Η λέξη «αποσύνδεση» έχει γίνει όλο και πιο δημοφιλής και έχει ενσωματωθεί στην καθημερινή γλώσσα. Ωστόσο, παρότι ο όρος έχει αποκτήσει απήχηση στην ποπ κουλτούρα και στον τομέα της ψυχικής υγείας, εξακολουθούν να υπάρχουν παρανοήσεις, κάποιες από τις οποίες είναι επιβλαβείς, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί. Ορισμένοι μύθοι, για παράδειγμα, είναι ότι συμβαίνει συνεχώς και ότι είναι το ίδιο με την ονειροπόληση ή το «χάσιμο». Κάποιοι, αντιθέτως, υποστηρίζουν ότι είναι εξαιρετικά σπάνια ή ανύπαρκτη.
Τι είναι τελικά η «αποσύνδεση»
Η «ποσύνδεση, εξηγούν οι επιστήμονες στο βιβλίο Working with Dissociation in Clinical Practice, που εκδίδεται σε συνεργασία με την Ένωση Κλινικών Ψυχολόγων του Ηνωμένου Βασιλείου, είναι πολύ πιο σύνθετη. Την περιγράφουν ως έναν μηχανισμό επιβίωσης που ενεργοποιείται ως απάντηση σε κάποιο συντριπτικό τραύμα.
«Η αποσύνδεση είναι τόσο συχνή όσο και άλλες σοβαρές δυσκολίες ψυχικής υγείας, ωστόσο παραμένει μία από τις πιο παρεξηγημένες και λιγότερο αναγνωρισμένες εμπειρίες στην ψυχική φροντίδα», εξηγούν. Αποτελεί μια αυτόματη, αντανακλαστική εξελικτική αντίδραση στην απειλή, που εξυπηρετεί την προστασία του ατόμου, μειώνοντας την επίγνωση μιας αφόρητης εμπειρίας. Η αποσύνδεση μπορεί να έχει βαθύ αντίκτυπο στη μνήμη, την ταυτότητα και την αντίληψη.
Όλοι διαθέτουμε τη φυσική ικανότητα να αποσυνδεόμαστε κάποιες στιγμές. Αυτό μπορεί να μας επιτρέψει να συνεχίσουμε τη ζωή μας και να λειτουργήσουμε αποτελεσματικά υπό έντονο συναισθηματικό στρες ή τραύμα. Για παράδειγμα, να αντιμετωπίσουμε ψύχραιμα μια έκτακτη ανάγκη τη στιγμή που συμβαίνει, αλλά να νιώσουμε το σοκ και τα συναισθήματα αργότερα. Ωστόσο, για όσους βιώνουν μακροχρόνιο τραύμα, η αποσύνδεση μπορεί να γίνει σοβαρή και βαθιά εδραιωμένη.
Η αποσύνδεση ως μηχανισμός επιβίωσης
Η αποσύνδεση δεν είναι σπάνια, ούτε φανταστική. Η έρευνα επιβεβαιώνει τη συχνότητά της σε άτομα που έχουν βιώσει τραύμα, ιδιαίτερα σε μικρή ηλικία. Συγκεκριμένα, μελέτη στο Journal of Trauma & Dissociation δείχνει ότι το 1,1%-1,5% του γενικού πληθυσμού είναι πιθανό να έχει Διασχιστική Διαταραχή Ταυτότητας, που είναι και η πιο σοβαρή μορφή αποσυνδετικής εμπειρίας, ενώ περίπου το 4,1% είναι πιθανό να παρουσιάζει κάποια αποσυνδετική διαταραχή γενικότερα.
Ποια είναι τα συμπτώματα
Οι ειδικοί περιγράφουν την αποσύνδεση ως μια ψυχική και σωματική διεργασία που διαταράσσει τη συνειδητή επίγνωση, παρεμποδίζοντας την ενοποίηση σκέψεων, συναισθημάτων και αναμνήσεων.
Δεν υπάρχει μία μόνο «αποσύνδεση» ή ένας ενιαίος τύπος αποσύνδεσης. Αντίθετα, η κατάσταση μπορεί να εκδηλωθεί με πολλούς τρόπους. Περιλαμβάνει πιο γνωστές εμπειρίες, όπως το αίσθημα αποκοπής από το σώμα ή την αίσθηση ότι ο κόσμος γύρω από το άτομο δεν είναι πραγματικός.
Μπορεί όμως να περιλαμβάνει και λιγότερο γνωστές εμπειρίες, όπως σύγχυση γύρω από την ταυτότητα, ξαφνικές αλλαγές στη συμπεριφορά ή στην αίσθηση του εαυτού -σαν να μην είναι κάποιος ο ίδιος αλλά ένα διαφορετικό άτομο- οι οποίες μπορεί να συνοδεύονται από απώλεια μνήμης ή αμνησία.
Οι αποσυνδετικές εμπειρίες μπορεί να είναι ψυχολογικής ή σωματικής φύσης και να κάνουν το άτομο να νιώθει είτε «πάρα πολλά» είτε «πάρα λίγα». Αν και αυτές οι εμπειρίες είναι προστατευτικές απέναντι στο τραύμα, μπορούν να γίνουν χρόνιες και να επηρεάσουν αρνητικά την καθημερινή λειτουργικότητα.
