Όλοι έχουμε ζήσει τέτοιες στιγμές: ένα γεύμα με αγαπημένα πρόσωπα, μια βόλτα στη θάλασσα, εκείνο το γέλιο που βγαίνει αβίαστα, κάποιο μικρό νέο που μας φτιάχνει τη μέρα. Η χαρά εμφανίζεται ξαφνικά, μας αγγίζει… και συχνά χάνεται γρήγορα μέσα στην πίεση της καθημερινότητας. Τι θα γινόταν αν η χαρά δεν ήταν απλώς μια σύντομη στιγμή, αλλά κάτι που μπορούμε να παρατείνουμε και να καλλιεργήσουμε; Αυτό ακριβώς περιγράφει ο όρος joyspan.
Πρόκειται για μια σχετικά νέα έννοια, που κερδίζει όλο και περισσότερο ενδιαφέρον στον χώρο της ψυχολογίας και της ευεξίας, γιατί μεταφέρει το επίκεντρο από το «πώς θα νιώσω χαρά τώρα» στο πώς θα χτίσω μια ζωή με περισσότερη και πιο ανθεκτική χαρά.
Τι είναι το joyspan;
Ο όρος joyspan δημιουργήθηκε από τη γεροντολόγο Kerry Burnight, και περιγράφει την ικανότητά μας να δημιουργούμε, να διατηρούμε και να επεκτείνουμε τη χαρά, ιδιαίτερα στο δεύτερο μισό της ζωής.
Αν το lifespan είναι η διάρκεια της ζωής μας, το joyspan θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι η «διάρκεια της χαράς» μέσα σε αυτή τη ζωή.
Με απλά λόγια, το joyspan μάς καλεί να δούμε τη χαρά όχι σαν ένα τυχαίο, φευγαλέο συναίσθημα, αλλά σαν μια εσωτερική δεξιότητα που χρειάζεται φροντίδα, επίγνωση και καθημερινή εξάσκηση.
Γιατί έχει σημασία σήμερα περισσότερο από ποτέ
Ζούμε σε μια εποχή όπου πολλοί άνθρωποι νιώθουν εξάντληση, ψυχική κόπωση και μια γενική αίσθηση δυσαρέσκειας. Το burnout, το χρόνιο στρες, η πίεση για διαρκή απόδοση και η υπερδιέγερση από την ψηφιακή καθημερινότητα δεν αφήνουν εύκολα χώρο για ουσιαστική χαρά.
Η χαρά, όμως, είναι ένας σημαντικός προστατευτικός παράγοντας για την ψυχική υγεία.
Η ψυχολογία δείχνει ότι τα θετικά συναισθήματα δεν βελτιώνουν μόνο τη διάθεση στη στιγμή. Μπορούν να ενισχύσουν:
- την ψυχική ανθεκτικότητα,
- τη συναισθηματική ρύθμιση,
- την ποιότητα των σχέσεων,
- την αίσθηση νοήματος,
- αλλά και τη συνολική ευεξία μακροπρόθεσμα.
Συχνά αντιμετωπίζουμε τη χαρά σαν κάτι ελαφρύ ή δευτερεύον, ειδικά όταν η ζωή έχει απαιτήσεις. Ωστόσο, η επιστήμη της θετικής ψυχολογίας δείχνει ότι τα θετικά συναισθήματα λειτουργούν σαν «ψυχικά αποθέματα».
Σύμφωνα με τη θεωρία broaden-and-build της Barbara Fredrickson, συναισθήματα όπως η χαρά, η ευγνωμοσύνη και η ηρεμία μάς βοηθούν να:
- σκεφτόμαστε πιο ανοιχτά,
- βλέπουμε περισσότερες λύσεις,
- χτίζουμε καλύτερες κοινωνικές σχέσεις,
- και αναπτύσσουμε μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα.
Joyspan δεν σημαίνει να είμαστε συνεχώς χαρούμενοι ή να αγνοούμε τις δυσκολίες.
Σημαίνει ότι ακόμα και μέσα σε μια απαιτητική ζωή, μπορούμε να:
- αναγνωρίζουμε τις φωτεινές στιγμές,
- τις αφήνουμε να διαρκούν λίγο περισσότερο,
- και να χτίζουμε σταδιακά μια πιο σταθερή αίσθηση ευημερίας.
Η χαρά, δηλαδή, δεν ακυρώνει τη δυσκολία. Τη συνοδεύει και μας βοηθά να την αντέχουμε καλύτερα.
