Το να δεσμεύεται κάποιος από πριν φαίνεται να αποτελεί μια αρκετά αποτελεσματική στρατηγική για να καταφέρει να κάνει πιο υγιεινές διατροφικές επιλογές στην καθημερινότητά του και ιδιαίτερα σε συνθήκες άγχους, σύμφωνα με τα αποτελέσματα πρόσφατης μελέτης που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychoneuroendocrinology.
Όταν αγχωνόμαστε, τρώμε ανθυγιεινά
Η έρευνα έδειξε ότι όταν οι άνθρωποι βρίσκονται υπό πίεση, έχουν μεγαλύτερη τάση να επιλέγουν πιο νόστιμες αλλά λιγότερο υγιεινές τροφές. Ωστόσο, όταν έχουν δεσμευτεί εκ των προτέρων να περιορίσουν αυτές τις επιλογές, η αρνητική επίδραση του άγχους μειώνεται σημαντικά.
Το να δεσμεύεται κάποιος από πριν ότι θα κάνει ή δεν θα κάνει κάτι είναι μια ψυχολογική στρατηγική κατά την οποία ένα άτομο λαμβάνει εκ των προτέρων αποφάσεις που περιορίζουν τις μελλοντικές του επιλογές. Χρησιμοποιείται κυρίως όταν κάποιος προβλέπει ότι σε μια στιγμή αδυναμίας ή παρόρμησης μπορεί να ενεργήσει ενάντια στους μακροπρόθεσμους στόχους του.
Διατροφικές επιλογές σε συνθήκες άγχους
Στη συγκεκριμένη μελέτη, συμμετείχαν 29 φοιτητές ψυχολογίας, οι οποίοι αξιολόγησαν αρχικά 285 τρόφιμα ως προς το πόσο υγιεινά, νόστιμα και δελεαστικά τα θεωρούσαν. Στη συνέχεια, οι ερευνητές δημιούργησαν ζεύγη τροφίμων για κάθε συμμετέχοντα. Ένα πιο υγιεινό αλλά λιγότερο νόστιμο και ένα πιο νόστιμο αλλά λιγότερο υγιεινό.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποφασίσουν εκ των προτέρων αν θέλουν να αποκλείσουν τη λιγότερο υγιεινή επιλογή από μελλοντικές αποφάσεις.
Το πείραμα πραγματοποιήθηκε υπό δύο συνθήκες: άγχους και μη άγχους. Στην κατάσταση άγχους, οι συμμετέχοντες εκτελούσαν δύσκολες νοητικές ασκήσεις ενώ κρατούσαν το χέρι τους σε παγωμένο νερό και δέχονταν αρνητική αξιολόγηση. Στην κατάσταση ελέγχου, οι συνθήκες ήταν ευχάριστες και χωρίς πίεση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες προτιμούσαν σαφώς τις πιο νόστιμες αλλά λιγότερο υγιεινές τροφές. Συγκεκριμένα, όταν δεν υπήρχε δέσμευση από πριν επέλεγαν την υγιεινή επιλογή μόνο στο 21% των περιπτώσεων. Όταν όμως είχαν τη δυνατότητα να αποκλείσουν εκ των προτέρων την ανθυγιεινή επιλογή, το ποσοστό αυτό αυξήθηκε στο 30%. Επιπλέον, το άγχος αύξανε την τάση επιλογής ανθυγιεινών τροφών, αλλά αυτή η επίδραση εξαφανιζόταν όταν είχε προηγηθεί δέσμευση από πριν.
Αυτοέλεγχος στις διατροφικές επιλογές
Τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι το να δεσμευόμαστε από πριν μπορεί να λειτουργήσει ως αποτελεσματικό εργαλείο αυτοελέγχου, ιδιαίτερα σε καταστάσεις όπου το άγχος επηρεάζει αρνητικά τις αποφάσεις μας. Ωστόσο, η επιτυχία αυτής της στρατηγικής εξαρτάται από την αρχική απόφαση του ατόμου να περιορίσει τις επιλογές του. Συνολικά, η μελέτη ενισχύει την κατανόηση της ψυχολογίας των διατροφικών επιλογών και υπογραμμίζει τη σημασία της πρόληψης της παρόρμησης.
