Σε μια κοινωνία που διαμορφώνεται ολοένα και περισσότερο από την τεχνολογία, την πλοήγηση μέσω GPS και τις οθόνες αφής για παραγγελίες και για πολλά άλλα, νέα έρευνα δείχνει ότι η δια ζώσης επικοινωνία μπορεί να μειώνεται σταδιακά.
Η εν λόγω έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Perspectives on Psychological Science, υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι «χάνουν» καθημερινά κατά μέσο όρο 338 προφορικές λέξεις τον χρόνο, και αυτό συμβαίνει εδώ και τουλάχιστον 15 χρόνια.
Όταν επιχειρήθηκε να επαναληφθεί μια γνωστή μελέτη του 2007 σχετικά με το αν οι άνδρες και οι γυναίκες χρησιμοποιούν διαφορετικό αριθμό λέξεων, τα αποτελέσματα αποκάλυψαν κάτι απροσδόκητο πέρα από τις διαφορές τους. Αυτό ήταν μια σταθερή μείωση στον αριθμό των λέξεων που λένε οι άνθρωποι καθημερινά.
Καθημερινά λέμε 338 λέξεις λιγότερες τον χρόνο
Η νέα μελέτη πραγματοποιήθηκε περιλάμβανε δεδομένα από 2.200 συμμετέχοντες σε 22 διαφορετικές έρευνες. Ο μέσος όρος των λέξεων που μιλούν οι άνθρωποι καθημερινά υπολογίστηκε στις 12.700, ενώ το 2007 ο αντίστοιχος ήταν περίπου στις 15.900. Μάλιστα, αρχικά οι ερευνητές πίστεψαν ότι πρόκειται για… λάθος, όμως μετά από επανέλεγχο διαπίστωσαν ότι η διαφορά ήταν πραγματική.
Για να επιβεβαιώσουν την τάση, οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα από μελέτες που έγιναν μεταξύ 2005 και 2019. Διαπίστωσαν, λοιπόν, πράγματι μια σταθερή μείωση. Συγκεκριμένα, κάθε χρόνο, ο αριθμός των λέξεων που λέγονται καθημερινά μειωνόταν κατά 338. Αυτό σημαίνει ότι σε ετήσια βάση χάνονται πάνω από 120.000 προφορικές λέξεις.
Η επίπτωση των smartphones στην επικοινωνία
Οι μελέτες αυτές δεν είχαν όλες τον ίδιο σκοπό. Κάποιες αφορούσαν στην αντιμετώπιση ασθενειών, άλλες στις σχέσεις ή στον διαλογισμό. Κανείς από τους συμμετέχοντες δεν γνώριζε ότι καταγραφόταν ο αριθμός των λέξεων που χρησιμοποιούσε, γεγονός που ενισχύει την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.
Όσον αφορά στα αίτια, πολλοί θεωρούν ότι τα smartphones και τα social media παίζουν σημαντικό ρόλο. Πράγματι, οι νεότεροι -κάτω των 25 ετών- εμφάνισαν μεγαλύτερη μείωση, περίπου 452 λέξεις λιγότερες κάθε χρόνο, σε σύγκριση με τους μεγαλύτερους, που εμφάνισαν περίπου 314 λέξεις λιγότερες. Ωστόσο, η μείωση παρατηρείται σε όλες τις ηλικίες, γεγονός που δείχνει ότι πρόκειται για ένα ευρύτερο κοινωνικό φαινόμενο.
Ο πραγματικός λόγος που συμβαίνει αυτό
Ένας σημαντικός λόγος φαίνεται να είναι η απώλεια μικρών, καθημερινών αλληλεπιδράσεων. Για παράδειγμα, το να ρωτήσουμε κάτι έναν υπάλληλο, αντί να το βρούμε online, το να ζητήσουμε οδηγίες αντί να τσεκάρουμε τον χάρτη στο κινητό μας ή το να πιάσουμε μια σύντομη κουβέντα με έναν γείτονα, αντί να τρέξουμε να προλάβουμε το λεωφορείο και να αντί αυτού να μιλήσουμε αργότερα στα social media με έναν φίλο.
Τα οφέλη του προφορικού λόγου στην επικοινωνία
Αν και η γραπτή επικοινωνία μέσω μηνυμάτων μπορεί να έχει αυξηθεί, οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως την προφορική επικοινωνία. Ο προφορικός λόγος μεταφέρει στοιχεία όπως ο τόνος της φωνής, η παρουσία και ο αυθορμητισμός, στοιχεία που χάνονται συχνά στο γραπτό λόγο.
Κοινωνική αποστασιοποίηση και ανθρώπινη επαφή
Η μελέτη βασίστηκε κυρίως σε δεδομένα από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, επομένως δεν είναι σαφές αν ισχύει το ίδιο παγκοσμίως. Επίσης, τα δεδομένα φτάνουν μέχρι το 2019, πριν από την πανδημία. Οι ερευνητές, ωστόσο, εκτιμούν ότι η κατάσταση πιθανόν επιδεινώθηκε μετά, καθώς η κοινωνική αποστασιοποίηση περιόρισε ακόμη περισσότερο την ανθρώπινη επαφή.
Οι ειδικοί εκφράζουν την ανησυχία τους. Η μείωση αυτή δεν αφορά σε μία μεγάλη συζήτηση που χάθηκε, αλλά σε πολλές μικρές καθημερινές στιγμές επικοινωνίας. Αυτές οι στιγμές, αν και φαίνονται ασήμαντες, συμβάλλουν σημαντικά στη συνολική κοινωνική σύνδεση. Η απουσία τους μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα μοναξιάς, το οποίο ήδη χαρακτηρίζεται ως «επιδημία» σε πολλές σύγχρονες κοινωνίες.
