού- έχουν σχεδιαστεί για να τραβούν και να κρατούν την προσοχή μας, όχι για να υποστηρίζουν την ξεκούραση. Οι ειδικοί εξηγούν ότι τα κινητά διεγείρουν ενεργά τον εγκέφαλο ακόμη και τις λάθος στιγμές, δηλαδή ακόμη και όταν χρειάζεται να «κλείσει».
Ένα αναλογικό, μηχανικό ξυπνητήρι δεν έχει φως, δεν μας βάζει σε πειρασμό να ασχοληθούμε μαζί του για να δούμε κάτι άλλο πέρα από την ώρα και βέβαια δεν στέλνει ειδοποιήσεις. Όλα αυτά βοηθούν τον εγκέφαλο να νιώσει αρκετή ασφάλεια ώστε να «κοιμηθεί».
Ένα βασικό πρόβλημα της παρουσίας του κινητού κοντά μας είναι η έκθεση στο φως. Οι οθόνες εκπέμπουν μπλε φως, το οποίο καταστέλλει τη μελατονίνη, την ορμόνη που ρυθμίζει τον κιρκάδιο ρυθμό. Όταν διαταράσσεται η έκκρισή της, ο ύπνος γίνεται δυσκολότερος. Ακόμα και μια μικρή αλληλεπίδραση με το κινητό μπορεί να αλλάξει σημαντικά την ετοιμότητα του εγκεφάλου για ύπνο.
Τα κινητά ως μόνιμο ερέθισμα στρες
Όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, ακόμα και το να κοιτάξει κανείς την ώρα στο κινητό μέσα στη νύχτα, συχνά αρκεί για να «ξυπνήσει» πλήρως ο εγκέφαλος, κάτι που οδηγεί σε περισσότερη ώρα μέχρι να ξανακοιμηθεί κανείς και επομένως σε μικρότερη συνολική διάρκεια ύπνου.
Επιπλέον, τα κινητά λειτουργούν ως συνεχής πηγή γνωστικής διέγερσης. Έχουν γίνει ένα μόνιμο ερέθισμα στρες, με ειδοποιήσεις, μπλε φως και γνωστικό φορτίο, ακριβώς τη στιγμή που το νευρικό σύστημα θα έπρεπε να χαλαρώνει.
Όταν υπάρχει κινητό στο υπνοδωμάτιο, το νευρικό σύστημα μένει σε κατάσταση αναμονής. Ο καρδιακός ρυθμός παραμένει αυξημένος και η πραγματική χαλάρωση δεν έρχεται, ακόμη κι αν το κινητό δεν χρησιμοποιείται. Αυτή η εγρήγορση μπορεί να εμποδίσει την είσοδο σε βαθύτερα στάδια ύπνου.
Τι αλλάζει όταν οι άνθρωποι χρησιμοποιούν αναλογικό ξυπνητήρι
Τα οφέλη από την εγκατάλειψη του ξυπνητηριού του κινητού δεν περιορίζονται μόνο στον ύπνο. Πολλοί παρατηρούν και μεγάλη διαφορά στο πώς αισθάνονται όταν ξυπνούν. Όσοι αρχίζουν να χρησιμοποιούν και πάλι αναλογικό χειροκίνητο ξυπνητήρι συχνά κοιμούνται πιο γρήγορα, ξυπνούν λιγότερες φορές μέσα στη νύχτα και νιώθουν πιο ήρεμοι και ξεκούραστοι το πρωί.
Πολλοί από αυτούς που το έχουν εφαρμόσει αναφέρουν βαθύτερο ύπνο, λιγότερες νυχτερινές διακοπές και πιο ήρεμο πρωινό ρυθμό, χωρίς την παρόρμηση να ελέγξουν μηνύματα. Χωρίς την άμεση διέγερση της οθόνης, το νευρικό σύστημα περνά πιο φυσικά από τον ύπνο στην εγρήγορση. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα οι άνθρωποι νιώθουν λιγότερο βιαστικοί και πιο συναισθηματικά ισορροπημένοι το πρωί.
Ποιοι ωφελούνται περισσότερο από την επιστροφή στο παλιό ξυπνητήρι
Παρότι σχεδόν όλοι μπορούν να ωφεληθούν αντικαθιστώντας το ξυπνητήρι του κινητου με ένα αναλογικό και βγάζοντας γενικά το κινητό από το υπνοδωμάτιο, ορισμένες ομάδες βλέπουν αλλαγές πιο γρήγορα. Άτομα με αϋπνία, άγχος, υπνική άπνοια και καρδιαγγειακά ή πνευμονικά προβλήματα ωφελούνται περισσότερο, τονίζουν οι ειδικοί. Η έλλειψη ύπνου επιβαρύνει ιδιαίτερα την καρδιά και τους πνεύμονες, οπότε η ποιοτική ξεκούραση είναι κρίσιμη.
