Το αυγό είναι εξαιρετικά δημοφιλές και αποτελεί μία από τις πιο διαδεδομένες και βασικές τροφές παγκοσμίως. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο μέσος όρος κατανάλωσης υπολογίζεται γύρω στα 160-200 αυγά ανά άτομο ετησίως, ενώ σε χώρες όπως το Μεξικό και η Ιαπωνία η κατανάλωση ξεπερνά τα 300 αυγά ανά άτομο το χρόνο.
Η σχέση μεταξύ αυγών και καρδιαγγειακής υγείας έχει αναθεωρηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Παλαιότερα (δεκαετίες ’80-’90) θεωρούνταν επικίνδυνα λόγω της χοληστερόλης. Τώρα, νέα εκτενής επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο Journal of Poultry Science έρχεται να επανεξετάσει αυτή την αφήγηση.
Συγκεντρώνοντας δεδομένα από κλινικές δοκιμές, μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες και πληθυσμιακές αναλύσεις από 142 χώρες, επιχειρεί να απαντήσει σε ένα απλό ερώτημα: πώς επηρεάζουν τα αυγά στην καρδιά; Η συνολική εικόνα είναι πιο καθησυχαστική απ’ όσο πολλοί περίμεναν. Για τους περισσότερους ανθρώπους, η μέτρια κατανάλωση αυγών δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.
Το παράδοξο της Ιαπωνίας
Οι Ιάπωνες καταναλώνουν αυγά σχεδόν στη διπλάσια συχνότητα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, ωστόσο η χώρα συγκαταλέγεται διαχρονικά σε εκείνες με τα χαμηλότερα ποσοστά ισχαιμικής καρδιοπάθειας.
Φυσικά, οι συγκρίσεις μεταξύ χωρών δείχνουν συσχετίσεις και όχι αιτιότητα. Διατροφικά πρότυπα, φυσική δραστηριότητα, πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη και γενετικοί παράγοντες διαφέρουν σημαντικά. Ωστόσο, το παράδειγμα αυτό υπενθυμίζει ότι τα τρόφιμα εντάσσονται σε ευρύτερα διατροφικά και πολιτισμικά πλαίσια.
Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες που ακολουθούν μια ισορροπημένη διατροφή, η κατανάλωση έως ενός αυγού την ημέρα δεν φαίνεται να αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Σε ορισμένους πληθυσμούς, ιδίως σε ασιατικά διατροφικά πρότυπα, μπορεί να συνδέεται ακόμη και με χαμηλότερο κίνδυνο. Η καρδιαγγειακή υγεία δεν καθορίζεται από ένα μεμονωμένο τρόφιμο, αλλά από το συνολικό διατροφικό μοτίβο, τον τρόπο ζωής και τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου.
Τι συμβαίνει με την χοληστερόλη και την καρδιά;
Ο φόβος γύρω από τα αυγά εστιάζει στη διατροφική χοληστερόλη. Η παλαιότερη λογική ήταν απλή: περισσότερη χοληστερόλη στη διατροφή σημαίνει περισσότερη χοληστερόλη στο αίμα, άρα μεγαλύτερος κίνδυνος για τις αρτηρίες και την καρδιά.
Η βιολογία, όμως, είναι πιο σύνθετη.
Μετα-ανάλυση 28 τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών έδειξε ότι η αυξημένη κατανάλωση αυγών οδηγεί σε μικρές αυξήσεις της ολικής χοληστερόλης και της LDL («κακής»), αλλά ταυτόχρονα αυξάνει και την HDL («καλή»). Το κρίσιμο κλινικό μέγεθος — ο λόγος LDL/HDL — παραμένει ουσιαστικά σταθερός.
Η εκτιμώμενη αύξηση της ολικής χοληστερόλης αντιστοιχεί περίπου σε 2–3% ανά αυγό, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από την επίδραση που έχουν τα κορεσμένα λιπαρά του κόκκινου κρέατος και του βουτύρου.
Ένας λόγος για τη σχετικά ήπια επίδραση είναι ότι ο οργανισμός διαθέτει μηχανισμούς ανατροφοδότησης: όταν αυξάνεται η πρόσληψη χοληστερόλης από τη διατροφή, το ήπαρ συχνά μειώνει την ενδογενή παραγωγή της.
Ο κρόκος του αυγού περιέχει δύο αντιοξειδωτικά καροτενοειδή που συμβάλλουν στην προστασία της LDL από οξείδωση. Η οξειδωμένη LDL είναι πιο πιθανό να συμβάλει στη δημιουργία αθηρωματικών πλακών.
Μικρές παρεμβατικές μελέτες σε ιαπωνικό πληθυσμό έδειξαν ότι η κατανάλωση ενός αυγού ημερησίως για τέσσερις εβδομάδες αύξησε την HDL και βελτίωσε δείκτες οξειδωτικής βλάβης της LDL, χωρίς σημαντική άνοδο της ολικής ή της LDL χοληστερόλης σε άτομα με ήπια υπερχοληστερολαιμία.
Τα δείγματα ήταν μικρά και η διάρκεια σύντομη, επομένως τα ευρήματα είναι ενδεικτικά. Ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι ο κρόκος περιέχει και προστατευτικά συστατικά.
Τι δείχνουν οι αρτηρίες;
Πέρα από τις αιματολογικές εξετάσεις, μελέτη στο Journal of Nutritional Science and Vitaminology αξιολόγησε 795 Ιάπωνες ασθενείς που υποβλήθηκαν σε στεφανιογραφία. Μετά από προσαρμογή για παράγοντες όπως ηλικία, κάπνισμα και διαβήτη, δεν βρέθηκε σημαντική συσχέτιση μεταξύ κατανάλωσης αυγών και στεφανιαίας νόσου.
Σε υποομάδα ασθενών που δεν λάμβαναν υπολιπιδαιμική αγωγή, η κατανάλωση 3–4 αυγών την εβδομάδα συσχετίστηκε με χαμηλότερη πιθανότητα πολυαγγειακής νόσου σε σύγκριση με κατανάλωση κάτω των 3 αυγών. Δεν παρατηρήθηκε αντίστοιχο όφελος σε κατανάλωση ενός ή περισσότερων αυγών ημερησίως.
